Pytanie: Czy dyrektor może narzucić odpowiedzialność finansową nauczycielowi dyżurnemu za zniszczenia w sali lekcyjnej?
Odpowiedź Eksperta Portalu Oświatowego:
Zawinienie nauczyciela jest w analizowanej sprawie wątpliwe, aczkolwiek nie sposób tego oceniać wyłącznie na podstawie danych zawartych w pytaniu. Istotne jest, w jaki sposób uregulowany był obowiązek nauczyciela pełnienia dyżuru i ustalenie, że nauczyciel ten obowiązek wykonywał nienależycie, a w dalszej kolejności ustalenie, że nienależyte wykonywanie obowiązku pozostaje w związku przyczynowym ze szkodą wyrządzoną pracodawcy. Trzeba także pamiętać, że odpowiedzialność materialna w prawie pracy co do zasady dotyczy własnego zachowania pracownika powodującego szkodę, najczęściej w mieniu, pracodawcy - bowiem oparta jest na zasadzie winy, a nie na zasadzie ryzyka. Tylko przy zastosowaniu się do powyższych wymogów dyrektor szkoły mógłby obciążyć dyżurującego nauczyciela odpowiedzialnością materialną. W tym stanie rzeczy ewentualne nałożenie na nauczyciela takiej odpowiedzialności należałoby zakwestionować (art. 114 kp).
Odpowiedzialność finansowa według zasad Kodeksu pracy
Karta Nauczyciela nie przewiduje stosowania wobec nauczycieli kar porządkowych, w tym kar pieniężnych ani też odpowiedzialności materialnej za szkodę wyrządzoną pracodawcy. W tych okolicznościach będzie miał zastosowanie Kodeks pracy (art. 91c ust. 1 KN).
Katalog kar określony w Kodeksie pracy
Kodeks pracy przewiduje trzy rodzaje kar porządkowych:
- karę upomnienia,
- karę nagany oraz
- karę pieniężną.
Dwa pierwsze rodzaje kar mogą być stosowane za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy (art. 108 § 1 kp).
Zapamiętaj!
Karę pieniężną pracodawca może stosować za nieprzestrzeganie przez pracownika bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy (art. 108 § 2 kp).
Można ukarać nauczyciela tylko za zawinione zachowanie
Z przepisów dotyczących kar porządkowych wynika, że tylko zawinione zachowanie pracownika uzasadnia zastosowanie wobec niego kary porządkowej (art. 111 kp). W piśmie informującym o nałożeniu kary pracodawca powinien wskazać przede wszystkim rodzaj obowiązków naruszonych przez pracownika, uwzględniając także stopień winy pracownika. Pracodawca ma obowiązek wskazać ponadto datę naruszenia obowiązku pracowniczego.
Odpowiedzialność materialna pracownika za wyrządzoną szkodę
Kodeks pracy reguluje ponadto odpowiedzialność pracowników za szkodę wyrządzoną pracodawcy. Pociągnięcie pracownika do odpowiedzialności materialnej możliwe jest jedynie w razie zawinionego działania pracownika, którego następstwem jest szkoda wynikła z niewykonywania lub nienależytego wykonywania obowiązków służbowych (art. 114 kp).
Zapamiętaj!
O odpowiedzialności materialnej mówimy zatem wówczas, gdy działanie pracownika można uznać za bezprawne. Pracodawca, aby obciążyć pracownika odpowiedzialnością materialną, powinien udowodnić:
- winę pracownika,
- wysokość rzeczywistej straty,
- naruszenie obowiązków pracowniczych
- oraz wykazać związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem pracownika a powstałą stratą.
Podstawa prawna
- Ustawa z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) - art. 91c ust. 1.
- Ustawa z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) - art. 108, art. 111, art. 114.
|
