Wycieczki w nauczaniu zintegrowanym

mgr Wiesława Przybylska

>>Twoja opinia<<

1. WSTĘP

Rozporządzenie MEN z dn. 9 maja 2002 roku w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego zakłada dążenie do wszechstronnego rozwoju ucznia. Nauczanie w klasach I-III szkoły podstawowej przypada na fazę operacji konkretnych w rozwoju dziecka. Uczeń w tym wieku nie potrafi myśleć abstrakcyjnie, zdolny jest natomiast do refleksji, czyli wewnętrznego rozważania, przeżywania. Dostrzega też związki przyczynowo-skutkowe między obserwowanymi zjawiskami. Wymagania programowe związane z poznawaniem miejscowości, życia jej mieszkańców, kontaktem z wybranymi wytworami kultury, sztuki, czy też obserwowaniem zjawisk i procesów przyrodniczych, powinny być realizowane w bezpośredniej relacji do przedmiotu poznania. Oznacza to konieczność częstego realizowania lekcji poza murami szkoły na wycieczkach.

Dobrze zorganizowana i przeprowadzona wycieczka ma ogromne znaczenie kształcące. Rozwija spostrzegawczość i postawę badawczą, budzi zainteresowania i inicjatywę twórczą dzieci. Kontakty z ludźmi, środowiskiem kulturowym i przyrodniczym, w odmiennych niż szkoła warunkach mają wielostronne znaczenie. Poza rozwojem sfery poznawczej i wrażliwości na piękno, uczą kultury zachowania i obcowania z ludźmi, przestrzegania zasad bezpieczeństwa, oraz umiejętności zgodnej współpracy w grupie. Wszystko to stwarza też nauczycielowi okazję do dokładniejszego poznania dzieci i zaplanowania długoterminowych oddziaływań wychowawczych. Wycieczki w klasach młodszych dostarczają również wiele treści do ćwiczeń w mówieniu, pisaniu i czytaniu. Umożliwiają zbiór materiałów przyrodniczych do wykonywania różnych prac plastycznych. Wspaniale sprawdzają się jako zakończenie bloku tematycznego, czyli podsumowanie lub utrwalenie zdobytych wiadomości i umiejętności.

2. CELE KSZTAŁCENIA

Nadrzędnym celem edukacji wczesnoszkolnej jest wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju ucznia. Przygotowanie dziecka do aktywnego i twórczego uczestnictwa w życiu społecznym, kulturowym i przyrodniczym. Realizacja prezentowanych w tym programie wycieczek pozwoli osiągnąć liczne cele poznawcze, społeczne, kulturotwórcze i wychowawcze. Szczegółowe cele operacyjne jakie zamierzam osiągnąć na każdej wycieczce umieściłam w dalszej części tego programu. Wszystkie jednak można ogólnie przedstawić w sposób następujący:

1. Kształtowanie poczucia przynależności do społeczności szkolnej, środowiska lokalnego, regionu i kraju.
2. Poznanie miejscowości i życia jej mieszkańców.
3. Ukazanie Poznania jako ciekawego i pięknego miasta.
4. Pokazanie przeszłości i teraźniejszości naszego miasta, które na tle historii Polski i Europy może poszczycić się dużymi osiągnięciami.
5. Budzenie zainteresowań dziedzictwem kulturowym poprzez kontakt z zabytkami architektury oraz wytworami kultury materialnej i sztuką ludową.
6. Budzenie szacunku dla naszej wspólnej, regionalnej - a przez nią i narodowej kultury materialnej i duchowej.
7. Kultywowanie tradycji i zwyczajów regionalnych.
8. Kształtowanie szacunku i odpowiedzialności wobec tradycji i dorobku przeszłych pokoleń.
9. Przybliżenie sylwetek wielkich Polaków działających w naszym regionie.
10. Budzenie uczuć patriotycznych i poczucia tożsamości narodowej.
11. Poszerzenie wiadomości o Ojczyźnie, symbolach i świętach narodowych.
12. Rozbudzenia potrzeby kontaktu z przyrodą, sztuką i kulturą.
13. Obserwowanie zmian zachodzących w przyrodzie.
14. Rozpoznawanie roślin i zwierząt w różnych środowiskach przyrodniczych.
15. Uczenie właściwych zachowań w stosunku do zwierząt i otaczającej przyrody.
16. Wdrażanie do właściwego zachowania w miejscach publicznych.
17. Doskonalenie umiejętności zgodnej współpracy w grupie i poczucia odpowiedzialności za powierzone zadanie.
18. Nabywanie umiejętności działania w różnych sytuacjach pozaszkolnych.

3. TREŚCI NAUCZANIA

Treści nauczania realizowane podczas wycieczek zaprezentowanych w tym programie są bardzo obszerne i różnorodne. Zaczerpnięto je ze środowiska społecznego, przyrodniczego i kulturowego. Pojawiają się w każdej kolejnej klasie. Narastają stopniowo, dostosowywane są do coraz wyższego poziomu rozwoju ucznia. Często też, są punktem wyjścia do budowy dalszych, bogatszych o nowe treści wiadomości i umiejętności.

