Cel nadrzędny
- Zwiększenie bezpieczeństwa uczniów i nauczycieli w szkole, ograniczenie występowania agresji słownej i fizycznej.
Cele podrzędne
- Poprawa relacji interpersonalnych w klasach, między uczniami i między uczniami a nauczycielami.
- Zrozumienie przyczyn zachowań agresywnych i zmniejszenie intensywności ich występowania.
Zadania programu
- Zmniejszenie tendencji do ryzykownych zachowań.
- Kształcenie umiejętności rozładowania napięć emocjonalnych bez agresji.
- Eliminowanie zagrożenia niedostosowaniem społecznym.
- Wypracowanie konstruktywnej oceny własnych działań, wpływu na własne życie i ukierunkowanie na przyszłość.
Działania.
| Lp. |
Rodzaj i treść programu |
Cele |
Sposób i termin realizacji |
Osoby odpowiedzialne |
Uwagi |
| 1. |
"Trening zastępowania agresji (ART)" - uczestnicy uzyskują praktykę w postępowaniu prospołecznym w realnych sytuacjach życiowych i uczą się sposobów myślenia o tym, jak postępować sprawiedliwie wobec innych. |
- kształcenie umiejętności interpersonalnych
- radzenie sobie w sytuacjach wyboru moralnego
- zapobieganie i eliminowanie niewłaściwych zachowań
|
Zajęcia prowadzone są z wykorzystaniem pracy grupowej.
Cyklicznie - 2 razy po 30 godzin w bieżącym roku szkolnym (w wybranych klasach)
|
Pedagog szkolny
Psycholog szkolny
|
Metody pracy: trening umiejętności społecznych, trening kontroli złości, trening wnioskowania moralnego i ćwiczenia domowe.
|
| 2. |
"Ograniczanie przemocy w szkole" - program dla nauczycieli wspomagający ich aktywne działania ograniczające agresję w szkole. |
- przygotowanie do aktywnego działania na rzecz ograniczania przemocy w szkole
- promowanie prospołecznej aktywności wszystkich członków społeczności szkolnej
|
Zajęcia mają charakter warsztatów umiejętności psychologicznych, a realizowane są przy wykorzystaniu metod aktywizujących.
|
Specjalista z odpowiedniego ośrodka szkoleniowego. |
Bloki warsztatowe: metody badania nasilenia objawów agresji, metody aktywizacji rozwoju profesjonalnego,metody współpracy z rodzicami, metody współdziałania z lokalną społecznością
|
| 3. |
"Radzę sobie w trudnych sytuacjach" - uczy odróżniać style zachowania wobec innych ludzi i reprezentować swoje opinie i interesy w sposób asertywny. |
- wykształcenie umiejętności obrony swojego terytorium bez krzywdzenia drugiej osoby
- zwiększenie otwartości w wyrażaniu opinii dzięki nauce akceptacji wzajemnych różnic
|
Zajęcia wykorzystują pracę w grupach, parach i indywidualną, zawierają scenariusze scenek do odegrania, testy klasyfikacji zachowań, konstrukcje asertywnych odpowiedzi, ćwiczenia rozpoznawania i właściwego stosowania umiejętności asertywnych. |
Pedagog szkolny
Psycholog szkolny
Wychowawcy klas
|
Zajęcia prowadzone są na podstawie książeczki "Radzę sobie w trudnych sytuacjach" z programu profilaktycznego "Nasze spotkania" oraz rozdz. 6 programu profilaktycznego "Jak żyć z ludźmi".
|
| 4. |
Zajęcia edukacyjne prowadzone w ramach godzin wychowawczych - lekcje edukacyjno - rozwojowe, których celem jest ćwiczenie umiejętności budowania udanych relacji z rówieśnikami i dorosłymi. Pokazują one, jak rozwiązywać problemy, że w radzeniu sobie z trudnościami nie można uciekać się do agresji. |
- zaangażowanie uczniów do pracy na rzecz klasy i szkoły
- zaplanowanie wspólnej pracy wychowawczej
- integracja zespołu klasowego
- rozpoznanie i nazwanie swoich trudności w kontaktach z ludźmi
- uczenie się przyjaznego stosunku do siebie
|
Czas i formy realizacji opracowują wychowawcy klas w oparciu o program wychowawczy szkoły i potrzeby danej klasy.
Metody pracy:
- psychozabawy,
- praca w małych grupach,
- burza mózgów,
- wykład
- otwarta dyskusja,
- debaty,
- praca w parach
lub trójkach,
- inne.
|
Wychowawcy klas |
1) Proponowane scenariusze godzin wychowawczych, wg "Poradnika Wychowawcy" - są załącznikiem do programu.
2) Filmy na kasetach video - dostępne dla każdego wychowawcy jako dodatkowy materiał dydaktyczny.
|
| 5. |
Współpraca z Komendą Miejską Policji i Rejonowym Komisariatem Policji w Sosnowcu - spotkania w klasach i na zebraniach z rodzicami dotyczące przeciwdziałania demoralizacji |
- zapobieganie i eliminowanie niewłaściwych zachowań
- wzrost poczucia bezpieczeństwa uczniów na terenie szkoły
- zapoznanie z procedurą postępowania w sprawach nieletnich
|
Pogadanki z uczniami i rodzicami na temat zagrożeń wynikających ze stosowania przemocy oraz odpowiedzialności karnej nieletnich. Interwencje w nagłych przypadkach.
