1. Wstęp
Nauczyciel geografii, jak każdy pedagog oprócz przekazywania wiedzy, kształtuje również u uczniów umiejętności, postawy, ale w szczególności uczy ich odpowiedzialności oraz wrażliwości na piękno i kruchość środowiska przyrodniczego. Nauka uczniów przez pracę, a w przyszłości również praca absolwentów, bazuje na przekazanej im nauce i wychowaniu, które są celem nowoczesnej szkoły.
W dobie niezwykłej rotacji i mobilności pracowników na terenie kraju i poza jego granicami cechami najbardziej pożądanymi przez pracodawców są: kreatywność, aktywność, odwaga, etyka, uczciwość, otwartość umysłu, chęć rozwoju, profesjonalizm.
W czasie całego procesu dydaktycznego należy budować przekonanie u młodzieży, że praca nie musi być udręką, lecz pasją, drogą do realizacji marzeń, ambicji oraz źródłem satysfakcji - taka rola jest wielkim wyzwaniem dla nauczycieli.
Priorytetem wychowania przyszłego pracownika [pracodawcy] idealnego powinno być uczenie go pracy w zespole, wyrobienie nawyku dyskusji, dążenia do kompromisu, ale jednocześnie musimy doceniać i promować indywidualności oraz pomysłowość i umiejętność podejmowania decyzji u wychowanków. Nauczyciel powinien zachęcać i doceniać zaangażowanie uczniów. Cuda może tu zdziałać uśmiech, pochwała, zauważenie wysiłków.
Piętnowane zaś być powinno cwaniactwo, oszustwo, piractwo i ściąganie.
W dzisiejszej szkole dużym problemem jest frekwencja uczniów. Ci, którzy mają dużą absencję często nie mają nawyku codziennej pracy, systematyczności, często też brak im motywacji. I tu wielka rola wychowawców we współpracy z rodzicami, by młodego człowieka skierować na właściwy tor, ponieważ "czym skorupka za młodu nasiąknie ...". Moim zdaniem wysoka frekwencja powinna być wyróżniana, a uczniowie nagradzani. Minęły już czasy, kiedy chodzenie do szkoły było oczywistością, a uczniowie z wysoką frekwencją po prostu wykonywali obowiązek szkolny. Nie ma co się oszukiwać, społeczeństwo jest coraz bardziej konsumpcyjnie nastawione do życia i za pewne pozytywne postawy oczekuje nagrody, mimo, iż taka postawa powinna być normą.
Wspomnieć należy też o kulturze słowa. Tu nieocenioną rolę odgrywają nauczyciele i wychowawcy. Absolutnie konieczne jest reagowanie i potępianie wulgaryzmów, wyrażeń znieważających, wyzwisk. Ale też sami pedagodzy powinni używać poprawnej polszczyzny, języka fachowego, merytorycznego, powinni wzbogacać słownictwo uczniów. Nie powinni natomiast podnosić głosu, używać słów przyjętych ogólnie za "brzydkie", obrażać i poniżać młodzieży.
2. Przykłady zagadnień geograficznych mogących w przyszłości mieć wpływ na kulturę pracy i życia absolwenta liceum.
| Zagadnienia w nauczaniu geografii |
Przykłady praktycznego wykorzystania geograficznej wiedzy i umiejętności w pracy i w życiu. |
| Źródła informacji geograficznej |
Jak odczytywać informacje i korzystać z atlasów, roczników statystycznych, zdjęć satelitarnych i lotniczych.
Dzięki jakim czasopismom naukowym i popularnonaukowym oraz jakim kanałom telewizyjnym można pogłębić swoją wiedzę geograficzną.
|
| Mapy geograficzne |
Umiejętność czytania map, planów miast, atlasów samochodowych - wielu uczniów swoją przyszłą pracę będzie musiało łączyć z wyjazdami. |
| Ruch obrotowy Ziemi. Strefy czasowe. Linia zmiany daty. |
Znajomość stref czasowych i obliczanie czasu w poszczególnych strefach (np. aby nie zadzwonić do klienta w środku nocy). Podobnie ze zmianą daty podczas przekraczania południka 180o. |
| Trzęsienia ziemi |
Uczeń zna miejsca najbardziej aktywne sejsmicznie, wie gdzie mogą wystąpić wybuchy wulkanu, trzęsienia ziemi oraz fala tsunami.
