Scenariusz lekcji literackiej w klasie VI
Temat: Święty Wojciech - historia i legenda
Czas zajęć: 45 min.
UWAGA: Uczniowie w domu mieli przeczytać legendę pt. "Święty Wojciech na gdańskiej ziemi" i wykonać do niej ilustrację.
Cele lekcji:
- zapoznanie uczniów z treścią legendy Jerzego Sampa pt. "Święty Wojciech na gdańskiej ziemi"
- przypomnienie znaczenia terminu "legenda";
- doskonalenie umiejętności poprawnego wypowiadania się na określony temat
- doskonalenie umiejętności poprawnego budowania zdań pojedynczych i złożonych w swojej wypowiedzi
- utrwalenie pojęcia "równoważnik zdania" poprzez budowanie odpowiednich wypowiedzeń
- doskonalenie umiejętności układania planu wydarzeń
- doskonalenie umiejętności posługiwania się encyklopedią i wyszukiwania informacji na zadany temat
- doskonalenie umiejętności wyszukiwania odpowiednich fragmentów tekstu do poparcia swojej wypowiedzi;
- wdrażanie do aktywnego udziału w lekcji
- wdrażanie do efektywnej samodzielnej pracy;
Metody i formy pracy: podająca, poszukująca, zajęć praktycznych, praca grupowa, praca indywidualna
Pomoce dydaktyczne: kserokopie tekstu legendy pt. "Święty Wojciech na gdańskiej ziemi", teczka tematyczna "św. Wojciech" /materiały zbierane przez klasę na różnych przedmiotach: religii, historii i języku polskim/, magnesy ilustracje uczniów;
Literatura: Jerzy Samp, Legendy gdańskie. Dawne, nowe i najnowsze, POLNORD Wydawnictwo OSKAR, Gdańsk 2000; Mała encyklopedia powszechna, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1970; Andrzej Sieradzki, Znaczenie imion, Wydawnictwo Klub Dla Ciebie, Warszawa 2003
Tok zajęć:
- Nawiązanie do lekcji.
- Powitanie uczniów i sprawdzenie obecności.
- Zapoznanie uczniów z celami i tematem lekcji.
N: Na dzisiejszej lekcji uzupełnicie swoje wiadomości dotyczące świętego Wojciecha. Przy pomocy waszych rysunków ułożycie plan wydarzeń.
- Nauczyciel zapisuje temat lekcji na tablicy, uczniowie w swoich zeszytach.
- Sprawdzenie pracy domowej.
Nauczyciel przy pomocy dyżurnego zbiera wykonane przez uczniów w domu ilustracje i przypina je do tablicy magnesami.
N: Zaprezentujcie swoje prace opowiadając, co narysowaliście, do którego fragmentu tekstu; co przedstawia ilustracja.
U: Każdy uczeń opowiada o swoim rysunku, zwracając uwagę na poprawność swojej wypowiedzi.
- Część główna:
- Praca grupowa.
N: Ułóżcie ilustracje w takiej kolejności, aby odpowiadały kolejności wydarzeń w legendzie.
U: Uczniowie porządkują rysunki.
N: Zaproponujcie podpisy pod tymi rysunkami w formie równoważników zdań.
U: Uczniowie podają przykłady, nauczyciel zapisuje propozycje pod ilustracjami na tablicy. /w zależności od ilości rysunków i ich różnorodności uczniowie podają punkty planu/.
- Wojciech jako biskup - chęć nawracania pogan.
- Zgoda Bolesława Chrobrego.
- Wojciech w Gdańsku - wdowi grosz.
- Drwiny księcia - poganina.
- Modlitwy Wojciecha.
- Burza i nowa ziemia.
- Wyprawa do Prus - męczeńska śmierć.
- Relikwie świętego Wojciecha.
N: W ten sposób ułożyliście plan wydarzeń. Przepiszcie go do zeszytu.
- N: Przypomnijcie, co to jest legenda.
U: Legenda jest to utwór, w którym oprócz fikcji literackiej występują osoby i wydarzenia historyczne.
- Praca indywidualna.
N: Na podstawie tekstu legendy i encyklopedii uzupełnijcie tabelkę. Np.:
ŚWIĘTY WOJCIECH
| HISTORIA |
LEGENDA |
- biskup praski
- wyprawa do Prus
- męczennik
- relikwie św. Wojciecha w Gnieźnie
|
- miedziany grosz wdowi przemieniony w złoto
- trzydniowe modły na morskim brzegu - cud
- nagłe zjawienie się zakonnika przy księciu
- cudowna moc wdowiego grosza
|
- Praca grupowa.
