"Witamy w przedszkolu" - to program adaptacyjny Przedszkola Miejskiego Nr 15 w Lubinie skierowany do dzieci i ich rodziców, którego celem jest współpraca przedszkola i domu rodzinnego, ukierunkowana na pomoc w pokonaniu obaw i stresów związanych z przekroczeniem progu przedszkolnego.
1. Wstęp:
Przekroczenie przez dziecko trzyletnie progu przedszkola to przełomowy moment w jego życiu. Niezależnie od poziomu rozwoju dziecka, stanowi to wyzwanie dla niego samego, rodziców i całego przedszkola. Zmiana dotychczasowego trybu życia, a przede wszystkim obecność nowych osób wywołują u dzieci napięcie emocjonalne i są przyczyną różnych form protestu i negatywnych reakcji.
Takie reakcje mają największe nasilenie na początku roku przedszkolnego, kiedy to płaczą dzieci jak i ich rodzice. Dzieci, bo muszą rozstać się z mamą, rodzice - bo muszą zostawić zapłakanego malucha wśród obcych ludzi i w obcym otoczeniu. Lęk i stres przed nieznanym wzbudza również wśród rodziców problem, czy ich dziecko da sobie radę w grupie rówieśniczej i czy jego poziom rozwojowy jest na etapie dziecka, rozpoczynającego uczęszczanie do grupy dzieci 3-letnich? Pracując w grupie najmłodszej oraz pełniąc funkcję dyrektora przedszkola, mam wiele możliwości realizacji działań mających na celu lepszą adaptację dzieci i udzielania pomocy ich rodzicom. Postanowiłam więc opracować i wdrożyć program adaptacyjny, który pozwoliłby zapewnić pokonanie lęku i stresu dzieci 3-letnich oraz wpłynąłby na wyrównanie, w miarę możliwości, poziomu rozwoju dzieci w sferze; motoryki, czynności samoobsługowych, zabawowych, rozwoju mowy, rozwoju umysłowego tj. uczuć i zachowań społecznych. Program też skierowany jest na zadania związane z pomocą rodzicom, zmierzającą ku lepszemu poznaniu działalności i funkcji przedszkola, podnoszeniu wiedzy i kultury pedagogicznej, współdziałaniu razem z dziećmi, w zabawach i życiu przedszkola miedzy innymi poprzez kontakty indywidualne, zebrania i uczestnictwo w uroczystościach i imprezach organizowanych w przedszkolu.
Realizacja programu byłaby niemożliwa bez zaangażowania personelu przedszkola tj. nauczycielek grupy najmłodszej, pomocy nauczyciela i personelu obsługi. Taka współpraca wpływa na lepsze i bezstresowe oswojenie się dzieci z nową dla nich sytuacją i ułatwienie im oraz ich rodzicom adaptację do nowych warunków środowiska przedszkolnego.
Program został opracowany w oparciu o podstawę programową wychowania przedszkolnego.
Realizacja programu rozpocznie się w grupie dzieci 3-letnich i trwać będzie od marca 2006 r., a zakończy się w roku szkolnym 2006/2007, kiedy to dzieci chętnie i bez płaczu będą pozostawać w przedszkolu, nabędą umiejętności dostosowanych do ich możliwości rozwojowych oraz będą podejmować zabawę samodzielnie lub z pomocą innych.
2. Główne cele programu adaptacyjnego:
Ukierunkowane na dzieci
- Zaspakajanie podstawowej potrzeby psychicznej dzieci - poczucia bezpieczeństwa.
- Adaptacja nowych dzieci do uczęszczania w mury przedszkola.
- Pokonanie przez dzieci barier i stresów związanych z koniecznością przebywania w nowym otoczeniu i rozłąki z rodziną.
- Wspomaganie dzieci w budowaniu pozytywnego obrazu siebie.
- Nabywanie przez dzieci umiejętności dostosowanych do swoich możliwości rozwojowych.
Ukierunkowane na rodziców
- Zapoznanie rodziców ze sposobami przygotowania dzieci do pozostawienia ich w przedszkolu.
- Zapoznanie rodziców z przedszkolem, jego funkcjami i zadaniami oraz umożliwianie uczestnictwa w codziennym życiu przedszkola.
