Scenariusze lekcji literackich

Hanna Skurczyńska


Scenariusz lekcji literackiej w klasie VI

Temat: Święty Wojciech - historia i legenda

Czas zajęć: 45 min.

UWAGA: Uczniowie w domu mieli przeczytać legendę pt. "Święty Wojciech na gdańskiej ziemi" i wykonać do niej ilustrację.

Cele lekcji:

  • zapoznanie uczniów z treścią legendy Jerzego Sampa pt. "Święty Wojciech na gdańskiej ziemi"
  • przypomnienie znaczenia terminu "legenda";
  • doskonalenie umiejętności poprawnego wypowiadania się na określony temat
  • doskonalenie umiejętności poprawnego budowania zdań pojedynczych i złożonych w swojej wypowiedzi
  • utrwalenie pojęcia "równoważnik zdania" poprzez budowanie odpowiednich wypowiedzeń
  • doskonalenie umiejętności układania planu wydarzeń
  • doskonalenie umiejętności posługiwania się encyklopedią i wyszukiwania informacji na zadany temat
  • doskonalenie umiejętności wyszukiwania odpowiednich fragmentów tekstu do poparcia swojej wypowiedzi;
  • wdrażanie do aktywnego udziału w lekcji
  • wdrażanie do efektywnej samodzielnej pracy;

Metody i formy pracy: podająca, poszukująca, zajęć praktycznych, praca grupowa, praca indywidualna

Pomoce dydaktyczne: kserokopie tekstu legendy pt. "Święty Wojciech na gdańskiej ziemi", teczka tematyczna "św. Wojciech" /materiały zbierane przez klasę na różnych przedmiotach: religii, historii i języku polskim/, magnesy ilustracje uczniów;

Literatura: Jerzy Samp, Legendy gdańskie. Dawne, nowe i najnowsze, POLNORD Wydawnictwo OSKAR, Gdańsk 2000; Mała encyklopedia powszechna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1970; Andrzej Sieradzki, Znaczenie imion, Wydawnictwo Klub Dla Ciebie, Warszawa 2003

Tok zajęć:

  1. Nawiązanie do lekcji.

       
    1. Powitanie uczniów i sprawdzenie obecności.
       
    2. Zapoznanie uczniów z celami i tematem lekcji.
      N: Na dzisiejszej lekcji uzupełnicie swoje wiadomości dotyczące świętego Wojciecha. Przy pomocy waszych rysunków ułożycie plan wydarzeń.
       
    3. Nauczyciel zapisuje temat lekcji na tablicy, uczniowie w swoich zeszytach.
       
    4. Sprawdzenie pracy domowej.
      Nauczyciel przy pomocy dyżurnego zbiera wykonane przez uczniów w domu ilustracje i przypina je do tablicy magnesami.
      N: Zaprezentujcie swoje prace opowiadając, co narysowaliście, do którego fragmentu tekstu; co przedstawia ilustracja.
      U: Każdy uczeń opowiada o swoim rysunku, zwracając uwagę na poprawność swojej wypowiedzi.

     
  2. Część główna:

       
    1. Praca grupowa.
      N: Ułóżcie ilustracje w takiej kolejności, aby odpowiadały kolejności wydarzeń w legendzie.
      U: Uczniowie porządkują rysunki.
      N: Zaproponujcie podpisy pod tymi rysunkami w formie równoważników zdań.
      U: Uczniowie podają przykłady, nauczyciel zapisuje propozycje pod ilustracjami na tablicy. /w zależności od ilości rysunków i ich różnorodności uczniowie podają punkty planu/.
      1. Wojciech jako biskup - chęć nawracania pogan.
      2. Zgoda Bolesława Chrobrego.
      3. Wojciech w Gdańsku - wdowi grosz.
      4. Drwiny księcia - poganina.
      5. Modlitwy Wojciecha.
      6. Burza i nowa ziemia.
      7. Wyprawa do Prus - męczeńska śmierć.
      8. Relikwie świętego Wojciecha.

      N: W ten sposób ułożyliście plan wydarzeń. Przepiszcie go do zeszytu.
       
    2. N: Przypomnijcie, co to jest legenda.
      U: Legenda jest to utwór, w którym oprócz fikcji literackiej występują osoby i wydarzenia historyczne.
       