N: Opowiedzcie historię o świętym Wojciechu. Rozpocznijcie od zdania: Dawno, dawno temu, kiedy Bolesław Chrobry nie był jeszcze królem Polski.
Nauczyciel proponuje pierwsze zdanie, a uczniowie podają swoje przykłady, zapisują je na tablicy. Po wspólnej korekcie uczniowie przepisują opowiadanie do zeszytów.
- Wzorowe odczytanie opowiadania przez ucznia.
- Podsumowanie lekcji:
- Ocena aktywności i pracy uczniów podczas lekcji.
- Zadanie domowe: Wyjaśnij znaczenie imienia Wojciech. Poszukaj i zapisz, co oznacza twoje imię i powiedz, dlaczego rodzice wybrali dla ciebie właśnie takie.
Scenariusz lekcji literackiej w klasie V
Temat: Dlaczego w herbie Pucka widnieje lew i łosoś?
Czas zajęć: 45min.
UWAGA: Ze względu na to, że tekst jest długi, uczniowie przeczytali legendę w domu.
Cele lekcji:
- zapoznanie uczniów z treścią legendy Krzysztofa Wójcickiego pt. "Węgorz, łosoś i lew"
- geneza herbu miasta Pucka /rzeka Putnicka/
- bogacenie czynnego słownika uczniów o wyrazy, wyrażenia i zwroty związane z:
- a/ królem /np. monarcha, wielki pierścień królewski, korona, purpura odzienia królewskiego/, dostojnik, królewski orszak, zamek, salwy armatnie, królewskie dzieci /Olaf i Birgitta/ - królewicz i królewna;
- b/ osprzęt rybacki;
- c/ szlachetne gatunki ryb: łosoś i węgorz;
- kształcenie umiejętności wyszukiwania w tekście legendy fragmentów na wybrany temat
- kształcenie umiejętności posługiwania się "Encyklopedią powszechną" i "Atlasem geograficznym"
- kształcenie umiejętności wyodrębniania wydarzeń w porządku chronologicznym /redagowanie planu wydarzeń do poznanej legendy/
- doskonalenie umiejętności wyróżniania cech legendy
- kształcenie umiejętności stosowania w praktyce zasad pisowni wyrazów wielką literą
- kształcenie umiejętności logicznego myślenia;
- wdrażanie do uważnego słuchania
- wdrażanie do efektywnej pracy w grupie i pracy samodzielnej
- rola herbu i znaków tożsamości narodowej w wychowaniu patriotycznym
- uwrażliwienie na kulturę wypowiedzi i estetykę pisma;
Metody i formy pracy: podająca, działania praktyczne, praca indywidualna, praca grupowa
Pomoce dydaktyczne: kserokopie z tekstem legendy pt. "Węgorz, łosoś i lew", mapa Polski i Morza Bałtyckiego, Atlas geograficzny; Polska kontynenty, świat, Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, Warszawa 1977, s. 22-23, herb Pucka, kserokopie kart pracy
Literatura: Krzysztof Wójcicki, Bajki i baśnie puckie, "Arkadia" Polsko- Amerykańska Fundacja Wspierania Kultury, Gdynia 2004, s. 3-25; Encyklopedia popularna, pr. zbiorowa, PWN, Warszawa 1994; Wielka encyklopedia zwierząt, Tłumaczenie i opracowanie naukowe Grażyna Fafara, Andrzej Kołodziejczyk, Wydawnictwo MUZA S.A., Warszawa 1998
Tok zajęć:
- Nawiązanie do lekcji.
- Powitanie uczniów i sprawdzenie obecności.
- Zapoznanie uczniów z tematem i celami lekcji.
N: Na dzisiejszej lekcji poznacie legendarną genezę herbu Pucka, zapoznacie historyczne miejsca w tym mieście, ułożycie plan wydarzeń oraz będziecie ćwiczyć pisownię wielką literą.
- Nauczyciel zapisuje temat na tablicy, uczniowie w zeszytach.
- Część główna.
- Rozmowa nauczyciela z uczniami:
Nauczyciel sprawdza znajomość tekstu poprzez zadawanie uczniom pytań:
N: Gdzie rozgrywa się akcja legendy?
