Działa tylko w IE - sorry!    
     

Świat rycerski w powieści Henryka Sienkiewicza pt. "Krzyżacy"

Małgorzata Czeboćko


Scenariusz lekcji języka polskiego

Temat: Świat rycerski w powieści Henryka Sienkiewicza pt. "Krzyżacy"

Czas - 2 godz. lekcyjne

Cele lekcji:

    Uczeń:
  1. poznaje cechy charakteryzujące rycerzy XIV wieku,
  2. określa cechy charakteru i usposobienia człowieka,
  3. przypomina cechy charakteryzujące powieść,
  4. umiejętnie posługuje się cytatami,
  5. rozróżnia poznane części mowy.

Metody pracy:

    praca z tekstem, swobodne wypowiedzi uczniów, praca indywidualna i zbiorowa, metoda "kwiat grupowy", metoda "kula śniegowa", metoda "hierarchii", metoda "kwiat klasyfikacyjny", metoda "kosz i walizka".

Środki dydaktyczne:

    duże arkusze szarego papieru, pisaki, flamastry, kartki samoprzylepne, szpileczki, lektura.

Tok lekcji:

  1. Przypomnienie najważniejszych elementów świata przedstawionego w powieści Henryka Sienkiewicza pt. "Krzyżacy" (czas i miejsce akcji, fabuła, bohaterowie, wydarzenia)
     
  2. Przypomnienie definicji powieści (metoda "kula śniegowa")
    Uczniowie pracują w 4 grupach 5-osobowych. Podziału na grupy dokonujemy przy pomocy talii kart. Kart jest tyle, ile uczniów w klasie. Talia zawiera karty czterech figur: asy, króle, damy i walety. Każdy uczeń losuje jedną kartę. I grupę utworzą uczniowie, którzy wylosowali asy, II grupę - króle, III grupę - damy, IV grupę - walety. Każdy uczeń w grupie otrzymuje małą kartkę papieru i próbuje napisać na niej odpowiedź na pytanie: Co to jest powieść? Po krótkim czasie napisaną przez siebie definicję konsultuje z kolegą (koleżanką) z grupy. Następnie oni konsultują się z pozostałymi członkami grupy. W ten sposób każda grupa wypracowuje jedną definicję. Sprawozdawcy grup prezentują swoje definicje. Cała klasa zapisuje wspólnie wypracowaną definicję, np.
    Powieść to podstawowy gatunek epiki, utwór dużych rozmiarów, napisany prozą, o wielowątkowej fabule, odznaczającej się rozbudowanym obrazem świata przedstawianego oraz licznymi postaciami.
     
  3. Wydzielenie w pracy zbiorowej głównych postaci reprezentujących Krzyżaków i rycerzy polskich.
    Zapis na tablicy przez nauczyciela
     
    Rycerze polscy Krzyżacy
    Jurand ze Spychowa
    Maćko i Zbyszko z Bogdańca
    Zych ze Zgorzelic
    Zyndram z Maszkowic
    Zawisza z Grabowa
    Powała z Taczewa
    i inni    		 Zygfryd de Lowe
    Rotgier
    Danweld
    Lichtenstein i inni, którzy mieszkali po zameczkach na pograniczu

     
  4. Praca w grupach metodą "kwiat grupowy"
    Każda grupa otrzymuje duży arkusz szarego papieru i mazaki, flamastry. Sekretarz grupy rysuje na arkuszu koło, które będzie środkiem kwiatka, a następnie jego płatki. Dwie grupy w klasie będą pracować nad cechami charakteru rycerzy polskich, a dwie następne nad cechami charakteru Krzyżaków. W płatki kwiatka wpisują uczniowie cechy charakteru poszczególnych postaci. Postać uczeń charakteryzuje sam. Po uzupełnieniu płatków kwiatka cechami charakteru postaci, w środek uczniowie wpisują wspólne cechy omawianej grupy, np.

    Rycerze polscy

    Krzyżacy
    Po wykonaniu zadania sprawozdawcy grup prezentują swoją pracę całej klasie. Arkusze papieru z "kwiatem grupowym" zawieszamy w klasie.
     
  5. Swobodne wypowiedzi uczniów na temat cech charakteru rycerzy polskich i Krzyżaków poparte cytatami z lektury
     
  6. Podsumowanie omawianego zagadnienia metodą hierarchii ("piramidką")
    Każdy uczeń otrzymuje dwie kartki z narysowanymi "piramidkami". Jedną podpisuje Rycerze polscy, drugą Krzyżacy. W pierwszą "piramidkę" wpisuje sześć cech charakteru rycerzy polskich - od najważniejszej (jego zdaniem) przez ważne do mniej ważnych. W drugą w ten sam sposób wpisuje cechy charakteru Krzyżaków. Uczniowie korzystają z poprzedniej pracy - z "kwiatów grupowych". Uzupełnione kartki wklejają do zeszytu, np.

    Krzyżacy

    Rycerze polscy
  7. Utrwalenie wiadomości o częściach mowy
    Praca w 4 grupach metodą "kwiat klasyfikacyjny". Każda grupa otrzymuje na kartce papieru napisany tekst. Jest to fragment z powieści "Krzyżacy" (5-6 zdań). Na dużym arkuszu szarego papieru rysuje kwiatek z płatkami. Każdy płatek podpisuje nazwą innej części mowy. Na małych przylepnych karteczkach papieru piszemy poszczególne wyrazy z tekstu i przyklejamy je we właściwe płatki. W środek kwiatka uczniowie mogą przykleić te wyrazy, z którymi mają kłopoty, gdzie je zaliczyć. W ten sposób klasyfikujemy - dzielimy wyrazy na części mowy, np. "Kto wieczorem na pograniczu układa się spać, nigdy nie wie..."
    Po wykonaniu zadania sprawozdawcy grup prezentują wykonaną przez grupę pracę. Wątpliwości wyjaśniamy wspólnie. Prace zawieszamy w klasie.
     
  8. Podsumowanie lekcji - metoda "kosz i walizka"
    Uczniowie zastanawiają się nad odpowiedzią na pytanie: Które cechy charakteru rycerzy są godne naśladowania, a które nie? Cechy charakteru piszą na kartkach samoprzylepnych. Nauczyciel na tablicy przywiesza duży arkusz papieru z narysowaną walizką i koszem. Cechy godne naśladowania uczniowie przylepiają w miejscu walizki, a przeciwne w miejscu kosza. Odczytanie zgromadzonych cech.
  9. Praca domowa (do wyboru)
    1. Napisz charakterystykę porównawczą rycerzy polskich i Krzyżaków.
    2. Rycerz godny pochwały to... (charakterystyka).