Agresja - najczęściej definiuje się jako "zewnętrzne objawienie złości skierowane przeciw określonym osobom lub rzeczom, przynoszące szkodę, przybierające formę ataku, czyli napaści fizycznej lub słownej".
Agresywne zachowanie może przyjąć dwojaką formę: agresję fizyczną lub słowną.
Agresją fizyczną - mogą być np. bójki, uderzenia, kopnięcia lub ukłucie kolegi, szarpanie, podstawianie nogi, popychanie, niszczenie przedmiotów należących do innych, przeszkadzanie komuś w wykonaniu jakiejś czynności, zakłóceniu spokoju, sporządzaniu obraźliwych rysunków, chowaniu lub psuciu przedmiotów należących do określonej osoby. Również obiektem na którym może być skierowana agresja fizyczna, mogą być przedmioty z otoczenia (objawia się niszczeniem mienia społecznego i prywatnego).
Agresją słowną - najczęściej są: kłótnie, złośliwe plotki, pomówienia, straszenie, przezywanie, rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji o danej osobie itp.
Konsekwencją obu form przemocy są podobne: ofiary przeżywają głębokie uczucie poniżenia i upokorzenia, strachu, wstydu oraz dezorientacji.
Długofalowe skutki agresji dla ofiar to: obniżenie poczucia własnej wartości, samooceny, izolacja społeczna oraz ustalony "syndrom ofiary".
Zachowania dziecka agresywnego cechuje: brak zdyscyplinowania, naruszania zasad regulaminu szkolnego oraz obowiązujących norm współżycia. Dziecko, które nie potrafi kontrolować emocji i nie panuje nad swoim zachowaniem ma niski poziom dojrzałości społecznej, dlatego często i łatwo popada w konflikty z rówieśnikami.
W życiu współczesnej szkoły narasta poczucie bezradności wobec agresji. Zasada współpracy i wzajemnej pomocy zastała zastąpiona zasadą dominacji, wymuszania i siły. Nadpobudliwość ruchowa, niezdolność do koncentracji i niechęć do zdobywania wiedzy sprawiają, że nauczanie stało się niezwykle trudne. Coraz częściej pojawiają się przypadki ignorowanie poleceń nauczyciela. Powstaje komunikacja oparta na zdobywaniu przewagi i wymuszaniu uległości. Korytarz szkolny stał się areną- niepożądanych zachowań.
O rozmiarach agresji wiemy niewiele, ponieważ uczeń często z obawy przed powtórnym pobicie, sponiewieraniem, ośmieszaniem nie zechce o tym komukolwiek powiedzieć.
Źródłem powstawania agresji jest bardzo wiele i są one różnorodne. Podstawowym źródłem są rodzice. Przekazywane przez nich wzory zachowań, a przede wszystkim stosowany system kar i nagród zdają się jednak nie sprzyjać wyrabianiu pozytywnych nawyków. Większość rodziców wymierza karę za agresywne zachowania gdy tylko je dostrzeże. Sprawia to, iż dziecko bardzo szybko uczy się hamować agresję, ale tylko w obecności rodziców i w domu.
Poza domem i w szkole zachowują się bardzo agresywnie i brutalnie, kompensując sobie w ten sposób "domową ascezę". Dlatego wielu rodziców z niedowierzaniem przyjmuje skargi nauczycieli na złe zachowanie ich "grzecznego dziecka". Do często popełnianych błędów należy nieświadome uczenie agresji poprzez przekazywanie dzieciom poleceń w rodzaju "bądź mężczyzną", "jak cię szturchają - oddaj", "pamiętaj, że masz łokcie".
Obecnie bardzo duży wpływ na postępującą przemoc i agresję wśród uczniów mają masmedia - telewizja, video, komputer. Wszystkie te wizualne środki przekazu wywierają znaczący wpływ na zachowanie dzieci. Czas jaki dziecko poświęca na oglądanie telewizji oraz gry na komputerze, ma zasadniczy wpływ na jego skłonność do agresywnych zachowań. Telewizor i komputer w dobie współczesnej stał się "trzecim rodzicem", który wychowuje dzieci. Powinniśmy zatem stawiać mu moralne wymagania i kontrolować jego wpływ na dziecko.
Telewizja działa jak "bomba z opóźnionym zapłonem" powodując zobojętnienie i brak wrażliwości na cierpienie, ból i niedolę.
Analizując sposoby przeciwdziałania agresji w szkole należy zwrócić uwagę na zasadność działań profilaktycznych, rozumianych jako oddziaływanie wychowawcze mające na celu wyposażenie uczniów konkretne umiejętności w zakresie komunikacji interpersonalnej - radzenia sobie ze stresem, rozwiązywania problemów, samopoznania i kontroli emocjonalnej.
Uczeń jest w stanie polubić szkołę wówczas, kiedy nie jest zagrożony upokorzeniem, szyderstwem czy ironią, kiedy wymaga się od niego tyle na ile go stać. Wtedy w takich warunkach dobre samopoczucie, radość z przebywania w grupie kolegów, uzyskanych sukcesów z rzetelnej twórczej pracy.
|