Jeżeli chodzi o inne katastrofy (np. pożary, eksplozje, powodzie), to należy wziąć pod uwagę fakt, iż statystyki wykazują najmniej ofiar śmiertelnych w krajach najwyżej rozwiniętych (np. Japonia), w których systematycznie (kilka razy w roku) przeprowadzane są w szkołach i zakładach pracy próby ewakuacji.
|
| Zjawiska pogodowe |
Uczeń uczy się przewidywać pogodę na podstawie obserwowanych zjawisk atmosferycznych. Wie, kiedy spodziewać się m.in. spadku lub wzrostu ciśnienia, intensywnych opadów i burz, gołoledzi! Zna groźne zjawiska pogodowe na świecie. |
| Oddziaływanie człowieka na atmosferę i klimat |
Uczeń zna rodzaje zanieczyszczeń atmosfery i ich skutki.
Wie np. o "dziurze ozonowej" i bezwarunkowej konieczności osłaniania głowy w słoneczny dzień (udar), używania kremów z filtrem UVA i UVB podczas kąpieli słonecznych, a jeśli to możliwe przez cały rok.
Zna kroki zmierzające do ograniczenia efektu cieplarnianego, smogu, kwaśnych deszczy.
Uczeń zna rodzaje zanieczyszczeń atmosfery i ich skutki. Wie jak może przyczynić się do zmniejszenia ich emisji.
Traktuje hałas jako rodzaj zanieczyszczenia, wie o jego skutkach dla zdrowia fizycznego i psychicznego człowieka, zna kroki jakie trzeba przedsięwziąć w celu ograniczenia hałasu w miejscu pracy i wypoczynku.
Wie, że palenie tytoniu, oprócz wpływu na środowisko niesie też zgubny wpływ na zdrowie palącego i jego otoczenia.
|
| Wpływ człowieka na hydrosferę |
Uczeń wie o stale kurczących się ziemskich zasobach wody pitnej i zna metody ograniczenia jej zużycia zarówno w pracy, jak i gospodarstwach domowych.
Zna regiony z deficytami wody oraz jej nadmiarami. Zna pory roku w których mogą występować wysokie stany wód, powodzie w różnych regionach świata.
|
| Migracje |
Uczeń zna podział i przyczyny migracji. Analizuje problemy krajów imigracyjnych i emigracyjnych. Zna tragiczną sytuację uchodźców na świecie i widzi konieczność pomocy przez międzynarodową społeczność.
Zna pojęcie "drenażu mózgów" - zjawiska migracji wyspecjalizowanej kadry do krajów wysoko rozwiniętych.
|
| Wielkie miasta świata |
Zna rozmieszczenie oraz problemy wielkich aglomeracji zarówno w krajach rozwiniętych, jak i rozwijających się. |
| Zróżnicowanie ludności świata |
Zna zróżnicowanie etniczne, językowe, religijne i kulturowe ludności świata. Rozumie pojęcia ksenofobii i segregacji rasowej. Zdaje sobie sprawę z coraz większej mozaiki narodowościowej w Europie i w Polsce, uczy się tolerancji i zasad współistnienia oraz przenikania kultur.
Ma również świadomość pielęgnowania i krzewienia tradycji i obyczajów polskich, w trosce o zachowanie dziedzictwa kulturowego.
|
| Polityczny podział świata |
Uczeń zna definicję państwa i formy ustrojowe. Wie, na czym polega m.in. suwerenność, demokracja, totalitaryzm. Zna wszystkie suwerenne kraje świata wraz ze stolicami. Odróżnia patriotyzm od nacjonalizmu. |
| Wyżywienie ludności |
Uczeń zna potrzeby żywnościowe człowieka. Wie, co składa się na prawidłową dietę. Zna skutki niewłaściwego odżywiania na zdrowie fizyczne i psychiczne człowieka. Wie o tragicznej sytuacji ludzi niedożywionych, głodujących i umierających śmiercią głodową oraz widzi konieczność pomocy przez międzynarodowe organizacje i wolontariat.