    3. Praca indywidualna.
      N: Na podstawie tekstu legendy i encyklopedii uzupełnijcie tabelkę. Np.:

      ŚWIĘTY WOJCIECH

      HISTORIA LEGENDA

      • biskup praski
      • wyprawa do Prus
      • męczennik
      • relikwie św. Wojciecha w Gnieźnie

      • miedziany grosz wdowi przemieniony w złoto
      • trzydniowe modły na morskim brzegu - cud
      • nagłe zjawienie się zakonnika przy księciu
      • cudowna moc wdowiego grosza

       
    4. Praca grupowa.
      N: Opowiedzcie historię o świętym Wojciechu. Rozpocznijcie od zdania: Dawno, dawno temu, kiedy Bolesław Chrobry nie był jeszcze królem Polski.
      Nauczyciel proponuje pierwsze zdanie, a uczniowie podają swoje przykłady, zapisują je na tablicy. Po wspólnej korekcie uczniowie przepisują opowiadanie do zeszytów.
       
    5. Wzorowe odczytanie opowiadania przez ucznia.

     
  3. Podsumowanie lekcji:

       
    1. Ocena aktywności i pracy uczniów podczas lekcji.
       
    2. Zadanie domowe: Wyjaśnij znaczenie imienia Wojciech. Poszukaj i zapisz, co oznacza twoje imię i powiedz, dlaczego rodzice wybrali dla ciebie właśnie takie.

Scenariusz lekcji literackiej w klasie V

Temat: Dlaczego w herbie Pucka widnieje lew i łosoś?

Czas zajęć: 45min.

UWAGA: Ze względu na to, że tekst jest długi, uczniowie przeczytali legendę w domu.

Cele lekcji:

  • zapoznanie uczniów z treścią legendy Krzysztofa Wójcickiego pt. "Węgorz, łosoś i lew"
  • geneza herbu miasta Pucka /rzeka Putnicka/
  • bogacenie czynnego słownika uczniów o wyrazy, wyrażenia i zwroty związane z:
    a/ królem /np. monarcha, wielki pierścień królewski, korona, purpura odzienia królewskiego/, dostojnik, królewski orszak, zamek, salwy armatnie, królewskie dzieci /Olaf i Birgitta/ - królewicz i królewna;
    b/ osprzęt rybacki;
    c/ szlachetne gatunki ryb: łosoś i węgorz;
  • kształcenie umiejętności wyszukiwania w tekście legendy fragmentów na wybrany temat
  • kształcenie umiejętności posługiwania się "Encyklopedią powszechną" i "Atlasem geograficznym"
  • kształcenie umiejętności wyodrębniania wydarzeń w porządku chronologicznym /redagowanie planu wydarzeń do poznanej legendy/
  • doskonalenie umiejętności wyróżniania cech legendy
  • kształcenie umiejętności stosowania w praktyce zasad pisowni wyrazów wielką literą
  • kształcenie umiejętności logicznego myślenia;
  • wdrażanie do uważnego słuchania
  • wdrażanie do efektywnej pracy w grupie i pracy samodzielnej
  • rola herbu i znaków tożsamości narodowej w wychowaniu patriotycznym
  • uwrażliwienie na kulturę wypowiedzi i estetykę pisma;

Metody i formy pracy: podająca, działania praktyczne, praca indywidualna, praca grupowa

Pomoce dydaktyczne: kserokopie z tekstem legendy pt. "Węgorz, łosoś i lew", mapa Polski i Morza Bałtyckiego, Atlas geograficzny; Polska kontynenty, świat, Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, Warszawa 1977, s. 22-23, herb Pucka, kserokopie kart pracy

Literatura: Krzysztof Wójcicki, Bajki i baśnie puckie, "Arkadia" Polsko- Amerykańska Fundacja Wspierania Kultury, Gdynia 2004, s. 3-25; Encyklopedia popularna, pr. zbiorowa, PWN, Warszawa 1994; Wielka encyklopedia zwierząt, Tłumaczenie i opracowanie naukowe Grażyna Fafara, Andrzej Kołodziejczyk, Wydawnictwo MUZA S.A., Warszawa 1998

Tok zajęć:

  1. Nawiązanie do lekcji.

       
    1. Powitanie uczniów i sprawdzenie obecności.
       
    2. Zapoznanie uczniów z tematem i celami lekcji.
      N: Na dzisiejszej lekcji poznacie legendarną genezę herbu Pucka, zapoznacie historyczne miejsca w tym mieście, ułożycie plan wydarzeń oraz będziecie ćwiczyć pisownię wielką literą.
       
