Rola rodziców w okresie adolescencji

mgr Joanna Zawiasa

>>Twoja opinia<<

Okres dojrzewania dzieci określany jest również terminem adolescencji. Okres ten charakteryzuje się określonymi zachowaniami, które są dla dorosłych trudne do zrozumienia. Sam termin "adolescencja oznacza etap rozwoju charakteryzujący się niepełną dojrzałością emocjonalną, psychiczną, biologiczną, percepcyjną i intelektualną. Adolescenci są dziećmi, a nie małymi dorosłymi." [1]

We współczesnym świecie wychowanie młodego człowieka nie jest zadaniem łatwym. Ukazywanie mediów jako przyczyny zachowań, których nie akceptujemy u naszych dzieci, czy też przeświadczenie o złym wpływie grup rówieśniczych tak naprawdę jest unikaniem naszej odpowiedzialności w procesie wychowania młodego człowieka. Wynika to często z naszej niewiedzy i poczucia bezradności. Co zatem można zrobić, aby być bardziej skutecznym w kontaktach z naszym dzieckiem. Jak postępować, aby uczestniczyć w rozwoju własnego dziecka lecz nie poddawać się atmosferze beznadziejności, która często towarzyszy okresowi dorastania?

Jeśli dziecko nie czuje autorytetu wobec dorosłych, z którymi jest najbliżej związane, to inni dorośli mają również utrudnione zadanie do osiągnięcia tego aby być autorytetem. Tym bardziej, że często 45 minut zajęć z konkretnego przedmiotu w hałaśliwej klasie uniemożliwia skuteczne jego budowanie. Młodzież zaś, na wszelkie sposoby próbuje manipulować dorosłymi. Nie zawsze ich działania są w pełni świadome, gdyż w okresie dojrzewania ich psychika jest chwiejna a mając trudności ze swoimi emocjami, często sama siebie nie rozumie. Jeśli zaś zyskuje poparcie własnych niewłaściwych zachowań (niegrzeczne odzywanie się do nauczyciela, wagary usprawiedliwiane przez opiekunów, akceptowanie złych ocen), to umacnia się we własnym często fałszywym obrazie rzeczywistości. Może to mieć w przyszłości niedobre efekty, bo nie wytworzy się szacunek do rodziców - którzy powinni pełnić rolę przewodników życiowych, autorytetów, a nie kumpli. Jak rozpoznać, czy dziecko stara się nami manipulować? Jakie problemy może mieć młody człowiek, o których nam sygnalizuje, lecz my dorośli nie potrafimy ich rozpoznać i nie umiemy mu pomóc? Jak możemy lepiej rozumieć się z naszymi dziećmi?

Im lepiej uda się nam dorosłym zrozumieć nastolatków - tym lepiej zrozumiemy wpływ nas samych na nasze życie i być może uda nam się tak wychować młodzież, aby w przyszłości nie bać się wychodzić na ulicę.

Większość trudności, z którymi borykają się rodzice w postępowaniu z nastolatkami, wynika z niewłaściwych sposobów postępowania z nimi. Rodzicielstwo to bardzo ważne zadanie, to olbrzymia odpowiedzialność. To także może być wspaniały okres w naszym życiu, przywilej dany przez naturę - czuwania nad rozwojem młodej istoty, prowadzenia jej do dorosłości. Tak jak okres niemowlęctwa naszego dziecka dał nam niezapomniane chwile radości tak i ten okres może być równie dobry. Aby tak się stało, musimy my dorośli, mądrze w tym okresie się zachowywać.

"Nastolatki szczególnie potrzebują opieki rodziców mądrze kochających, nie szczędzących im swojego czasu i kierujących się jasnymi regułami postępowania. Rodzice nie mogą dać swoim dzieciom dojrzałości, muszą pomagać im samym na nią zapracować." [2]

Aby skutecznie porozumiewać się z własnym dzieckiem, rodzice powinni pamiętać o następujących przykazaniach:

1. "bądź rodzicem, a nie przyjacielem"
2. "wyznaczaj granice"
3. "powiedz stanowczo nie".