Zna zagrożenia wynikające z szybkiego rozprzestrzeniania się epidemii. Wie jak dobra dieta wpływa na poprawę odporności organizmu. Rozumie skutki złego odżywiania się i widzi jego wpływ na rozwój psycho-fizyczny, szczególnie w wieku dorastania.
|
| Zasoby naturalne Ziemi |
Uczeń wie o ograniczonych zasobach surowców na Ziemi. Wie jak ograniczyć ich zużycie - segregacja odpadów, zmniejszenie ilości opakowań, korzystanie z surowców ulegających biodegradacji, recykling, ograniczenie zużycia energii i paliw itp. |
| Czynniki lokalizacji przemysłu |
Uczeń wie, jakie warunki przyrodnicze i pozaprzyrodnicze decydują o największej opłacalności lokalizacji wybranych zakładów przemysłowych. |
| Okręgi przemysłowe świata |
Uczeń wie, na czym polega zjawisko restrukturyzacji (transformacji) okręgów przemysłowych. Rozumie przyczyny redukcji zatrudnienia i konieczności przekwalifikowywania się pracowników oraz ciągłego podnoszenia swoich umiejętności w dobie rozwoju cywilizacyjnego. |
| Przemysł zaawansowanych technologii |
Uczeń zna cechy przemysłu zaawansowanych technologii i rozmieszczenie na świecie największych technopolii. Wie o bardzo wysokich wymaganiach stawianych pracownikom firm high-tech, a także o bardzo wysokim ich wynagrodzeniu.
Rozumie, że kompleksowe wykształcenie, kreatywność, a przede wszystkim pasja i dobry, nowatorski pomysł może być szansą na wielki sukces.
Przy omawianiu technopolii w Dolinie Krzemowej można wspomnieć, że dwudziestoparoletni! ludzie, studenci (np. Uniwersytetu Stanforda) dzięki swojej wiedzy i przedsiębiorczości są dzisiaj milionerami znanymi na całym świecie - m.in. założyciele firm: Hewlett-Packard, Apple Computer, eBay, Intel, Yahoo. Czy też choćby 17-letni założyciel Dell Computer, którego firma ma dzisiaj obroty rzędu 30 mld $, a on stał się symbolem amerykańskiej przedsiębiorczości.
W podobnym wieku byli też japońscy twórcy takich marek jak: Nissan i Casio.
|
| Handel międzynarodowy |
Uczeń zna najważniejsze pojęcia związane z handlem zagranicznym (zarówno produktami materialnymi, jak i niematerialnymi). Rozumie czynniki wpływające na wielkość i strukturę wymiany międzynarodowej. Potrafi określić potencjał ewentualnego partnera handlowego. Zna międzynarodowe organizacje ds. handlu oraz anglojęzyczne pojęcia związane z wymiana międzynarodową. |
| Komunikacja |
Uczeń zna podział komunikacji. Rozumie czynniki przestrzennego i strukturalnego zróżnicowania transportu i łączności. Wie, które kraje mają wysoko rozwiniętą komunikację, które zaś pod tym względem są głęboko zapóźnione i dlaczego. Zna dobre i złe strony Internetu. |
| Turystyka |
Uczeń wie o konieczności wypoczynku nie tylko podczas wakacji, ale również weekendowego, a w miarę możliwości codziennej, regeneracji sił fizycznych i psychicznych, związanej z codziennymi warunkami życia oraz pracą zawodową. Rekreacja, relaks, wypoczynek (najlepiej aktywny) są w dzisiejszych czasach nieodzowną potrzebą odreagowania stresów cywilizacyjnych, bardzo korzystnie wpływają na naszą kondycję psychiczną i fizyczną. Zna regiony turystyczne Polski i świata. Uczeń potrafi określić atrakcyjność turystyczną wybranego miejsca. |
| Relacje człowiek-środowisko |
Uczeń zna negatywne skutki antropopresji oraz globalne, jak i lokalne strategie ochrony środowiska. Rozumie koncepcję zrównoważonego rozwoju oraz założenia Agendy-21 i czuje potrzebę realizacji tych projektów w środowisku lokalnym. |
| Formy współpracy międzynarodowej |
Uczeń zna globalne problemy współczesnego świata, a zwłaszcza te, które stanowią potencjalne zagrożenie dla ludzkości. Potrafi stworzyć teoretyczne (realne) sposoby ich rozwiązania.
Zna najważniejsze organizacje międzynarodowe (ze szczególnym uwzględnieniem UE), rozumie potrzebę ich istnienia i wspierania przez międzynarodową społeczność.