Szczegółowy wykaz treści programowych prezentuję w dalszej części przyporządkowując je do określonych zajęć realizowanych poza klasą lekcyjną Wszystkie jednak zawarte są w "Podstawie programowej" dla pierwszego etapu edukacyjnego i obejmują:

1. Szkoła - dziecko jako uczeń, kolega, przyjaciel.
2. Miejscowość, życie jej mieszkańców.
3. Przyroda w otoczeniu dziecka.
4. Ojczyzna, jej symbole i święta narodowe.
5. Baśnie i legendy narodowe.
6. Obrazy z przeszłości rodziny, szkoły, miejscowości.
7. Zabawy, zajęcia, przygody dzieci.
8. Bezpieczne poruszanie się po drogach.
9. Wybrane wytwory kultury i sztuki techniki.
10. Rozmowy, wywiady z ciekawymi ludźmi. 11.Obserwowanie i podziwianie piękna przyrody i zjawisk przyrodniczych.
11. Rozpoznawanie drzew i krzewów w najbliższym otoczeniu, często spotykanych kwiatów ogrodowych, polnych i łąkowych.
12. Zwiedzanie miejsc kultury i sztuki /kino, teatr, filharmonia, muzeum/
13. Odbieranie różnych form teatralnych.
14. Słuchanie muzyki źródłem przyjemności i relaksu.
15. Słuchanie baśni, opowiadań i legend o własnym regionie jako inspiracji do wyrażania treści i przeżyć.
16. Poznawanie kultury regionalnej - zwyczaje, gwara, stroje, lokalne zabytki historyczne.
17. Oglądanie dzieł mistrzów malarstwa, rzeźby, architektury.
18. Przyswajanie kulturalnych form zachowania.

4. SZCZEGÓŁOWE TREŚCI NAUCZANIA I PRZEWIDYWANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIÓW
(zal.doc - 42KB)

5. PROCEDURY OSIĄGNIĘCIA CELÓW

Naczelnym przesłaniem tego programu jest propozycja wycieczek umożliwiających wszechstronny rozwój osobowości dziecka. Stworzenie różnorodnych okazji do realizacji zagadnień związanych z edukacją regionalną, a także umożliwienie bezpośredniego kontaktu z kulturą sztuką i przyrodą. Treści w nim zawarte skupiają się wokół najbliższego środowiska i regionu, a ich realizacja odbywa się poprzez włączenie w zintegrowany program edukacji. Główną formą pracy są zajęcia realizowane poza salą lekcyjną, obejmujące zarówno spacery, wyprawy przyrodnicze, wycieczki krajoznawcze jak również plenery o charakterze artystycznym, wyjścia do muzeum, biblioteki, księgarni, teatru, na wystawę czy koncert. Przebywanie dziecka w środowisku naturalnym, w bezpośrednim kontakcie z przyrodą, owocuje nie tylko głębszym pojmowaniem i rozumieniem rzeczywistości, lecz też szacunkiem dla piękna natury. Uczeń biorąc udział w wycieczkach do parku, lasu, na łąkę, pozwalających mu na bezpośrednie obserwacje, zdobywa nową wiedzę, rozwija swoje zainteresowania, gromadzi ciekawe okazy przyrodnicze.

Ważnym elementem tego programu są wycieczki po Poznaniu. Już od pierwszej klasy dzieci zwiedzają miasto, jego zabytki, ciekawe zakątki. W kolejnych klasach stopniowo coraz dokładniej poznają jego historię. Istotną rolę odgrywa w nim również poznawanie środowiska społecznego i kulturowego. Wycieczki do zakładów pracy, sklepów, urzędów, ośrodków kulturalnych zapewniają dzieciom kontakt ze społecznością lokalną i pracą ludzi. Obok samodzielnej pracy twórczej, niezwykle istotny jest kontakt z dziełami sztuki. Wyjścia do teatru, filharmonii, udział w wystawach, rozbudzają w dziecku zainteresowanie tradycją, obyczajami, dorobkiem kultury artystycznej. Pogłębiają jego więź z kulturą regionalną i narodową, pozwalają mu docenić jej dorobek, piękno i odrębność.

Proponowane formy działań terenowych to:

1. Plenery artystyczne - związane ze świadomym wybieraniem miejsca do malowania, poszukiwaniem środków do wyrażania piękna, zachwytu z kontemplacją piękna.
2. Trasy zadaniowe - budowane w nawiązaniu do aktualnej tematyki realizowanej na zajęciach. Mogą być wprowadzeniem lub podsumowaniem cyklu zajęć. Pozwalają na wykorzystanie wiedzy i doświadczeń dzieci.
3. Zajęcia w muzeach - forma integralnie związana z wychowaniem do uczestnictwa w kulturze. Stwarza możliwość kontaktu ze sztuką, pozwala na tworzenie sytuacji, w których eksponat pozwala na wykreowanie odległej niedostępnej inaczej, rzeczywistości.
4. Wywiady, zbieranie informacji, "reporterka" - są szkołą stawiania pytań i wysłuchiwania odpowiedzi. Zajęcia dziennikarskie kształcą umiejętności związane z prowadzeniem obserwacji i dostrzegania ważnych zjawisk, umiejętności wyrażania opinii.
5. Obserwacje przyrodnicze - ukierunkowane skupienie uwagi poprzez zaangażowanie wzroku i słuchu na określonych obiektach i procesach bliskich dziecku. Może być połączona z rejestrowaniem spostrzeżeń przy pomocy prostych narzędzi (kartka papieru, ołówek) lub bardziej skomplikowanych, jak lupa czy aparat fotograficzny.

Zajęcia poza salą lekcyjną powinny odbywać się często i w miarę rytmicznie. Dzieciom w młodszym wieku szkolnym nauka nie może kojarzyć się wyłącznie z salą lekcyjną i zdobywaniem wiedzy z podręczników. Wycieczka będąca bezpośrednim poznaniem określonego wycinka rzeczywistości, stanowi integralny składnik procesu kształcenia.

BIBLIOGRAFIA

>>Twoja opinia<<

Strona główna Opinie W sieciDownloads Publikacje E-learning O stronie