3. Cele operacyjne programu adaptacyjnego:
Dziecko:
- zmniejszyło napięcie i niepokój związany z pozostaniem w nowym środowisku, jakim jest przedszkole,
- bez problemów rozstaje się z rodzicami, podczas przyprowadzania do przedszkola,
- przyzwyczaiło się do przebywania z nowymi paniami w grupie, zna ich imiona,
- czuje się bezpieczne w swojej sali, zna jej wyposażenie, korzysta z kącików zabaw,
- zna swój znaczek indywidualny i podejmuje próby globalnego rozpoznawania swojego imienia,
- zna główne pomieszczenia przedszkola, sprawnie je odnajduje i korzysta z nich,
- coraz sprawniej wykonuje czynności samoobsługowe,
- chętniej stosuje zwroty grzecznościowe,
- pokonało lęk przed leżakowaniem, jedzeniem i wykonywaniem innych czynności z rozkładu dnia w przedszkolu,
- chętniej uczestniczy w zabawach z całą grupą i nauczycielem oraz z rodzicem,
- coraz sprawniej posługuje się przyborami, korzysta z zabawek i innych pomocy zgromadzonych w kącikach zainteresowań,
- podejmuje próby wypowiadania się na określony temat,
- rozwija pozytywną samoocenę i poczucie własnej wartości,
- uczestniczy w uroczystościach i imprezach przedszkolnych.
Rodzic:
- zna zasady funkcjonowania przedszkola,
- współpracuje z przedszkolem,
- zna podłoże problemów adaptacyjnych dziecka i potrafi współdziałać w celu ich pokonania.
4. Metody:
opis, metoda impresyjna, metoda ćwiczebna, klasyczna metoda problemowa, pokaz, metody realizacji zadań wytwórczych - klasyczny tok pracy. metoda ekspresyjna - drama, pokaz, burza mózgów, opowiadanie
5. Procedury osiągania celów:
Prowadzenie zabaw z dziećmi, przy współudziale rodziców, wpływające na poznanie nowego otoczenia, działanie w nim, wyrażanie swoich emocji i uczuć oraz radzenia sobie z nimi. Zabawy te ułatwią integrację grupy, akceptację i rozumienie siebie i innych.
Propozycja zabaw:
- zabawy umożliwiające poznawanie i korzystanie z sali zabaw, łazienki, szatni, holu oraz ich wyposażenia,
- zabawy pozwalające poznać swoje emocje, drama,
- zabawy integracyjne,
- zabawy pozwalające poznać swoje ciało i innych,
- zabawy muzyczno-ruchowe i opowieści ruchowe,
- zabawy słowne, opowiadania, bajki, teatrzyki, historyjki obrazkowe,
- uroczystości przedszkolne,
- zajęcia z rodzicami.
Formy kontaktów z rodzicami:
- rozmowy indywidualne,
- zajęcia otwarte,
- zebrania informacyjne,
- gazetki i tablice edukacyjne,
- uroczystości przedszkolne i festyn rodzinny.
6. Ewaluacja programu
Ankieta dla rodziców, która pozwoli na uzyskanie opinii o wszystkich poczynionych oddziaływaniach adaptacyjnych przedszkola - jak one wpłynęły na dziecko i jakie są oczekiwania i propozycje rodziców, co do innych rozwiązań i działań sprzyjających lepszej adaptacji dzieci w przedszkolu?
Analiza realizacji programu wskaże dalsze kierunki pracy.
7. Opis programu "Witamy w przedszkolu"
| Lp. |
Termin |
Opis działań |
| 1. |
MARZEC - KWIECIEŃ |
Pierwszy kontakt małych dzieci i ich rodziców z przedszkolem - okres zapisu:
- zwiedzanie przedszkola,
- rozmowy, udzielanie rodzicom odpowiedzi na pytania,
- zabawy dowolne dziecka w grupie, pod opieką nauczycielki,
- udostępnienie karty oraz biuletynu informacyjnego o przedszkolu,
Zawarte są w nim informacje odnośnie terminu zwrotu kart, komisji kwalifikacyjnej, wywieszenia list przyjęcia dzieci do przedszkola, głównych zadań naszego przedszkola, oferty edukacyjnej, rady związane z adaptacją dziecka i jego przygotowaniem do przedszkola oraz obrazek do kolorowania dla dziecka.
|
| 2. |
KWIECIEŃ |
Kolejne spotkanie związane z kwalifikacją dzieci do przedszkola:
- przygotowanie tablicy informacyjnej dla rodziców, uwzględniającej terminy spotkań, artykuły związane z pedagogizacją rodziców i działań związanych z programem adaptacyjnym,
- udostępnienie ankiety na temat ogólnych informacji o dziecku, jego rozwoju i umiejętnościach, którą rodzice mogą przynieść wypełnioną na spotkanie informacyjne w maju. Będzie ona cennym źródłem informacji dla nauczycielki prowadzącej nową grupę.
|
| 3. |
MAJ |
Spotkanie informacyjne dla rodziców.
