1. Identyfikacja problemu
Niniejsza analiza dotyczy sytuacji jaka miała miejsce na terenie mojej szkoły. Po kilkunastu dniach pobytu dzieci w placówce zauważyłam, że większość z nich ma zaburzone funkcje analizatora wzrokowego. U dzieci zaobserwowałam następujące symptomy:
- trudności w odtwarzaniu kształtów literopodobnych,
- niechęć do układania obrazków z części,
- kłopoty ze wskazaniem takich samych rysunków,
- błędy w wyodrębnianiu części z całości,
- problemy ze wskazywaniem różnic między rysunkami,
- popełnianie błędów przy określaniu elementu, który nie pasuje do pozostałych.
Dzieci miały również trudności z ubieraniem się, najprostsze zadania wykonywały niezdarnie. Bardzo trudne okazały się dla nich takie czynności jak: wycinanie, naklejanie, rysowanie i pisanie. Miały więc słabo rozwiniętą koordynację wzrokowo-ruchową.
2. Geneza i dynamika zjawiska
Starałam się dokładnie zanalizować przyczyny niedoborów w umiejętnościach dzieci. Jedną z nich był fakt, iż 70% grupy to dzieci przybyłe do przedszkola po raz pierwszy. Grupa była niezbyt zdyscyplinowana, brała udział w zajęciach wykazując dość słabą aktywność. Umiejętności dzieci w zakresie percepcji wzrokowej nie były imponujące, można powiedzieć nawet, że dużo poniżej przeciętnej. Po przeprowadzeniu wstępnej diagnozy i jej dokładnej analizie stwierdziłam, iż grupa ma ogromne problemy z wykonywaniem większości ćwiczeń dotyczących percepcji wzrokowej. Dzieci wyraznie odbiegały poziomem umiejętności od ogólnie przyjętych norm. Postanowiłam im pomóc.
3. Znaczenie problemu
Problem był ogromny, gdyż percepcja wzrokowa uczestniczy we wszystkich działaniach człowieka. Zaburzona powoduje:
- trudności w różnicowaniu kształtów graficznych,
- niechęć do historyjek obrazkowych i układanek,
- trudności w rozpoznawaniu liter o podobnym kształcie,
- popełnianie błędów przy przepisywaniu,
- trudności w zapamiętaniu i odwzorowaniu liter na podstawie modelu lub z pamięci,
- złe rozplanowanie pisma w liniaturze i na stronie zeszytu,
- błędy ortograficzne.
Dzieci z zaburzoną percepcją wzrokową wolno czytają, muszą zbyt długo koncentrować się przy rozpoznawaniu kształtu liter lub wyrazów do siebie podobnych. Zbyt długa koncentracja powoduje, że dzieci te nie mogą opanować techniki czytania w przewidzianym czasie. Zgadują podczas czytania znaczenie wyrazów lub uczą się czytać na pamięć. Często przekręcają końcówki wyrazów, odczytują je niedokładnie i mają trudności ze zrozumieniem czytanego tekstu. Przy przepisywaniu jak i pisaniu ze słuchu dzieci popełniają dużo błędów opuszczając litery i sylaby.
4. Prognoza
W przypadku zaniechania oddziaływań, nieodpowiedni poziom rozwoju percepcji wzrokowej, uniemożliwi dzieciom naukę czytania, pisania, stosowania reguł ortografii, wykonywania zadań arytmetycznych. Po zastosowaniu oddziaływań nastąpi poprawa w zdolności rozpoznawania i różnicowania bodżców wzrokowych oraz interpretowania tych bodzców poprzez wiązanie ich z uprzednim doświadczeniem.
5. Propozycje rozwiązań
Podczas zebrania z rodzicami zapoznałam ich z trudnościami z jakimi borykają się dzieci. Przybliżyłam im zagadnienie percepcji wzrokowej, a szczególnie skutki jej zaburzenia lub obniżenia. Rodzice wyrazili chęć pomocy w rozwiązaniu problemu.