Rodzice powinni również pamiętać o takim porozumiewaniu się ze swoim dzieckiem, aby sposób ten świadczył o ich autorytecie i przywództwie. "Ważne jest używanie odpowiedniego tonu głosu. Głos zdradzający niepewność daje nastolatkom sygnał, że w danej sprawie można negocjować. Poza właściwym tonem głosu rodzice, którzy chcą działać skutecznie, powinni używać słów znamionujących raczej autorytet niż przyjacielskość. Zwroty "zrobisz to", "oczekuję, że" są bardziej pożądane niż: "proszę", "chciałbym", "chcę", "wolę" lub "mam nadzieję". Nastolatki odbierają zupełnie inne przesłanie ze zdania: "Oczekuję cię w domu o godzinie 21.00" niż ze zdania "Chciałbym, żebyś spróbował być z powrotem około 21", [3] czy ze zdania: "Masz być w domu o 21.00".

Należy pamiętać, że adolescenci są dziećmi, a nie małymi dorosłymi. Dlatego też:

1. zasady i konsekwencje należy określić wcześniej w tzw. kontrakcie.
2. w przypadku niestosowania się do nakazu należy przypomnieć o konsekwencjach.
3. gdy dziecko domaga się wyjaśnień należy zwięźle wytłumaczyć swoje racje stojące za daną decyzją.
4. nie należy rozmawiać o ograniczeniach i konsekwencjach, gdy dziecko jest w gniewie czy też ma zły nastrój i szuka okazji do starcia.
5. rodzice nie powinni też podejmować decyzji dyscyplinarnych, gdy czują się poirytowani.
6. rodzice powinni pamiętać o stosowaniu "prawa 30 sekund" "Głosi ono, że czas przeznaczony na uzasadnienie jakiegoś ograniczenia nie powinien przekraczać 30 sekund. Każde dłuższe tłumaczenie prawie zawsze będzie powtórzeniem i skończy się na kazaniu lub umoralnianiu. Poza tym po upływie tego czasu adolescenci zazwyczaj zaczynają się wykłócać lub przestają słuchać." [4]
7. aby nie czuć się sfrustrowanymi, nie pytajmy dziecka, dlaczego?, bo z reguły ono samo nie za bardzo wie dlaczego postąpiło niewłaściwie.

Należy wspierać dzieci poprzez:

1. zwyczajną rozmowę
2. słuchając nasze dzieci
3. starając się aby każda rozmowa nie kończyła się pouczaniem
4. przyjmując do wiadomości i akceptując uczucia nastolatka
5. nie ukrywanie uczuć - rodzice też mają prawo do złego samopoczucia
6. traktowanie siebie wzajemnie dobrze - damy tym lepszy przykład niż "10 kazań"
7. nie obciążanie dzieci własnymi problemami (co nie oznacza, że je ukrywamy)

Starajmy sami dostrzegać pozytywne strony naszego życia i uczmy tego nasze dzieci. I chociaż często dzieci się nie przyznają, to zdanie rodziców jest dla nich fundamentem. Znajomość przez dzieci poglądów rodziców na dany temat daje im poczucie bezpieczeństwa. Dzieci są uważnymi obserwatorami życia - poznają poglądy rodziców obserwując ich. Ale pamiętać należy również, że wartości prezentowane na pokaz, nie poparte realnym zachowaniem podważają wiarygodność rodziców. Dlatego też często dochodzi w okresie adolescencji do trudnych sytuacji.

W procesie dorastania dziecka wychowawcy, nauczyciele starają się pomóc rodzinie w tym okresie i pełnią rolę wspierającą. Jednak należy pamiętać, że w trudnych przypadkach jest niezbędna pomoc psychologów i lekarzy.

>>Twoja opinia<<

Strona główna Opinie W sieciDownloads Publikacje E-learning E-sklep O stronie