- Rodzice poznają zasady funkcjonowania przedszkola, rozkład dnia, normy obowiązujące w grupie.
- Nauczycielka przedstawia program pracy wychowawczo- dydaktycznej, który będzie chciała zrealizować w grupie I oraz udziela odpowiedzi na nurtujące rodziców pytania. Takie bliższe poznanie wychowawcy grupy pozwoli rodzicom rozwiać wątpliwości, co do pozostawienia dziecka w przedszkolu pod fachową opieką osoby dorosłej.
- Ukierunkowanie rodziców na pracę z dzieckiem, aby jak najlepiej przygotować go do przebywania w nowym środowisku. Jest to praca zwrócona zarówno na samoobsługę dziecka (samodzielność w jedzeniu, myciu rąk, korzystaniu z toalety), jak i na jego sferę emocjonalną poprzez stopniowe pozostawianie dziecka z osobami mniej znaczącymi dla niego. Widzą już, jakie zmiany czekają dziecko w jego rytmie dnia i jakie są oczekiwania przedszkola wobec nich. Rodzice są świadomi, że ta praca z dzieckiem przez wakacje, ułatwi pracę przedszkola w opiece trzech pań nad 25 osobową grupą.
- Udostępnienie książeczki dla dziecka pod tytułem "Jestem przedszkolakiem", którą rodzic będzie czytał dziecku wielokrotnie w celu emocjonalnego przygotowania go do przebywania w przedszkolu, które już zna z opowiadania i ilustracji.
|
| 4. |
CZERWIEC |
"Tydzień otwartych drzwi"
Prowadzenie cyklu zajęć edukacyjnych z dziećmi w których uczestniczą rodzice.
- Temat: "Drzewo imion, drzewo rąk"
- Zabawa z piłką w kole "Moje imię",
- Zabawa integracyjna ze śpiewem "Deszcz i tęcza",
- Odbijanie dłoni dziecka na drzewie narysowanym na dużym arkuszu szarego papieru "Tu jestem",
- Zabawa w kole "Balonik",
- Wizytówki z imionami dzieci i rodziców naklejane na drzewo imion. Umieszczenie prac na głównej ścianie w sali.
- Temat: "Mój znaczek"
- Zabawa integracyjna w kręgu "Iskierka przyjaźni",
- Odszukiwanie swojego znaczka w szatni, łazience, sali,
- Zabawa ruchowa w odbijanie balonika z rodzicem,
- Zabawa dramowa w kole "Zatroszcz się o pisklątko",
- Wykonanie znaczka wspólnie z rodzicem wybraną techniką plastyczną - galeria prac.
- Temat: "W przedszkolu"
- Suchanie opowiadania ilustrowanego obrazkami pt.: "Jak Jacuś przestał bać się przedszkola",
- Zabawa z płachtą integracyjną: "Morze", "Piłka w otworze", "Kolor stop", "Przejdź pod płachtą",
- malowanie paluszkami "Co czuję"
- Improwizacja ruchowa do nastrojowej muzyki "moja droga do przedszkola".
- Temat: "Ćwiczymy razem"
- Ćwiczenia w parach: "Mosty", "Koniki", "Lustro", "Masaż plecków", "Zwijanie dywanu", "Huśtawka"
- Taniec integracyjny "Czarowanie",
- Liczenie paluszków "Moja rodzinka cala".
- Temat: "Bawimy się razem"
- Zabawy w kole "Murzynek", "Różyczka", "Chusteczka", "Kółko graniaste",
- Teatrzyk kukiełkowy "Calineczka",
- Lepienie z plasteliny,
- Wspólne zabawy w ogrodzie przedszkolnym.
|
| 5. |
CZERWIEC |
Rodzinny festyn wiosenny dla całego przedszkola.
- oglądanie części artystycznej w wykonaniu dzieci z poszczególnych grup,
- udział w konkursach dla dzieci i rodziców,
- pieczenie kiełbasek, malowanie twarzy, gry i zabawy sportowe.
|
| 6. |
LIPIEC |
Wspólne zabawy w ogrodzie przedszkolnym.