Otrzymali oni wskazówki do pracy w domu:
- Ustaliliśmy harmonogram spotkań indywidualnych w celu konsultowania postępów i ustalania działań na następny okres czasu.
- Placówka nasza wyszła z propozycją przebadania dzieci w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej pod kątem percepcji wzrokowej. Wszyscy rodzice wyrazili zgodę i wystosowali wniosek. Badania przeprowadzone w listopadzie potwierdziły stan faktyczny. Rodzice otrzymali wskazówki do pracy w domu.
- Zwiększyłam ilość ćwiczeń usprawniających zaburzoną funkcję.
- Pozyskałam do współpracy w zakresie prowadzenia zajęć angażujących usprawnianie percepcji wzrokowej nauczycieli informatyki, religii i języka angielskiego, po to by przy każdej okazji ćwiczyć zaburzoną funkcję.
6. Wdrażanie oddziaływań i ich efekty
W celu usprawniania spostrzegania wzrokowego zwróciłam szczególną uwagę na ćwiczenia:
- pamięci wzrokowej,
- koordynacji wzrokowo-ruchowej,
- umiejętności spostrzegania istotnych cech form geometrycznych, abstrakcyjnych,
- szybkie rozpoznawanie obrazków wzrokowych,
- różnicowanie bardzo podobnych obrazów wzrokowych,
- ujmowania zależności między całością obrazu i jego elementami składowymi,
- orientacji w kierunkach.
Prowadziłam zajęcia angażujące zaburzoną funkcję stopniowo do coraz trudniejszych zadań i bardzo powoli, ją usprawniałam. Starałam się, aby ćwiczenia były urozmaicone, aby interesowały dziecko gdyż to ułatwiało im koncentrację uwagi i mobilizowało do wysiłku. Bardzo często chwaliłam dzieci nawet za drobne osiągnięcia. Gdy miały trudności z wykonywaniem ćwiczenia lub popełniały błędy, dyskretnie im pomagałam poprzez naprowadzanie na właściwy sposób wykonywania tego ćwiczenia. Uczyłam ich samokontroli i poprawiania popełnionych błędów. W celu stymulowania rozwoju percepcji wzrokowej wykorzystywałam na zajęciach mozaiki, układanki gry typu "Piotruś". Dzieci świetnie się bawiły manipulując, układając, odwzorowując ale przede wszystkim ćwiczyły procesy analizy i syntezy wzrokowej. Dzieci usprawniały zaburzoną funkcję poprzez zabawę. W czasie trwania wzmożonej pracy dzieci, rodziców, uczących nauczycieli i mojej, zgodnie z przewidywaniami nastąpił duży postęp. Z końcem roku przedszkolnego dzieci odtwarzały kształty figur literopodobnych zachowując w większości prawidłowy kształt, wielkość i proporcje. Tylko jeden uczeń układał prawidłowo część obrazka, pozostali zaś potrafili ułożyć cały obrazek. Większość wskazywało wszystkie takie same rysunki, tylko niewielki procent wskazywał niektóre. Dzieci dostrzegały wskazane elementy na rysunkach. Większość potrafiła wskazać różnice między rysunkami. Radziły sobie z eliminowaniem elementu, który nie pasował do pozostałych. Dzieci polubiły układanki i chętnie po nie sięgały w czasie zabaw. Coraz rzadziej zdarzały się trudności w rozpoznawaniu liter o podobnym kształcie. Mniej było sytuacji z zapominaniem liter. Coraz częściej litery mieściły się w liniaturze. Dobrze radziły sobie z odwzorowywaniem prostych figur geometrycznych. Chętnie rysowały, a postacie i przedmioty nie były już tak bardzo uproszczone. Porównując uzyskane efekty z prognozą pozytywną stwierdziłam, że w pełni się one pokrywają. W czasie trwania wzmożonej pracy, zgodnie z przewidywaniami, nastąpił duży postęp.
|
