Pytanie: Święta Bożego Narodzenia zbliżają się wielkimi krokami. W tym okresie często środki zgromadzone na ZFŚS w szkole są wykorzystywane, by obdarować pracowników paczkami lub bonami towarowymi. Choć zawsze miło jest otrzymać prezent, nie każdy pracownik chce przedstawić informację o dochodach wszystkich członków rodziny. Czy w tej sytuacji dyrektor szkoły może odmówić przyznania świadczenia z ZFŚS w szkole? A co z nauczycielami, którzy są zatrudnieni w kilku szkołach - czy w każdej z nich mogą otrzymać bony?
Odpowiedź Eksperta Portalu Oświatowego:
Na oba pytania odpowiedź brzmi: TAK. W przypadku braku informacji o sytuacji życiowej i rodzinnej nauczyciela dyrektor szkoły może odmówić przyznania bonów z ZFŚS. To, czy pracownik jest zatrudniony w kilku miejscach pracy, nie może mieć wpływu na przyznanie lub nie świadczenia z ZFŚS ani także na jego wysokość. Podstawą przyznania świadczenia jest ogólna sytuacja życiowa pracownika (art. 8 ust. 1 ustawy o ZFŚS).
Świadczenia z ZFŚS w szkole przyzwane wg kryterium socjalnego
Przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z jego środków. Zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z funduszu oraz zasady przeznaczania środków funduszu na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej powinny być określone w regulaminie (art. 8 ust. 2 ustawy o ZFŚS).
Ogólna sytuacja życiowa rodziny pracownika musi być każdorazowo zbadana
Częstym problemem praktycznym jest niechęć pracowników do ujawniania swoich dochodów. Należy zwrócić uwagę, że w art. 8 ust. 2 ustawy o ZFŚS "jest (...) zawarta zasada przyznawania ulgowych usług i świadczeń oraz dopłat z Funduszu według kryteriów o charakterze wyłącznie socjalnym, tj. uzależnionych co do zasady i wysokości od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z Funduszu. Z tego zaś punktu widzenia nie może być obojętne to, czy i jakie dochody osiąga pracownik poza zakładem pracy, w którym ubiega się o świadczenie, oraz jaka jest sytuacja życiowa wszystkich członków jego rodziny, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Jeżeli więc przyznawanie świadczeń jest uzależnione od wymienionych wyżej kryteriów, to oczywiste staje się, że sytuacja pracownika lub innej osoby uprawnionej do korzystania z Funduszu wymaga każdorazowo wyjaśnienia, ustalenia i oceny" (wyrok SN z 8 maja 2002 r.).
W regulaminie ZFŚS są ustalone procedury przyznawania świadczeń z ZFŚS
Przyznanie świadczeń z funduszu, a także ich wysokość, uzależniona jest więc od spełnienia przez osobę ubiegającą się o to świadczenie określonych kryteriów socjalnych. Ustawa o ZFŚS nie określa jednak sposobu, w jaki ma nastąpić udokumentowanie ich spełnienia. Uprawnienie pracodawcy do żądania podania stosownych informacji oraz przedłożenia odpowiednich dokumentów uzasadniających przyznanie świadczenia z funduszu powinno zatem znajdować uzasadnienie w regulaminie ZFŚS. W jego postanowieniach powinny być sprecyzowane zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z funduszu oraz tryb rozpatrywania wniosków o ich przyznanie. Regulamin powinien także określać, jakie informacje i dokumenty są niezbędne do dokonania oceny, czy osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia z ZFŚS spełnia kryteria, od których uzależnia się jego przyznanie.
Aby otrzymać świadczenie, pracownik musi spełnić warunki określone w regulaminie ZFŚS
Jeżeli regulamin ZFŚS uzależnia przyznanie świadczenia w określonej wysokości od złożenia wniosku wraz z oświadczeniem majątkowym, to złożenie przez pracownika niepełnego wniosku (bez oświadczenia) może skutkować nierozpatrzeniem wniosku. Sytuację taką można potraktować na równi z brakiem wniosku o przyznanie świadczenia. Żądanie od osób uprawnionych oświadczeń, a nawet zaświadczeń o dochodach nie narusza ich dóbr osobistych.
Dwa miejsca pracy nie zawsze oznaczają wyższe zarobki oraz lepszą sytuację życiową pracownika
Sytuacja życiowa pracownika to nie tylko wysokość osiąganych dochodów, lecz także jego sytuacja rodzinna. Może okazać się, iż pracownik, który jest zatrudniony w kilku miejscach pracy, jest w gorszej sytuacji życiowej niż ten, który pracuje tylko w jednej szkole (np. pracownik zatrudniony w jednej szkole może być samotny, zaś ten zatrudniony w kilku szkołach może samotnie wychowywać dzieci). Co więcej, pracownik zatrudniony w kilku miejscach pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy może osiągać dochód niższy niż pracownik zatrudniony w jednej szkole w pełnym wymiarze czasu pracy.
Zapamiętaj!
To, że pracujesz w kilku szkołach nie może być podstawą nie przyznania Ci świadczenia z ZFŚS w którejś ze szkół. Nie może też mieć to wpływu na wysokość przyznanego świadczenia. Przyznając na święta bony z ZFŚS pracodawca musi wziąć pod uwagę ogólną sytuację życiową pracownika. Zatem jeżeli nie przedstawisz wymaganych przez regulamin ZFŚS w szkole dokumentów, dyrektor szkoły może odmówić Ci przyznania bonów.
Podstawa prawna
- Ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335 ze zm.) - art. 8.
- Wyrok Sądu Najwyższego z 8 maja 2002 r. (I PKN 267/01, OSNP 2004/6/99).
|
