Scenariusz lekcji fizyki dla klasy II LO - zakres podstawowy
Temat: Model planetarny atomu Rutherforda
Metody: Rozmowa dydaktyczna, szybkie czytanie
Forma: Praca z całą klasą
Środki dydaktyczne: Podręcznik, plansza ze schematem doświadczenia Rutherforda
Cel ogólny lekcji: Uczeń poznaje historię kształtowania teorii budowy atomu
Cele szczegółowe:
- Wiadomości i rozumienie
Uczeń:
- opisuje przebieg doświadczenia Thomsona i doświadczenia Rutherforda,
- formułuje wnioski z obu doświadczeń,
- rozumie znaczenie odkrycia elektronu i jądra atomowego,
- wymienia podstawowe elementy teorii budowy atomu Rutherforda
- podaje przyczyny rozbieżności między teorią Rutherforda a obserwowaną strukturą widm emisyjnych atomów,
- rozumie znaczenie dynamicznego modelu atomu Rutherforda.
- Korzystanie z informacji
Uczeń:
- odczytuje i analizuje tekst w podręczniku,
- selekcjonuje przeczytane informacje, a następnie ocenia sprzeczności modelu atomu Rutherforda z rzeczywistością.
Przebieg lekcji
- Czynności organizacyjne (sprawdzenie obecności, podanie tytułu nowego działu "Budowa atomu", podanie nowego tematu)
- Krótki wstęp o poglądach starożytnych filozofów greckich, dotyczących budowy materii
(atom Demokryta)
- Uporządkowanie stanu wiedzy fizyków w II połowie XIX wieku o budowie materii
- atom wodoru jako najmniejsza niepodzielna cząstka
- atom jest cząstką elektrycznie obojętną
- atomy wszystkich pierwiastków emitują energię w postaci fal elektromagnetycznych tworzących emisyjne widmo liniowe
- Analiza doświadczenia Josepha Thomsona z 1897r., które uważane jest za narodziny fizyki atomowej
- omówienie wyników tego doświadczenia (odkrycie elektronu, stworzenie nowej teorii budowy atomu - tzw. model "ciasta rodzynkowego")
- Analiza doświadczenia Ernesta Rutherforda z 1911r. (metoda rozmowy dydaktycznej)
- schemat doświadczenia z rozpraszaniem cząstek ? na cienkiej folii złota
- przebieg doświadczenia
- wyniki
- Dyskusja nad wynikami doświadczenia Rutherforda
- uczniowie formułują wniosek: wewnątrz każdego atomu istnieje cząstka o bardzo małych rozmiarach, skupiająca prawie całą masę atomu. Jest to jądro atomowe.
- Uporządkowanie nowych informacji i sformułowanie głównych założeń planetarnego modelu atomu
- Praca uczniów z podręcznikiem (metoda szybkiego czytania)
Uczniowie poszukują w tekście odpowiedzi na pytania:
- Dlaczego atom według planetarnego modelu Rutherforda nie byłby stabilny?
- Dlaczego dynamiczny model atomu nie wyjaśniał obserwowanej struktury emisyjnych widm liniowych?
- Co jest przyczyną tych rozbieżności?
- Podsumowanie lekcji
- podkreślenie znaczenia planetarnego modelu atomu (choć wymagał modyfikacji, stanowił ważny etap w rozwoju teorii budowy atomu, a próby wyjaśnienia rozbieżności z obserwacjami doprowadziły do stworzenia kolejnego bardzo ważnego modelu - modelu atomu Bohra).
|
