Działa tylko w IE - sorry!    
     

Analiza przyczyn zwolnień z wychowania fizycznego

mgr Leonarda Adamska


Problemem wielu szkół, wielu nauczycieli wychowania fizycznego i moim własnym jest fakt, że duża grupa młodzieży nie uczestniczy w zajęciach ruchowych z powodu zwolnienia lekarskiego. Z obserwacji wszystkich nauczycieli mojej szkoły wynika, że część młodzieży posiada nieuzasadnione zwolnienia lekarskie, wynikające z niechęci do jakiejkolwiek formy ruchu fizycznego. Zdaję sobie sprawę, że są problemy zdrowotne wykluczające uprawianie sportu, ale po zaobserwowaniu wzrastającej ilości zwolnień oraz wykryciu sfałszowanego zwolnienia, postanowiłam przeanalizować przyczyny oraz spróbować poszukać rozwiązania tej sytuacji.

Zgodnie z Rozporządzeniem MENiS z dnia 7.09.2004 r. Dyrektor Szkoły na podstawie zwolnienia lekarskiego może zwolnić ucznia z lekcji wychowania fizycznego, ale też ilość dostarczanych zwolnień zaczęła go niepokoić.

Na początku każdy składający zwolnienie lekarskie otrzymał do wypełnienia anonimową ankietę (zał. nr 1), która miała mi pomóc dotrzeć do sedna problemu, aczkolwiek 40% ankietowanej młodzieży odmówiło pisania czegokolwiek ponieważ uważa, że ma wystawione zwolnienie i nie musi się z niczego tłumaczyć.

Odpowiedzi ankietowanych przedstawiają się następująco:

  1. 20% ankietowanych posiada przedłużenie zwolnienia lekarskiego po gimnazjum.
  2. 30% ankietowanych nie zna nazwy choroby powodującej zwolnienie z wychowania fizycznego, jest w trakcie badań diagnostycznych ale już jest na długotrwałym zwolnieniu
  3. 55% ankietowanych nie zdaje sobie sprawy, że brak oceny z wf na świadectwie końcowym może być problemem przy podejmowaniu pracy i podpisywaniu umów z firmami ubezpieczeniowymi.
  4. 30% ankietowanych nudzi się na lekcji wf, ale też może wyjść wcześniej ze szkoły co im się podoba.
  5. 85% ankietowanych zdaje sobie sprawę, że sport to ładna sylwetka i duża sprawność, ale brakuje chęci do ćwiczeń. Po to by ładnie wyglądać niektórzy stosują diety odchudzające polecane przez prasę młodzieżową.
  6. 2% ankietowanych korzysta z typowo rehabilitacyjnych zajęć a po lekcjach: sporadycznie jeździ na rowerze, gra w tenisa stołowego, bilard, pływa na basenie, chodzi na dyskoteki. Wśród chłopców bardzo popularna jest siłownia.
  7. 20% ankietowanych korzysta ze szkolnych zajęć na basenie w celu otrzymania oceny z wf.
  8. 15% ankietowanych przyznaje, że nie lubi wf, boi się zajęć z piłkami, skoków przez przyrządy np. skok przez kozła, skrzynię a uzyskanie zwolnienia lekarskiego nie jest problemem.
  9. 75% ankietowanych uważa, że "załatwienie" zwolnienia nie jest żadnym problemem
  10. Internet, oglądanie telewizji pochłania dziennie ok. 4-5 godzin.

Analiza ankiet:

Zastanawiającym dla mnie okazał się fakt odmawiania udziału w pisaniu ankiety, chyba, że jest coś czego młodzież nie chce o sobie powiedzieć lub coś ukrywa.

Bardzo niepokojące jest to, że aż 75% ankietowanych uważa, że zwolnienie można załatwić, kupić, ale też taki przypadek zdarzył się wcześniej w naszej szkole i przypadkowo został odkryty.

Codziennie bardzo dużo czasu młodzież spędza przed ekranami telewizorów, komputerów a więc na siedząco. Rozwój telewizji oraz wkroczenie komputerów a przez to Internetu kieruje zainteresowania młodzieży w stronę świata wirtualnego. Internet - ogromna encyklopedia wiadomości oraz gier komputerowych - przyczyniły się do tego, że młodzież zamiast biegania po podwórku "biega myszką" po ekranie monitora. Zwolnienia z wychowania fizycznego są chyba skutkiem ogólnego lenistwa, co obserwujemy u swoich uczniów w ostatnich latach na podstawie ocen z różnych przedmiotów.