- zabawy w piaskownicy,
- korzystanie ze sprzętu ogrodowego,
- poznanie zasad bezpiecznej i zgodnej zabawy w ogrodzie,
- gry i zabawy sportowo-ruchowe: "Toczenie obręczy", "Gra w piłkę nożną", "Rzut woreczkiem do celu".
|
| 7. |
WRZESIEŃ |
"Witamy w przedszkolu - w pierwszym dniu nowego roku przedszkolnego".
Przywitanie nowych dzieci przez dyrektora i delegację straszaków. Każde z dzieci otrzymuje od kolegów coś słodkiego, ten gest może wpłynąć na lepsze samopoczucie malucha przy rozstaniu z rodzicem.
Inne działania nauczycieli i personelu obsługi, sprzyjające lepszej adaptacji w grupie to:
- Zmiany organizacyjne w przedszkolu wpływające na lepszą opiekę nad maluchami; to zaangażowanie całego personelu obsługi podczas ubierania, karmienia i innych zajęć opiekuńczych w grupie dzieci najmłodszych.
- Wspólne przebywanie dziecka z rodzicem w grupie i stopniowe skracanie czasu rozstań.
- Cykl zabaw pod hasłem "Mój przyjaciel z domu - moja ulubiona zabawka"
Dzieci przynoszą swoje zabawki, "przytulani", z którymi czują się bezpiecznie, jest to jak gdyby więź łącząca ich z domem. Ze swoją zabawką, dzieci mogą też leżakować.
Mogą też przynosić swoje małe poduszeczki.
- Przystosowanie otoczenia. W sali utworzone są wygrodzone kąciki sprzyjające bezpiecznym i wyciszonym zabawom. Sala udekorowana jest kolorowymi sylwetami postaci bajkowych, co wpływa na radosny klimat w grupie.
- Leżakowanie dla chętnych dzieci, które nie muszą przebierać się w piżamki, mogą też leżeć w swoich ubrankach i mieć przytulankę. Słuchają muzyki relaksacyjnej, czytanych lub z płyty bajek, co skraca i umila im czas odpoczynku.
|
| 8. |
PAŹDZIERNIK |
"Pasowanie na przedszkolaka" uroczystość z udziałem rodziców, podczas której dzieci oglądają część artystyczną przygotowaną przez straszaków i otrzymują od nich "ordery przedszkolaka", a następnie sami śpiewają piosenki; pt. "Jestem sobie przedszkolaczek", "My jesteśmy krasnoludki", "Idzie Jaś", recytują wspólnie wiersze i bawią się w zabawy taneczne "Kasztanki", "Poszło dziewczę po ziele". Uwieńczeniem występu jest ślubowanie i pasowanie przez dyrektora, wielkim ołówkiem, na przedszkolaka. Każde dziecko otrzymuje dyplom i bajkę. Następnie jest wspólny poczęstunek z rodzicami. |
| 9. |
LISTOPAD |
Zajęcie otwarte z rodzicami "Wspólnie się bawimy"
- zabawa słowna na przywitanie "Witaj Olu, bądź wśród nas" - wymienianie imion wszystkich uczestników zabawy,
- taniec integracyjny do rytmicznej muzyki,
- zabawa z gazetami: dmuchanie, gniecenie, rzuty papierowymi kulami, robienie czapki przez rodzica,
- ruchy naprzemienne do muzyki,
- malowanie obrysu leżącej postaci na szarym papierze, dorysowanie i naklejanie innych elementów.
|
| 10. |
LISTOPAD |
Ankieta dla rodziców "Adaptacja dziecka w przedszkolu", wręczona po zajęciu pokazowym.
Pytania otwarte:
- Czy dziecko chętnie chodzi do przedszkola?
- Czy dziecko ma problemy z rozstaniem z rodzicem?
- Czy dziecko czuje się bezpiecznie w swojej sali?
- Czy dziecko zna i akceptuje swoje panie?
- Wykonuje czynności samoobsługowe:
- samodzielnie spożywa posiłki,
- ubiera się,
- korzysta z toalety.
- Czy dziecko wypowiada się na tematy omawiane w przedszkolu?
- Czy dziecko rysuje kredkami?
- Potrafi zaśpiewać piosenkę, zarecytować wiersz?
|
|