    3. Nauczyciel zapisuje temat na tablicy, uczniowie w zeszytach.

     
  2. Część główna.

       
    1. Rozmowa nauczyciela z uczniami:
      Nauczyciel sprawdza znajomość tekstu poprzez zadawanie uczniom pytań:
      N: Gdzie rozgrywa się akcja legendy?
      U: Akcja legendy rozgrywa się w Pucku nad rzeką Putnicą.
      N: Kto bierze udział w zdarzeniach?
      U: W legendzie występują: gnieżdzewscy gburzy, burmistrz Pucka, król Szwecji Karol VIII Knutson, dzieci młynarz - Kuba i Mareczka, rodzice dzieci, pucczanie, Królewskie dzieci - Olaf i Birgitta.
      N: Jakimi postaciami jest węgorz, łosoś i lew?
      U: Są to postacie fantastyczne, ponieważ potrafią mówić.
      N: Czy można dokładnie określić czas zdarzeń?
      U: Nie można określić dokładnie czasu zdarzeń, ale wiadomo,że w tym czasie królem Polski był Kazimierz Jagiellończyk.
      N: Które elementy świata przedstawionego wskazują, że historia o herbie puckim jest legendą?
      U: Łosoś i lew uknuli spisek pozwalający im uwolnić się od towarzystwa węgorza, który nie był dla nich miły. Lew popłynął na grzbiecie łososia do brzegu i udali się na ratusz.
       
    2. Praca z tekstem - praca indywidualna.
      Po określeniu podstawowych informacji o tekście, jego cechach gatunkowych uczniowie redagują plan zdarzeń.
      N: Ułóżcie plan najważniejszych wydarzeń /plan ogólny/.
      1. Brak herbu.
      2. Bieda i pomysł gburów
      3. Ważny list.
      4. Przybycie króla.
      5. Spotkanie dzieci.
      6. Sen króla.
      7. Dar dla Pucka.

       
    3. Odczytanie planów /chętni uczniowie/.
       
    4. Praca z tekstem - praca grupowa.
      N: Wyszukajcie w tekście nazwy miejsc związanych z Puckiem.
      U: Uczniowie wymieniają te miejsca, a następnie wypisują nazwy do zeszytu.
      Nauczyciel przypomina o zasadzie ortograficznej dotyczącej pisowni wyrazów wielką literą.
       
        PUCK:
         
      • świątynia Piotra i Pawła
      • kościół świętego Jerzego ze szpitalikiem i przytułkiem dla chorych i starych
      • kościół świętej Barbary
      • Brama Zamkowa
      • Brama Młyńska
      • Brama Rybacka
      • Brama Gdańska
      • Brama Korabia

       
    5. Ćwiczenia stylistyczno-językowe - praca indywidualna.
      Nauczyciel rozdaje uczniom kserokopie karty pracy.
      N: Wykonajcie ćwiczenia, a następnie wklejcie karty pracy do zeszytu.
      Karta pracy
       
      Ćw.1.
      Napisz dwa różne zdania, które mogłyby rozpoczynać opowiadanie o herbie Pucka.
      Dawno temu Puck nie miał herbu. .....
      Burmistrz Pucka głowił się nad herbem miasta. ......
       
      Ćw.2.
      Uzupełnij zdania odpowiednimi formami wyróżnionego rzeczownika z przymiotnikiem - /co?/ ciekawa legenda.
      Na lekcji języka polskiego poznałam nową, /co?/ ...........................
      Ania opowiadała Tomkowi /o czym?/ o .......................................
      Puck to miasto, w którym historia łączy się /z czym?/ z ....................
      W twojej książce zabrakło /czego?/ .........................................

       
    6. Sprawdzenie wykonanych ćwiczeń poprzez głośne odczytanie ich przez wybranych /chętnych/ uczniów.
       
    7. Zabawa w opowiadanie treści legendy.
      Nauczyciel rozpoczyna układając pierwsze zdanie opowiadania; następnie każdy uczeń podaje swoją propozycję zdania tak, aby zachowana była spójność i kolejność wydarzeń.
      N: Dokończcie opowiadanie, odpowiadając na pytanie zawarte w temacie lekcji. Na polskim wybrzeżu w mieście Pucku ludzie martwili się, że ich miasto nie ma herbu....

     
  3. Podsumowanie lekcji.

       
    1. Ocena pracy uczniów na lekcji.
       
    2. Praca domowa: Przy pomocy planu ułożonego na lekcji ułóż drugi plan, który będzie zawierał więcej wydarzeń. /plan szczegółowy/
      UWAGA: Na drugiej lekcji uczniowie odczytują propozycje swoich planów, po czym układamy wspólny plan szczegółowy i na jego podstawie piszemy opowiadanie.

Scenariusz lekcji literackiej w klasie VI

Temat: Pamiątka z Wejherowa

Czas zajęć: 2 x 45 min.