Bardzo mała część młodzieży bierze udział w zajęciach rehabilitacyjnych - tylko 2% zwolnionych, niewiele też ćwiczy indywidualnie lub bierze udział w zajęciach rekreacyjnych a więc jest to jakaś ogólna niechęć i brak zainteresowania sportem. Rozwój cywilizacji, motoryzacji powoduje, że młodzi ludzie zamiast chodzić, biegać - jeżdżą, zamiast się ruszać kręcą kierownicą na siedząco itd.

Zwolnienia krótkie ok. 1/2 roku stanowią zwolnienia pourazowe lub zwolnienia z powodu ustalania diagnozy, podejrzewania chorób, ale już wykluczają lub ograniczają udział w zajęciach sportowych.

Po przeprowadzeniu ankiety, zwróciłam się do Dyrektora Szkoły o umożliwienie przeanalizowania dokumentacji szkolnej, zachowując poufność danych osobowych ,dotyczącej zwolnień lekarskich z wychowania fizycznego. Zebrane informacje zestawiłam w tabelach, wykresach, co znacznie pomogło mi w przeanalizowaniu ilości zwolnień: w różnych klasach, w różnych szkołach, na różnych poziomach klas, w różnych latach itp.

Z zestawienia zwolnień lekarskich wynika, że w poszczególnych latach ilość zwolnień lekarskich z wychowania fizycznego wystawianych przez różnych lekarzy kształtuje się podobnie i wygląda następująco:

  • 37% zwolnień - wystawiają lekarze interniści
  • 27% zwolnień - wystawiają lekarze pediatrzy
  • 20% zwolnień - wystawiają chirurdzy-ortopedzi - są to w większości zwolnienia pourazowe.
  • tylko 16% zwolnień - wystawiają lekarze ze specjalizacją

Z analizy zwolnień lekarskich w poszczególnych szkołach wynika, że

  • najwięcej zwolnionych jest w Szkole Policealnej
  • drugie miejsce przypadło Liceum Zawodowemu
  • trzecie miejsce zajęła Zasadnicza Szkoła Zawodowa
  • najmniej zwolnionych jest w Liceum Profilowanym i Technikum

Z analizy zwolnień lekarskich na poszczególnych poziomach klas wynika, że:

  • najwięcej zwolnionej młodzieży jest w klasach policealnych
  • średnia ilość przypada na klasy trzecie i drugie
  • najmniej zwolnień jest w klasach pierwszych i ostatnich (wyjątek Liceum Zawodowe)

Lekarze pediatrzy i interniści, czyli lekarze podstawowej opieki medycznej są podstawową grupą lekarzy zwalniających młodzież z zajęć sportowych, podczas gdy to właśnie oni powinni dbać o zdrowie i dobrą formę młodych ludzi.

Zastanawiające jest to, że w Szkole Policealnej ilość zwolnień jest przerażająca, aczkolwiek wiem, że sporo młodzieży uczy się i studiuje na kilku kierunkach więc przypuszczam, że "załatwiają" sobie zwolnienia lekarskie z wychowania fizycznego aby zmieścić się w czasie. Młodzież kończąca naukę rzadko korzysta ze zwolnień, ponieważ zależy im na końcowej ocenie z wychowania fizycznego na świadectwie ukończenia szkoły. Zdarzają się przypadki, że ci co byli na zwolnieniach przez parę lat nauki nie mają zwolnienia w klasie ostatniej, a więc powstaje pytanie, czy na pewno było to zwolnienie prawdziwe.

Wnioski wynikające z analizy zwolnień lekarskich z wychowania fizycznego.