U: Akcja legendy rozgrywa się w Pucku nad rzeką Putnicą.
N: Kto bierze udział w zdarzeniach?
U: W legendzie występują: gnieżdzewscy gburzy, burmistrz Pucka, król Szwecji Karol VIII Knutson, dzieci młynarz - Kuba i Mareczka, rodzice dzieci, pucczanie, Królewskie dzieci - Olaf i Birgitta.
N: Jakimi postaciami jest węgorz, łosoś i lew?
U: Są to postacie fantastyczne, ponieważ potrafią mówić.
N: Czy można dokładnie określić czas zdarzeń?
U: Nie można określić dokładnie czasu zdarzeń, ale wiadomo,że w tym czasie królem Polski był Kazimierz Jagiellończyk.
N: Które elementy świata przedstawionego wskazują, że historia o herbie puckim jest legendą?
U: Łosoś i lew uknuli spisek pozwalający im uwolnić się od towarzystwa węgorza, który nie był dla nich miły. Lew popłynął na grzbiecie łososia do brzegu i udali się na ratusz.
- Praca z tekstem - praca indywidualna.
Po określeniu podstawowych informacji o tekście, jego cechach gatunkowych uczniowie redagują plan zdarzeń.
N: Ułóżcie plan najważniejszych wydarzeń /plan ogólny/.
- Brak herbu.
- Bieda i pomysł gburów
- Ważny list.
- Przybycie króla.
- Spotkanie dzieci.
- Sen króla.
- Dar dla Pucka.
- Odczytanie planów /chętni uczniowie/.
- Praca z tekstem - praca grupowa.
N: Wyszukajcie w tekście nazwy miejsc związanych z Puckiem.
U: Uczniowie wymieniają te miejsca, a następnie wypisują nazwy do zeszytu.
Nauczyciel przypomina o zasadzie ortograficznej dotyczącej pisowni wyrazów wielką literą.
PUCK:
- świątynia Piotra i Pawła
- kościół świętego Jerzego ze szpitalikiem i przytułkiem dla chorych i starych
- kościół świętej Barbary
- Brama Zamkowa
- Brama Młyńska
- Brama Rybacka
- Brama Gdańska
- Brama Korabia
- Ćwiczenia stylistyczno-językowe - praca indywidualna.
Nauczyciel rozdaje uczniom kserokopie karty pracy.
N: Wykonajcie ćwiczenia, a następnie wklejcie karty pracy do zeszytu.
- Karta pracy
- Ćw.1.
- Napisz dwa różne zdania, które mogłyby rozpoczynać opowiadanie o herbie Pucka.
- Dawno temu Puck nie miał herbu. .....
- Burmistrz Pucka głowił się nad herbem miasta. ......
- Ćw.2.
- Uzupełnij zdania odpowiednimi formami wyróżnionego rzeczownika z przymiotnikiem - /co?/ ciekawa legenda.
- Na lekcji języka polskiego poznałam nową, /co?/ ...........................
- Ania opowiadała Tomkowi /o czym?/ o .......................................
- Puck to miasto, w którym historia łączy się /z czym?/ z ....................
- W twojej książce zabrakło /czego?/ .........................................
- Sprawdzenie wykonanych ćwiczeń poprzez głośne odczytanie ich przez
wybranych /chętnych/ uczniów.
- Zabawa w opowiadanie treści legendy.
Nauczyciel rozpoczyna układając pierwsze zdanie opowiadania; następnie każdy uczeń podaje swoją propozycję zdania tak, aby zachowana była spójność i kolejność wydarzeń.
N: Dokończcie opowiadanie, odpowiadając na pytanie zawarte w temacie lekcji. Na polskim wybrzeżu w mieście Pucku ludzie martwili się, że ich miasto nie ma herbu....
- Podsumowanie lekcji.
- Ocena pracy uczniów na lekcji.
- Praca domowa: Przy pomocy planu ułożonego na lekcji ułóż drugi plan, który będzie zawierał więcej wydarzeń. /plan szczegółowy/
UWAGA: Na drugiej lekcji uczniowie odczytują propozycje swoich planów, po czym układamy wspólny plan szczegółowy i na jego podstawie piszemy opowiadanie.
Scenariusz lekcji literackiej w klasie VI
Temat: Pamiątka z Wejherowa
Czas zajęć: 2 x 45 min.