Cele lekcji:

  • zapoznanie uczniów z treścią legend Ziemi Wejherowskiej - "Początki miasta" i "Kalwaria i testament Wejhera"
  • przybliżenie sylwetki Jakuba Wejhera poprzez wyszukiwanie informacji o nim w różnych źródłach /Internet, przewodniki po Kaszubach - "Nowy bedeker kaszubski", "Encyklopedia popularna"/ i czytanie legend;
  • kształcenie techniki głośnego czytania legend - zwrócenie uwagi na intonację i tempo mówienia
  • doskonalenie umiejętności opowiadania treści poznanych utworów- budowanie poprawnych zdań
  • doskonalenie umiejętności wyszukiwania informacji na zadany temat w encyklopedii, przewodnikach i Internecie
  • doskonalenie umiejętności posługiwania się Internetem
  • kształcenie umiejętności sporządzania notatki;
  • wdrażanie do umiejętnego planowania pracy podczas projektowania albumu
  • wdrażanie do uważnego słuchania;

Metody i formy pracy: podająca poszukująca praca grupowa praca indywidualna

Pomoce dydaktyczne: kserokopie tekstów legend, blok techniczny, pisaki, klej ,nożyczki, pocztówki, mapki Wejherowa, zdjęcia, wydruki z Internetu

Literatura: Tadeusz Bolduan, Nowy bedeker kaszubski, POLNORD Wydawnictwo OSKAR, Gdańsk 2002, s. 476; Jarosław Ellwart, Kaszuby. Przewodnik turystyczny, Wydawnictwo Region, Gdynia 1997, s. 86; Artur Jabłoński, Wędrówki po Kaszubach. Od Gdyni po Hel, Wydawnictwo SZOR, Gdynia 1998, s. 52; Encyklopedia popularna, Praca zbiorowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994;

Tok zajęć:

  1. Nawiązanie do lekcji:

       
    1. Powitanie uczniów i sprawdzenie obecności.
       
    2. Zapoznanie uczniów z tematem i celami lekcji.
      N: Na dzisiejszej lekcji poznacie legendy związane z Wejherowem i postacią Jakuba Wejhera. Wiadomości na ten temat będziecie szukać w Internecie.
       
    3. Nauczyciel zapisuje temat na tablicy, uczniowie zapisują temat w zeszytach.

     
  2. Część główna:

       
    1. Rozmowa nauczyciela z uczniami:
      N: Przypomnijcie, jakie miejsca odwiedziliśmy, co zwiedziliśmy, co zobaczyliśmy podczas wycieczki do Wejherowa.
      U: Wspominają wycieczkę i wymieniają miejsca, w których byli: plac Wejhera na Starym Rynku, pomnik założyciela miasta - Jakuba Wejhera, zabytkowy szpitalik - przytułek dla ubogich, wejherowska fara - Kościół Św. Trójcy, Ratusz Miejski, kościół klasztorny, Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko - Pomorskiej, Kalwaria Wejherowska - tzw. Kaszubska Jerozolima.
      N: Przeczytajcie legendy pt. "Początki miasta" i " Kalwaria i zapis Wejhera". Następnie zaznaczcie te fragmenty, które są oparte na faktach historycznych /te, o których opowiadał przewodnik/.
      U: Ochotnicy czytają legendy na głos, a pozostali uczniowie zaznaczają fragmenty.
      N: Odczytajcie fragmenty, które podkreśliliście.
       
    2. Praca z tekstem - podział na grupy.
      a/ N: Wyszukajcie w bedekerze, przewodnikach i Internecie informację na temat miasta Wejherowa i jego założyciela Jakuba Wejhera. Z internetu wydrukujcie te informacje.
      b/ N: Ze znalezionych informacji wypiszcie najważniejsze wiadomości - napiszcie w zeszytach notatkę.
      c/ N: Opowiedzcie o głównym bohaterze tych legend - Jakubie Wejherze.
      U: Chętni uczniowie opowiadają o postaci Wejhera na podstawie legendy i wiadomości zdobytych na lekcji.
       
    3. Praca w grupach /cd./:
      Projektowanie i wykonanie albumu Wejherowa z materiałów znalezionych na lekcji i przyniesionych z domów /zdjęcia, pocztówki, fotografie/.
       
    4. Prezentacja wykonanych prac.

     
  3. Podsumowanie lekcji:

       
    1. Ocena pracy i aktywności uczniów na lekcji.
       
    2. Wystawka prac uczniowskich na głównym korytarzu szkoły - albumów.
       
    3. Praca domowa: Temat pracy: Jakub Wejher - ciekawa postać. Opowiedz /pisemnie/o Jakubie Wejherze na podstawie poznanych legend.
               
     
 
Strona główna Opinie W sieci Downloads Publikacje E-learning E-sklep O stronie