Krzyk o świcie

                                        "Pamięć nie dała się zgładzić"

W scenariuszu wykorzystano materiały pochodzące z następujących źródeł:

1. "Krzyk o świcie. Katyń w poezji". Wybór: Alicja Patey-Grabowska, Stefan Melak. Biblioteczka Katyńska, Warszawa 1989.
2. "Katyń w literaturze. Międzynarodowa antologia poezji, dramatu i prozy". Opracował: Jerzy R. Krzyżanowski. Norbertinum, Lublin 1995.
3. Adam Solski: "Pamiętnik znaleziony w Katyniu". Warszawa 1989.
4. Fragmenty prac nagrodzonych na konkursie "Katyń-Golgota Wschodu".
5. Podkład muzyczny stanowią utwory: J. S. Bach: "Aria na strunie G", Charles Gounod: "Ave Maria" (mogą być inne utwory zbliżone w swojej wymowie do tekstów poetyckich).

Czas trwania programu: ok. 30 min.

Uroczystość ma miejsce 30 kwietnia przed budynkiem szkoły, w tle popiersie Patrona. Wcześniej odbywa się przekazanie sztandaru młodszym rocznikom. Odczytany jest również apel poległych przy dźwiękach werbli.

 

NARRATOR

 

Nadszedł rok 1939. Wybuchła II wojna światowa. Żołnierze polscy ze śpiewem na ustach szli Ojczyźnie służyć.

Ale to nie była wojenka jak w piosence.

Rzeczywistość była inna a dla wielu żołnierzy i oficerów polskich wprost okrutna i nieludzka.

Wiosna 1940 roku

zdrada, niewola, bestialski mord

- Golgota Wschodu.

 

CHŁOPIEC I

 

W dalekiej stronie, w lesie zielonym smoleńskim

otwarła ziemia usta milczące, ziemia rozdarła serce...

 

Słuchajcie nieba, morza i lądy!

Bije godzina, nadchodzą sądy,

bomby im grają... spiżowe trąby.

 

Ostatnia dziejów wznosi się Karta,

Rola umarłych na sąd otwarta,

Bies, biesa wzywa... czar ściga czarta.

 

Wicher człowiecze prochy rozmiata,

Patrz! O to lico na sądzie świata,

Przed trybunały kat pozwał kata.

 

W dalekiej stronie, w lesie zielonym smoleńskim

Ziemia zadrżała, ziemia wydała, ziemia truchleje i jęczy.

 

DZIEWCZYNA I

 

O Boże...!

Najpierw jechali długo,

Wieziono ich wiosenną szarugą

...Ilu ich było? Dwa? Pięć? Osiem? Dwanaście tysięcy?...

Pamiętamy ich zbrojnych i hojnych, pamiętamy młodziutkich przed wojną...

O Boże... Nie myśleć więcej.

...A jednak...

O czym myślał, zanim umierał

Za szeregiem walących się szereg?

Będziemy kiedyś wiedzieli,

Skoro już wyszli spod ziemi.

 

Pojawia się duch oficera polskiego, zamordowany w Katyniu. Ubrany w strój żołnierski, na głowie ma rogatywkę.

 

OFICER POLSKI

 

To już 64 lata upłynęły od kiedy wszyscy zaznaliśmy jak wielkim okrucieństwem może obdarzyć człowieka drugi człowiek.

 

Pojawia się kobieta z chustą w kwiaty na ramionach, w ręku trzyma stare fotografie i listy.
Siada przy stoliku, na którym stoi lampa, a obok stare fotografie.

 

KOBIETA

 

Czekaliśmy na Ciebie... a najgorsza była ta niepewność. Najpierw - czy żyjesz, czy żyjecie... A gdy odkryto ku naszemu przerażeniu masowe groby - kto był mordercą? Kot był sprawcą zbrodni? Kogo obwiniać, na kogo wylać bezgraniczny żal?

 

Pojawia się duch oficera NKWD, ubrany w czarną skórzaną kurtkę.

 

OFICER NKWD

 

Tak, wiem, to ja. To my. Po długim milczeniu Rosja przyznała się do zbrodni. Jak łatwo najpierw zrobić coś złego, a potem przyznać się do winy. Po tylu latach zdałem sobie sprawę, jak wielki był ból osób oczekujących na jakąkolwiek wiadomość od ojca, męża, syna... jak straszne były te miesiące niepewności.

 

Wybrany podkład muzyczny.

 

NARRATOR

 

Z notatek dr Dobiesława Jakubowicz, nauczyciela z Tarnowskich Gór, wziętego do niewoli pod Włodzimierzem Wołyńskim 23 września 1939 roku, przewiezionego przez Szepietówkę, Kijów, Starobielsk, Tiotkino do Kozielska

3 listopada 1939 roku.

Zapiski z kwietnia 1940...

 

CHŁOPIEC II

 

7 IV 1940 Wywożą dziś znowu. Miałem brzydki sen, Marysieńko. Było rano dziś nabożeństwo u nas.

8 IV 1940 Wywożą - Marysieńko moja kochana, żebym mógł Ci dać znać, że też wyjadę i tak pragnę listu do Ciebie.

 

CHŁOPIEC III

 

13 IV 1940 Przerwa. Tak bym Cię chciał kochanie zobaczyć i Bożenkę lub choć list dostać, już tyle czasu nie mam żadnej wiadomości od Ciebie, skarbie mój.

21 IV 1940 Dziś po południu mnie zabrano - po rewizji - w samochodzie do bocznicy kolejowej - do więziennych wagonów, przedział 15 ludzi za kratami.