Przewiduje się 6 spotkań w ciągu roku szkolnego oraz interwencje w miarę potrzeb
|
Specjalista ds. nieletnich |
Terminy i tematyka spotkań uzależnione są od możliwości funkcjonariuszy policji. |
Inne działania.
Sposoby reagowania na doraźne sytuacje. Doraźne sytuacje wymagają szybkiej, krótkiej i zdecydowanej reakcji wychowawcy lub nauczyciela. Aby skutecznie przeciwdziałać przemocy nauczyciel w krótki i nie zagrażający dla dziecka sposób musi zaakcentować, że wydarzyło się coś niedobrego i należy to zmienić.
Wskazówki:
| Unikać |
Postarać się |
Agresji słownej:
- nie obrażać, nie zawstydzać, nie oceniać ucznia, nie stosować komunikatów "Ty" (Zawsze są z Tobą kłopoty)
|
Szanować ucznia:
- mówić o zachowaniu, a nie o osobie (To nie jest w porządku, że wyśmiewasz się z wyglądu koleżanki)
- powoływać się na normy (W naszej szkole nie ma miejsca na znęcanie)
- używać komunikatów typu "Ja" (Jest mi przykro, kiedy na to patrzę)
|
Okazywania niepewności:
- nie opuszczać wzroku
- nie udawać, że się nie widzi
- nie rozśmieszać sytuacji
|
Reagować stanowczo:
- mówić zdecydowanym, mocnym głosem
- patrzeć na uczniów
- być poważnym
|
Długich monologów i moralizowania:
- nie "przemawiać" do uczniów, ich uwaga szybko się wtedy wyłącza
- nie tracić czasu na moralizowanie (Powinniście się lubić i być dla siebie serdeczni; Chłopiec w twoim wieku powinien wiedzieć, jak należy się zachować)
|
Mówić krótko i jasno:
- formułować krótkie zdania
- opisać fakt (Słyszę, że się wyśmiewasz z kolegi; Widzę, że go drażnisz)
- zaakcentować własne zdanie (Nie zgadzam się na to)
- powołać się na normy (W naszej klasie się nie przezywamy)
- pokazać konsekwencje tego zachowania (Kolegę to boli; Koleżance jest przykro)
|
Wchodzenia w rolę sprawcy, by pokazać uczniowi co czuje osoba poszkodowana:
- nie stosować tej samej broni, co sprawca (A jak ja bym cię uderzył, to jak byś się czuł; Jak cię to tak bawi, co ona mówi, to proszę na środek, teraz klasa pośmieje się z ciebie)
|
Traktować sprawcę jak osobę, która może sama wziąć odpowiedzialność za swoje czyny:
- powiedzieć, czego się oczekuje (Oczekuję, że to się więcej nie powtórzy; Zależy mi, abyś przestrzegał tej zasady)
|
Interwencje wobec sprawcy przemocy - cykl indywidualnych rozmów ze sprawcą, prowadzonych przez wychowawcę klasy, do której uczęszcza sprawca.
Gdy doraźne działania nie skutkują, należy powiadomić ucznia o temacie i terminie indywidualnej rozmowy. W pracy takiej trzeba pamiętać o następujących warunkach:
| Indywidualna odpowiedzialność |
Z każdym sprawcą należy prowadzić oddzielne rozmowy |
| Cykl rozmów |
Rozmowy powinny odbywać się cyklicznie - aż do momentu całkowitego wygaśnięcia negatywnego zachowania. Najlepiej, aby były to stałe terminy. Nawet jeśli po pierwszych rozmowach uczeń wykazuje poprawę, nie należy ich od razu przerywać. |
| Hierarchia rozmów |
Należy stworzyć hierarchię rozmów. Najpierw wychowawca rozmawia z uczniem, gdy to nie skutkuje, zaprasza innego nauczyciela. Na kolejnym etapie włączony jest do rozmów pedagog, później rodzice, dyrekcja, ewentualnie policja itd. W ten sposób stopniuje się napięcie i daje uczniowi szansę na poprawę. |
| Monitorowanie zachowania ucznia |
W trakcie trwania całej interwencji należy uważnie obserwować zachowanie ucznia. Najlepiej, aby inni nauczyciele uczący w danej klasie byli włączeni do działań, zwracali uwagę na zachowanie ucznia. Można w ten sposób uniknąć manipulacji ze strony sprawcy. |
| Nagradzanie i karanie |
Przez cały czas wychowawca powinien nagradzać pozytywne zachowania sprawcy (zauważać, doceniać, chwalić), a negatywne karać. |
| Hierarchia konsekwencji |
Konsekwencje/kary za nieprzestrzeganie norm powinny mieć także swoją hierarchię (od mniej do bardziej dotkliwych), a także być dostosowane do konkretnego ucznia. Uczeń powinien być zawsze poinformowany, co go będzie czekać, jeśli znów użyje przemocy. |
Ewaluacja programu.
Realizacja programu zakończona będzie ewaluacją, dokonywaną między innymi za pomocą ankiet, co pozwoli zmierzyć efekty przeprowadzonych zajęć. Na podstawie uzyskanych wyników sporządzone zostanie sprawozdanie uwzględniające prezentację przygotowania, opracowania i wdrożenia programu.
|