  1. Przeprowadzanie podstawowych badań lekarskich stało się jednym z powodów wystawiania zwolnień lekarskich z wychowania fizycznego. W wyniku takiego podejścia, dominującego w ostatnich latach w medycynie sportowej i konieczności przedstawiania zaświadczeń lekarskich przed rozpoczęciem różnych form zajęć ruchowych, w tym również rekreacyjnych, pojawiło się przekonanie o zagrożeniach zdrowotnych związanych z ruchem.
  2. Współczesne orzecznictwo lekarskie do wychowania fizycznego powinno koncentrować się na aspektach pozytywnych - udzielaniu wskazówek dotyczących form ruchu korzystnych dla zdrowia i rozwoju człowieka. Sprawność fizyczna jest jednym z głównych czynników warunkujących prawidłowy rozwój i zdrowie ucznia, a niedostatki ruchu powodują wiele zaburzeń i zwiększają ryzyko przedwczesnego rozwoju miażdżycy, nadciśnienia, otyłości, niepełnej sprawności itd.
  3. Lekarze podstawowej opieki medycznej chyba zbyt pobłażliwie podchodzą do wypisywania długotrwałych zwolnień z wychowania fizycznego. Należałoby chyba ustalić, że długotrwałe zwolnienia z lekcji wf mogą wypisywać tylko lekarze ze specjalizacją. Z tego też względu długotrwałe, całkowite zwolnienie z zajęć wychowania fizycznego dzieci z przewlekłymi zaburzeniami i chorobami powinny należeć do rzadkości i dotyczyć sytuacji wyjątkowych. Powinny być przeprowadzone dokładne badania specjalistyczne i laboratoryjne, a także konsultacje z lekarzem specjalistą medycyny sportowej.
  4. W przypadkach niektórych zaburzeń istnieje konieczność wyeliminowania niektórych ćwiczeń, zmniejszenia lub zwiększenia ich intensywności, wprowadzenia dodatkowych form aktywności ruchowej, zwrócenia uwagi nauczyciela wf na niektóre zaburzenia, ze względu na bezpieczeństwo ucznia, bez potrzeby całkowitego zwolnienia Dzieci uczęszczając do szkoły, powinny mieć szansę na prowadzenie normalnego życia i udziału w zajęciach ruchowych. Nawet po przebytych zawałach chorzy mają zalecenia a nawet skierowania na ćwiczenia specjalnie dla nich opracowane. Tymczasem młodzi, często sprawni i zdrowi uczniowie są zwolnieni od jakiejkolwiek formy ruchu fizycznego.
  5. W każdym przypadku ograniczeń zajęć w wychowania fizycznego lekarz powinien przedyskutować ten fakt z uczniem i jego rodzicami w celu wyjaśnienia im przyczyn takiej decyzji i zachęcania do czynnego udziału w zmodyfikowanej formie ruchu. Myślę, że zamiast zwalniania z ćwiczeń lekarz powinien wpisywać co dany uczeń może wykonywać, zamiast wpisywania, że uczeń nie może: biegać, skakać, rzucać. Taki wpis jest dla nauczyciela wychowania fizycznego zupełnie niezrozumiały.
  6. W przypadku gdy rodzice lub sam uczeń domagają się zwolnienia z lekcji wychowania fizycznego, należy ustalić rzeczywiste przyczyny takiego stanowiska oraz przeanalizować dotychczasową aktywność ruchową ucznia.
  7. Należałoby prawnie uregulować formę zwolnień lekarskich z wychowania fizycznego, myślę o drukach ścisłego zarachowania, takiego jak każde zwolnienie lekarskie. Wiele zwolnień jest pisane na "świstkach" papieru, receptach itp.
  8. W każdej szkole powinien pracować lekarz, z którym nauczyciele wychowania fizycznego mieliby stały kontakt i mogliby każdą wątpliwą sytuację przeanalizować na miejscu, ponieważ zdarzają się też zwolnienia fałszowane.

Szukając nowych form ruchu dla zwolnionych z wychowania fizycznego, skorzystaliśmy z propozycji Urzędu Dzielnicy Ochota przyznającej naszej szkole możliwość zajęć na basenie do wykorzystania rano - przed lekcjami. Uważamy, że pływanie korekcyjne jest świetnym uzupełnieniem terapii ruchowej na lądzie a szukamy różnych form ruchowych, które w procesie przeciwdziałania patologiom społecznym mogą być przydatne i zaproponowaliśmy je młodzieży.

Na początku wśród uczniów częściowo zwolnionych, zajęcia te cieszyły się sporym zainteresowaniem. Zapał szybko mijał, ponieważ mamy w szkole głównie młodzież dojeżdżającą spoza Warszawy, często ok. 30-40km i jest dość trudno wstać o godz. 4-5-ej rano, żeby przyjechać na basen. Bardzo mroźna i śnieżna zima, chłodna wiosna i jesień nie zachęcają do rannego wstawania. Rozbudowa sieci basenów spowodowała, że parę osób uczęszcza na pływanie w miejscu zamieszkania a nam dostarcza poświadczenia udziału.

Cieszy fakt, że mimo wielu trudności garstka uczniów korzysta z możliwości pływania poza godzinami lekcyjnymi i otrzymuje ocenę z wychowania fizycznego.