 

CHŁOPIEC IV

 

7 IV 1940 kpt. Józef Trepiak

Dzień słoneczny, bez wiatru, cieplejszy. Wysłano 3 generałów - Minkiewicza, Smorawińskiego, Bohatyrewicza oraz ok. 120 oficerów wyższych stopni.

Zmiana podkładu muzycznego.

 

DZIEWCZYNA II

 

Katyń, Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk

wiele rodzin do dziś nie może zamieszkać w tej rozpaczy

potwierdzonej londyńską listą

są przy nich resztki świadectw

medalik fotografia papierośnica

z kulą w głowie

świadczą przeciw kłamliwym wyrokom

po drugiej stronie ciszy

 

DZIEWCZYNA III

 

"Spuścizna z Katynia"

Koperta nr 01

Lista PCK NO1 - Smorawiński Mieczysław, gen. Brygady.

W kopercie znaleziono:

 

CHŁOPIEC I

 

Legitymacja osobista NR 2672 wydana przez Dowódcę Okręgu Korpusu Nr V w Krakowie dn. 16.12.1927 roku na nazwisko Smorawiński Mieczysław

 

DZIEWCZYNA I

 

Legitymacja do orderu wojennego "Virtuti Militari" nr 2948.

 

CHŁOPIEC II

 

Medalik srebrny z wizerunkiem Serca Pana Jezusa, na odwrocie Matka Szkaplerzna.

 

DZIEWCZYNA II

 

Pierścionek złoty z brylantem.

 

CHŁOPIEC III

 

Mała figurka słonia z masy w kolorze żółtawym, w formie wisiorka.

 

DZIEWCZYNA III

 

Polska moneta pięciozłotowa z roku 1939 z płaskorzeźbą głowy marszałka Piłsudskiego.

 

CHŁOPIEC IV

 

Papierośnica srebrna, która jest niewątpliwie własnością gen. bryg. Mieczysława Smorawińskiego.

 

Zmiana podkładu muzycznego

 

NARRATOR

 

Mijały dni, tygodnie, miesiące - a oni nie wracali. Od wiosny 1940 roku spoczywali w katyńskim lesie. Niech Golgota Wschodu, miejsce śmierci niewinnych ludzi nigdy nie zostanie przez nas zapomniane "Jeżeli zapomnę o nich, ty Boże na niebie zapomnij o mnie".

 

Pojawia się duch oficera NKWD.

 

OFICER NKWD

 

Gdyby Związek Radziecki od razu przyznał się do winy, z pewnością oszczędziłby ludziom wiele cierpienia.

 

Pojawia się duch oficera polskiego.

 

OFICER POLSKI

 

Zbrodni, której dokonano na mnie i tysiącach innych Polaków nie da się cofnąć, nie zmienimy biegu wydarzeń. Ale pamiętając o tym strasznym wydarzeniu, mówić o nim można zapobiec popełnieniu czynów podobnych temu, których miał miejsce w ten jasny, słoneczny dzień...

 

Chłopcy w trakcie recytacji dziewcząt zapalają znicze i stawiają je przed sobą.

 

DZIEWCZYNA I

 

Tej nocy zgładzono wolność

w katyńskim lesie...

Zdradzieckim strzałem w czaszkę

pokwitowano wrzesień...

Związano do tyłu ręce

by w obecności kata

Nie mogły wznieść się błagania

do Boga i do świata.

 

DZIEWCZYNA II

 

Tej nocy zgładzono prawdę

w katyńskim lesie...

Bo nawet wiatr, co był świadkiem

po świecie jej nie rozniesie...

Bo tylko księżyc - niemowa

Płynąc nad smutną mogiłą,

Mógł wyjawić światu

jak to naprawdę było

 

DZIEWCZYNA III

 

I tylko pamięć została

Po tej katyńskiej nocy...

Pamięć nie dała się zabić

Nie chciała ulec przemocy.

I woła o sprawiedliwość

i prawdę po świecie niesie...

Prawdę o jeńców tysiącach

Zgładzonych w katyńskim lesie.

 

KOBIETA

 

Została po nich tylko pamięć

zraniona,

pobita,

zgładzona.

Pamięć z grobowej tabliczki

żołnierską krwią zaznaczona.

 

Zostało tylko wspomnienie

nieczułe,

zamknięte,

znudzone.

Zostało rodzinne serce

wojenną pieśnią strudzone.

 

Może jeszcze żal został

dokument w papierach i aktach

i miłość do Ojczyzny

spisana w hymnu taktach.

 

Scena finałowa. Chłopcy podnoszą znicze, dziewczęta trzymają w ręce czerwone róże. Na tle utworu muzycznego i tekstu poetyckiego kolejno składają kwiaty i stawiają palące się znicze przed popiersiem Patrona gen. Mieczysława Smorawińskiego. Na ostatnie słowa wiersza wszyscy pochylają głowy.

 

CHŁOPIEC

 

Przyszliśmy do Was tu,

Złożyć u Waszych stóp

Rozkwitłe pąki.

W pamięci naszej jest

Wasza żołnierska cześć

I Wasza męka!

 

Pragnieniem naszym

Oddać Wam chwałę

Ugiąć kolana

W tym miejscu krwawym.

 

W katyńskim lesie

Szumią Wam brzozy

I odpoczynek

Daj wieczny Boże!

/Pochylają głowy/

 

W katyńskim lesie

Wschodzą Wam zorze

Wieczny spoczynek

Daj dobry Boże!

/Pochylają głowy, po chwili w skupieniu schodzą ze sceny/