Zna pojęcie globalizacji, rozumie najważniejsze argumenty jej zwolenników (globalistów), jak i przeciwników (alterglobalistów) - jest w stanie opowiedzieć się po którejś ze stron.
|
| Konflikty na świecie |
Uczeń zna podłoże najważniejszych konfliktów zbrojnych współczesnego świata. Potrafi rozróżnić działania z tzw. pozytywnych pobudek, jak i totalitarnych, destrukcyjnych. Docenia kluczową rolę pokojowych negocjacji w sporach wewnętrznych, jak i międzynarodowych. Jednoznacznie potępia terroryzm i przemoc. |
| Zróżnicowanie poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego |
Uczeń rozumie zależność jakości życia od poziomu rozwoju gospodarczego kraju. Potrafi na podstawie analizy wybranych mierników (danych statystycznych) określić rozwój cywilizacyjny państwa. Zna najważniejsze problemy krajów wysoko i słabo rozwiniętych. |
| Położenie geograficzne Polski |
Uczeń zna położenie fizycznogeograficzne, polityczne, komunikacyjne Polski w Europie. Zna podstawowe dane o państwach sąsiadujących. |
| Ustrój polityczno-administracyjny Polski |
Uczeń zna genezę i przebieg przemian ustrojowych lat 80-tych i 90-tych XX wieku w Polsce. Rozumie proces transformacji ustrojowej.
Zna praktyczne znaczenie ustroju Polski - demokratyczna republika parlamentarna. Stosuje pojęcia pluralizm, subsydiarność, państwo unitarne. |
| Ukształtowanie powierzchni Polski |
Uczeń potrafi scharakteryzować i "zareklamować" najbardziej reprezentatywne i charakterystyczne krainy geograficzne Polski. |
| Uwarunkowania i charakterystyczne cechy klimatu |
Uczeń zna czynniki kształtujące klimat Polski. Zna przyczyny przejściowości klimatu, nieprzewidywalności pogody i krótkoterminowości prognoz. |
| Sieć osadnicza Polski |
Uczeń zna nazwy i lokalizację największych miast w Polsce (powyżej 50 tys. mieszkańców). Potrafi rozpoznać i scharakteryzować typy miast (starówek) i wsi oraz ich funkcje. |
| Ludność Polski |
Uczeń zna przyczyny historyczne i współczesne migracji Polaków.
Wyjaśnia przyczyny depopulacji - ujemnego przyrostu naturalnego w Polsce. Charakteryzuje strukturę demograficzną Polaków (wg płci, wieku, wykształcenia, zatrudnienia itp.). Rozumie przyczyny i skutki bezrobocia. |
| Rolnictwo w Polsce |
Uczeń zna mocne i słabe strony polskiego rolnictwa. Rozumie, jakie to stwarza szanse i zagrożenia zewnętrzne. Potrafi uzasadnić rozmieszczenie hodowli i upraw. Rozumie korzyści płynące dla Polski wynikające z członkostwa w UE. |
| Przemysł w Polsce |
Uczeń zdaje sobie sprawę z ograniczonych zasobów surowcowych Polski. Zna znaczenie strategicznych surowców i widzi konieczność dywersyfikacji ich dostaw. Dostrzega potrzebę oszczędzania głównie surowców energetycznych oraz konieczność pozyskiwania energii ze źródeł alternatywnych. Zna i potrafi umotywować lokalizację najważniejszych zakładów przemysłowych. Rozumie potrzebę prywatyzacji i restrukturyzacji polskiego przemysłu. |
| Usługi |
Uczeń rozumie wzrost znaczenia sfery usług w Polsce wraz z rozwojem gospodarczym. Zna sektory usług w których istnieje największe zapotrzebowanie na wykwalifikowaną siłę roboczą. Widzi zależność tempa rozwoju kraju od poziomu rozwoju usług takich jak edukacja, komunikacja, informatyzacja, turystyka, handel. |
| Turystyka |
Uczeń zna najbardziej atrakcyjne turystycznie regiony Polski pod względem przyrodniczym i kulturowym. Umie znaleźć atrakcyjne miejsca w swoim regionie dla turystyki weekendowej. Zna obiekty wpisane na listę UNESCO. |
3. Przykład materiałów do lekcji uświadamiającej wpływ stylu życia na stan zdrowia fizycznego i psychicznego człowieka.
| Ludność Polski |
www.stat.gov.pl
Analiza wykresu uświadamia uczniom wartość wykształcenia w poszukiwaniu pracy i zapobiegania bezrobociu.
Źródło: www.empi2.pl
Podczas analizy piramidy wieku wynika zjawisko "nadumieralności mężczyzn" po 40 roku życia. Uczniowie analizując krótkie artykuły i dane liczbowe dochodzą do przyczyn tego stanu.