Mimo, że w szkołach ponadgimnazjalnych raczej nie organizuje się zajęć z gimnastyki korekcyjnej, postanowiliśmy spróbować i przedstawić propozycję takich zajęć po lekcjach. Takie zajęcia wprowadziła kol. Teresa Sztejman Zaręba i z tej propozycji skorzystało ok. 10 uczniów, głównie z problemem skolioz i płaskostopia.

Wnioski do realizacji

  1. Uatrakcyjnić lekcje, żeby młodzież nie chciała" załatwić" zwolnień a korzystała z każdej formy ruchu.
  2. Przekonywać do korzyści zdrowotnych wynikających z uprawiania zajęć sportowo-rekreacyjnych
  3. Wprowadzić więcej zajęć, imprez rekreacyjnych dla młodzieży mniej usportowionej, o mniejszej intensywności - taki "sport dla każdego". Należy wykorzystać różne formy ruchowe, które w procesie przeciwdziałania patologiom społecznym, mogą być przydatne.
  4. Więcej zajęć prowadzonych fakultatywnie zgodnie z sugestią dr Jerzego Pośpiecha - członka Zarządu Europejskiego Stowarzyszenia Wychowania Fizycznego autora ekspertyzy "WF w nowoczesnych systemach edukacyjnych", który proponuje nie klasy a grupy z różnych dyscyplin oraz zespołu specjalistów z AWF w Krakowie pod kierunkiem p. Eligiusza Madejskiego, którzy przygotowują kompleksową propozycję zmian połączenia systemu klasowo-lekcyjnego z fakultatywnym. Bardzo mi się takie rozwiązanie podoba i może zachęcałoby młodzież do unikania zwolnień z wychowania fizycznego.
  5. Koniecznie zatrudnić w szkole lekarzy, którzy z nami, czyli nauczycielami wychowania fizycznego, będą współpracować dla zdrowia i rozwoju sprawności fizycznej naszej młodzieży, która jest przyszłością naszego kraju.

Przeprowadzona analiza zwolnień lekarskich z wychowania fizycznego zostanie przedstawiona na posiedzeniu Rady Pedagogicznej a opracowanie będzie dostarczone wszystkim wychowawcom do przeanalizowania na godzinach wychowawczych. Zaproponuję też przyjrzenie się temu tematowi na zebraniach metodycznych nauczycieli wf, ponieważ jest to zjawisko niepokojące. Mam wrażenie, że sport i wf przegrywa z komputerami i telewizją. Problem zwolnień lekarskich z wychowania fizycznego powinien być sukcesywnie rozwiązywany z korzyścią dla ucznia i szkoły.

My, nauczyciele wychowania fizycznego dołożymy wszelkich starań, żeby zwolnień z tego przedmiotu było jak najmniej.

A N K I E T A
DOTYCZĄCA ZWOLNIEŃ LEKARSKICH

  1. Czy przedstawione przez Ciebie zwolnienie lekarskie jest przedłużeniem zwolnienia lekarskiego z Gimnazjum?
     
  2. Jeżeli chcesz - podaj nazwę swojego schorzenia, urazu, które powoduje konieczność zwolnienia z lekcji wychowania fizycznego.
     
  3. Czy martwi Cię to, że brak oceny z wychowania fizycznego może być przeszkodą w zatrudnieniu i podniesienia wysokości składek w firmach ubezpieczeniowych?
     
  4. Czy jest Ci przykro, że nie rozwijasz swoich umiejętności na lekcjach wychowania fizycznego?
     
  5. Czy zdajesz sobie sprawę, jaki wpływ mają zajęcia rekreacyjno-sportowe na ładną sylwetkę, kondycję itp.?
     
  6. W jakich zajęciach sportowo-rekreacyjnych bierzesz udział mimo zwolnienia z wychowania fizycznego. Czy chodzisz na zajęcia rehabilitacyjne?
     
  7. Czy interesuje Cię inna, dopuszczalna alternatywna forma aktywności ruchowej (pływanie, siłownia, zajęcia muzyczno-taneczne itp.), w celu otrzymania oceny z przedmiotu?
     
  8. Ile czasu tygodniowo spędzasz przed telewizorem i komputerem?
     
  9. Czy uważasz, że niektórzy "załatwiają" sobie zwolnienia lekarskie z wychowania fizycznego i dlaczego?
               
     
 
Strona główna Opinie W sieci Downloads Publikacje E-learning E-sklep O stronie