Cele lekcji:
- zapoznanie uczniów z treścią legend Ziemi Wejherowskiej - "Początki miasta" i "Kalwaria i testament Wejhera"
- przybliżenie sylwetki Jakuba Wejhera poprzez wyszukiwanie informacji o nim w różnych źródłach /Internet, przewodniki po Kaszubach - "Nowy bedeker kaszubski", "Encyklopedia popularna"/ i czytanie legend;
- kształcenie techniki głośnego czytania legend - zwrócenie uwagi na intonację i tempo mówienia
- doskonalenie umiejętności opowiadania treści poznanych utworów- budowanie poprawnych zdań
- doskonalenie umiejętności wyszukiwania informacji na zadany temat w encyklopedii, przewodnikach i Internecie
- doskonalenie umiejętności posługiwania się Internetem
- kształcenie umiejętności sporządzania notatki;
- wdrażanie do umiejętnego planowania pracy podczas projektowania albumu
- wdrażanie do uważnego słuchania;
Metody i formy pracy: podająca poszukująca praca grupowa praca indywidualna
Pomoce dydaktyczne: kserokopie tekstów legend, blok techniczny, pisaki, klej ,nożyczki, pocztówki, mapki Wejherowa, zdjęcia, wydruki z Internetu
Literatura: Tadeusz Bolduan, Nowy bedeker kaszubski, POLNORD Wydawnictwo OSKAR, Gdańsk 2002, s. 476; Jarosław Ellwart, Kaszuby. Przewodnik turystyczny, Wydawnictwo Region, Gdynia 1997, s. 86; Artur Jabłoński, Wędrówki po Kaszubach. Od Gdyni po Hel, Wydawnictwo SZOR, Gdynia 1998, s. 52; Encyklopedia popularna, Praca zbiorowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994;
Tok zajęć:
- Nawiązanie do lekcji:
- Powitanie uczniów i sprawdzenie obecności.
- Zapoznanie uczniów z tematem i celami lekcji.
N: Na dzisiejszej lekcji poznacie legendy związane z Wejherowem i postacią Jakuba Wejhera. Wiadomości na ten temat będziecie szukać w Internecie.
- Nauczyciel zapisuje temat na tablicy, uczniowie zapisują temat w zeszytach.
- Część główna:
- Rozmowa nauczyciela z uczniami:
N: Przypomnijcie, jakie miejsca odwiedziliśmy, co zwiedziliśmy, co zobaczyliśmy podczas wycieczki do Wejherowa.
U: Wspominają wycieczkę i wymieniają miejsca, w których byli: plac Wejhera na Starym Rynku, pomnik założyciela miasta - Jakuba Wejhera, zabytkowy szpitalik - przytułek dla ubogich, wejherowska fara - Kościół Św. Trójcy, Ratusz Miejski, kościół klasztorny, Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko - Pomorskiej, Kalwaria Wejherowska - tzw. Kaszubska Jerozolima.
N: Przeczytajcie legendy pt. "Początki miasta" i " Kalwaria i zapis Wejhera". Następnie zaznaczcie te fragmenty, które są oparte na faktach historycznych /te, o których opowiadał przewodnik/.
U: Ochotnicy czytają legendy na głos, a pozostali uczniowie zaznaczają fragmenty.
N: Odczytajcie fragmenty, które podkreśliliście.
- Praca z tekstem - podział na grupy.
- a/ N: Wyszukajcie w bedekerze, przewodnikach i Internecie informację na temat miasta Wejherowa i jego założyciela Jakuba Wejhera. Z internetu wydrukujcie te informacje.
- b/ N: Ze znalezionych informacji wypiszcie najważniejsze wiadomości - napiszcie w zeszytach notatkę.
- c/ N: Opowiedzcie o głównym bohaterze tych legend - Jakubie Wejherze.
U: Chętni uczniowie opowiadają o postaci Wejhera na podstawie legendy i wiadomości zdobytych na lekcji.
- Praca w grupach /cd./:
Projektowanie i wykonanie albumu Wejherowa z materiałów znalezionych na lekcji i przyniesionych z domów /zdjęcia, pocztówki, fotografie/.
- Prezentacja wykonanych prac.
- Podsumowanie lekcji:
- Ocena pracy i aktywności uczniów na lekcji.
- Wystawka prac uczniowskich na głównym korytarzu szkoły - albumów.
- Praca domowa: Temat pracy: Jakub Wejher - ciekawa postać. Opowiedz /pisemnie/o Jakubie Wejherze na podstawie poznanych legend.
|