Szybkość zmian, jakie nastąpiły w ostatnim czasie jest tak znaczna, że niektórzy ludzie nie wytrzymują ich, co skutkuje pojawianiem się różnorodnych problemów społecznych, takich jak np.: alkoholizm, narkomania, przestępczość, samobójstwa, rozwody, choroby psychiczne i cywilizacyjne, a także ubóstwo, włóczęgostwo, żebractwo, niewydolność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych, przemoc w rodzinie itp. Tragedia nowoczesności polega bowiem na tym, że szybkość zmian jest większa niż świadomość wielu ludzi potrafi zrozumieć i spercepować.
Choroby układu krążenia zajmują pierwsze miejsce na liście przyczyn zgonów i nadumieralności mężczyzn - twierdzi prof. dr hab. Andrzej Milewicz. - Natężenie umieralności z powodu choroby niedokrwiennej serca jest w Polsce o 60 proc. wyższe niż w Europie i o 90 proc. wyższe od średniej w krajach UE. Choroby naczyniowo-sercowe są przyczyną aż 40 proc. zgonów mężczyzn w średnim wieku. Zawał serca otwierający statystykę przyczyn śmierci mężczyzn w wieku 30-59 lat jest 5 razy częstszy niż u kobiet i dwa razy częstszy w wieku powyżej 60 lat.
Mężczyźni żyją średnio o 8,5 roku krócej od kobiet.
Codziennie z powodów sercowo-naczyniowych umiera w Polsce 226 mężczyzn.
Z kolei biorąc pod uwagę choroby nowotworowe, najwięcej mężczyzn umiera z powodu nowotworów złośliwych oskrzeli i płuc (32,02% zgonów).
Za jeden z ważniejszych czynników zwiększających ryzyko zgonu przed 65 rokiem życia uważany jest alkohol. Alkohol jest również przyczyną wysokiej wypadkowości ze skutkiem śmiertelnym, a także jednym z najważniejszych czynników prowadzących do samobójstw - prawdopodobieństwo popełnienia samobójstwa przez osoby pijące jest 3-9 razy wyższe niż przez niepijące.
Zatrucia alkoholem ze skutkiem śmiertelnym
Rok 1995 - 1.632
Rok 1996 - 1.446
Rok 1999 - 1.260
Źródło: Główny Urząd Statystyczny (GUS)
Samobójstwa pod wpływem alkoholu
| Rok 1995 - 1.404 |
mężczyzn - 1.288 |
kobiet - 116 |
| Rok 1996 - 1.230 |
mężczyzn - 1.126 |
kobiet - 104 |
| Rok 1997 - 1.341 |
mężczyzn - 1.226 |
kobiet - 115 |
Zgony spowodowane marskością wątroby i przewlekłym zapaleniem wątroby.
Ostre i przewlekle nadużywanie alkoholu zwiększa ryzyko wystąpienia marskości wątroby, co w rezultacie prowadzi do zgonu.
Szacuje się, że około 24% pacjentów umierających z powodu marskości wątroby nadużywało alkohol. Umieralność z powodu niewydolności wątroby jest dużo wyższa w populacji mężczyzn niż kobiet.
Zgony spowodowane marskością wątroby
Rok 1995 - 4.895
Rok 1996 - 4.720
Rok 1997 - 3.819
Rok 1998 - 4.005
Rok 1999 - 5.988*
*duża rozbieżność związana jest między innymi z nieścisłościami w rejestracji przyczyn zgonu wynikającymi ze strajku lekarzy w roku 1998.
Lekarze przybliżają również problem stresu w środowisku pracy, przedstawiając dwa wiodące modele koncepcji stresu w środowisku pracy. W modelu obciążenia pracą Karaska ilość wymagań w pracy i niska niezależność powodują zwiększone ryzyko obciążenia w pracy, co może się wiązać z występowaniem chorób. W modelu nierównowagi wysiłku - nagrody Siegrista, zwiększony wysiłek w pracy może wynikać albo z wymagań, albo z osobistego nadmiernego zaangażowania, a "nagroda" może mieć postać finansów, wyróżnienia, prestiżu, bezpieczeństwa czy możliwości rozwoju kariery. Wysoki wysiłek i mała nagroda powodują zachwianie równowagi w pracy, przyczyniając się do wzrostu zachorowalności kobiet na choroby układu krążenia.
Analizując zagrożenia dla zdrowia najbardziej szkodliwe były: substancje chemiczne, hałas, niewłaściwe oświetlenie, przemysłowe pyły zwłókniające. Zagrożenia związane z uciążliwością pracy, np. wymuszoną pozycją ciała, ciężkim wysiłkiem fizycznym itp., dotyczyły 193,9 tys. osób (tj. 27,0%), natomiast na szkodliwy wpływ czynników mechanicznych związanych z maszynami szczególnie niebezpiecznymi narażonych było w 2005 r. 85,1 tys. osób (tj. 11,8%).
Liczne prace wykazały korzystny wpływ aktywności ruchowej w prewencji i leczeniu takich schorzeń jak cukrzyca, otyłość, choroba niedokrwienna serca i nadciśnienie tętnicze. Ćwiczenia fizyczne stanowią również ważny element w terapii zaburzeń marszu i równowagi u osób starszych. Wyniki badań ostatnich kilku lat przynoszą również argumenty na rzecz istnienia dodatniej korelacji pomiędzy siedzącym trybem życia a umieralnością ogólną. Wykazano znaczący spadek umieralności wraz ze wzrostem poziomu codziennej aktywności fizycznej. Udowodniono również, że związek pomiędzy poziomem aktywności ruchowej a redukcją umieralności ogólnej staje się wyraźniejszy wraz z wiekiem.
Źródła: GUS oraz www.stat.gov.pl, www.ipz.edu.pl
Wnioski uczniów co do przyczyn zgonów w Polsce:
- niehigieniczny tryb życia (nałogi, stres, brak profilaktyki zdrowotnej, mała aktywność fizyczna, zła, nieregularna dieta,
brak relaksu)
- choroby układu krążenia i nowotwory
- samobójstwa
- duża śmiertelność wypadkowa
- szkodliwe warunki pracy
- presja otoczenia
- zbyt szybkie tempo życia
|
4. Uwagi końcowe
Niezwykle ważkim problem doby Internetu, jest kopiowanie całych lub fragmentów prac z sieci. Zadając duże, pisemne prace domowe (wypracowania) należy zwracać szczególną uwagę uczniów na prawa autorskie. Całkowicie niedopuszczalny jest ten proceder przy pisaniu przez uczniów prac na konkursy i olimpiady. Uważam, że konieczne jest sprawdzani epod takim kątem bądź wszystkich, bądź też losowo wybranych prac. Metoda jest prosta: należy wybrać z tekstu 2-3 dowolne, kilkuwyrazowe zwroty i wpisać je do wyszukiwarki. Gdy na monitorze ukaże się tekst identyczny z pracą ucznia należy bezwzględnie udzielić wychowankowi nagany i publicznie napiętnować takie praktyki.
Jeżeli chodzi o prawa autorskie to - w przypadku geografii - uczulam uczniów również, że gdy załączają do pracy ryciny (mapy, wykresy, zdjęcia), które nie są przez nich wykonane, to powinni bezwzględnie podać źródło lub autora. To samo dotyczy bibliografii.
Podpisywanie się pod cudzą pracą to zgodnie z literą prawa przestępstwo karne, plagiat który podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3.
W swojej pracy pedagogicznej bardzo duży nacisk kładę na uczciwość. Uważam, że nie można nauczyć młodego człowieka choćby elementarnych zasad moralnych nie będąc jednoczesnie osobą szczerą i uczciwą. Młodzież bardzo szybko rozszyfrowuje fałsz, nieszczerość. Raz "przyłapanemu" nauczycielowi trudno potem odbudować autorytet w klasie, a bez niego - może być oczywiście dalej dobrym nauczycielem przekazującym swoją wiedzę, ale jego praca wychowawcza może przynosić mierne efekty. Jeżeli przekonujemy uczniów, że w pracy zawodowej jedną z najważniejszych zasad jest etyka - sami powinniśmy być etyczni.
Ale oczywiście nie samą pracą żyje człowiek, praca przynosi satysfakcję [oprócz gratyfikacji] wtedy, gdy sukcesami można podzielić się ze znajomymi, przyjaciółmi. Więc przebywanie z przyjaciółmi, relaks, aktywne spędzanie wolnego czasu, efektywne wykorzystywanie weekendów i urlopów jest również elementem kultury i higieny pracy. Już dawno udowodniono, że wypoczęty pracownik, to bardziej wydajny pracownik.
|
