Rozwiązania metodyczne do realizacji ścieżki ekologicznej w klasie IV

mgr Bożena Zielińska

>>Twoja opinia<<

Konspekt dwugodzinnych zajęć z języka polskiego w kl. IV
(tematycznie związany ze szkolnymi obchodami Dnia Ziemi)

Temat: Ważne pytania i prośby podmiotu lirycznego skierowane do świata dorosłych w wierszu J. Bielunasa pt. "My chcemy grać w zielone".
                  Wspólne redagowanie "Ekologicznego kodeksu dla naszej miejscowości".

Cele główne: Rozwijanie sprawności językowej uczniów w trakcie wypowiedzi ustnej i pisemnej na temat problematyki utworu. Wdrażanie do zrozumienia języka poezji, w tym funkcji występujących w wierszu metafor, epitetów i pytań retorycznych.

Cele realizacji ścieżek edukacyjnych: - "EKOLOGICZNA"

• kształcenie umiejętności wykorzystania encyklopedii, podręczników, artykułów z czasopism przyrodniczych i "Słownika wyrazów obcych",
• zrozumienie ważności ochrony przyrody dla życia i zdrowia człowieka,
• kształtowanie zachowań i nawyków proekologicznych.

Cele szczegółowe:
 
        Uczeń potrafi:

• czytać z właściwą dykcją i intonacją tekst wiersza,
• wyodrębniać obrazy poetyckie,
• samodzielnie poszukiwać w tekście utworu odpowiedzi na postawione pytania,
• wskazać podmiot liryczny i jego przesłanie dla dorosłych,
• wyciągać wnioski z utworu i na ich podstawie współtworzy klasowy "Kodeks Ekologiczny",
• barwną plamą wyrazić nastrój wiersza,
• zrozumieć jak ważną rolę ma dla współczesnego człowieka ochrona przyrody,
• włączyć się czynnie do akcji proekologicznych w swoim środowisku.

METODY:

• pogadanka,
• burza mózgów,
• praca z tekstem,
• przekład intersemiotyczny.

FORMA:

• praca w grupach,
• praca indywidualna.

ŚRODKI DYDAKTYCZNE:

• materiały zgromadzone przez uczniów (z różnych informatorów), "Słownik wyrazów obcych", "Encyklopedia powszechna",
• zdjęcia i obrazy różnych krajobrazów Polski (pejzaże górskie, tereny wielkomiejskie, ośrodki przemysłowe Śląska),
• taśma z nagraniem odgłosów przyrody (śpiew ptaków, szum strumyka),
• ilustrowany tekst wiersza,
• kartoniki z poleceniami dla grup,
• plakaty ekologiczne,
• przybory do malowania.

PRZEBIEG ZAJĘĆ

1. Sprawdzenie pracy domowej - prezentacja zgromadzonych samodzielnie przez uczniów informacji na temat problemów ochrony środowiska w Polsce.
    
2. Wyeksponowanie przez nauczyciela planszy zawierającej fragment wiersza A. Kamieńskiej "Modlitwa do św. Franciszka" jako motto lekcji:
   Pogadanka na temat ekologii, przejawów dewastacji przyrody połączona z wyjaśnieniem słów np.: ekologia, recykling, smog, dewastacja, dziura ozonowa, (praca ze "Słownikiem wyrazów obcych", "Encyklopedią powszechną", pomocne hasła reklamowe, treść plakatów ekologicznych).
   Wspólne ułożenie i zapis "Banku wyrazów związanych z ekologią".
    
3. Wzorcowe czytanie przez nauczyciela wiersza J. Bielunasa "My chcemy grać w zielone"
   Polecenie cichego przeczytania tekstu z zaznaczeniem strof lub wersów, których warto się nauczyć na pamięć (są bardzo ważne).
   Recytacja fragmentów i uzasadnienie ich wyboru w krótkich wypowiedziach, użycie w nich wyrazów z wcześniej zapisanego "słowniczka ekologicznego".

   Pytania nauczyciela pomocne w analizie wiersza:

   Kto wypowiada się w wierszu?

   Do kogo zwraca się podmiot liryczny?

   Zacytujcie wersy ilustrujące pragnienia dzieci.

   Dlaczego autor użył w wierszu tylu wykrzykników i znaków zapytania?

   Przedstawcie barwnymi plamami niszczące działanie dorosłych na naszej planecie (ciemny koloryt wysypisk śmieci, hałd kopalnianych, dymów z kominów itp.)

   
    
4. Przerwa śródlekcyjna - Krótka zabawa ruchowa: W jaki sposób możemy pomóc przyrodzie? (stymulowanie czynności np. zbieranie śmieci, sadzenie drzewek, wykonywanie karmnika dla ptaków, wyłączenie hałaśliwego odbiornika.

Zapis notatki ilustrującej rozumienie przesłania wiersza w formie graficznej:

Pod tym wykresem uczniowie wpisują motto lekcji:

Wspólne zaśpiewanie piosenki z ruchem.

Ewaluacja poznanej wiedzy i umiejętności dzieci wyniesionych z lekcji.

5. Praca w grupach:

   Rozdanie poleceń umożliwiających wyrażenie opinii uczniów na temat zagadnień ekologicznych:

   
    

   I grupa: Co szkodzi, według Ciebie, środowisku naturalnemu?
   Dzieci zapisują na szarych kartonikach rzeczowniki: spaliny, dymy, wysypiska śmieci, ścinanie drzew, hałas, pestycydy, skażenie wód.
    

   II grupa: Czy ludzie próbują ratować przyrodę?
   Dzieci zapisują na zielonych kartkach rzeczowniki: recykling, segregacja śmieci, filtry kominowe, sadzenie drzew, oczyszczalnie ścieków, ekologiczne opakowania, budki lęgowe, paśniki.
    

   III grupa: Zredagujcie zobowiązanie ekologiczne mieszkańców naszej miejscowości.
   Nie będziemy śmiecić i palić ognisk w lesie.
   Będziemy dokarmiać zwierzęta w lesie zimą.
   Posadzimy rośliny i będziemy je pielęgnować.
   Poprosimy rodziców o rozważne wykorzystanie środków chemicznych w domu i na działce.
    

   IV grupa: Zawsze włączymy się do akcji ekologicznej w naszym mieście.

   Po 15 minutach pracy nauczyciel wywiesza plansze, na której są rysunki dwóch drzew - zielonego dębu i suchego świerka.

   Na gałęziach drzew dzieci wieszają karteczki - szare na świerku, zielone na dębie. W ten sposób powstaje przegląd ich wiedzy i opinii oraz postaw w kwestii problemów ekologicznych.
   W wyniku tej pracy uczniowie zredagowali wspólne zobowiązania dotyczące ochrony środowiska.

   
    
6. Podsumowanie:

   Dlaczego warto poznać wiersz "My chcemy grać w zielone"?

   Czym niepokoi się podmiot lityczny?

   Które słowa poety należy zapamiętać i kierować się nimi na co dzień?

   
    
7. Praca domowa (z objaśnieniem jej celu i sposobu wykonania)

   Wykonaj barwny plakat nawołujący do ochrony przyrody, użyj w nim jako hasło jeden wers wiersza.

Realizacja edukacji ekologicznej w ramach programu języka polskiego w klasach IV
metodą projektu edukacyjnego

Podstawa programowa zreformowanej szkoły wprowadza od II etapu edukacyjnego, obok przedmiotów, ścieżki edukacyjne o charakterze wychowawczo-edukacyjnym.

Ścieżka edukacyjna to zestaw treści i umiejętności o istotnym znaczeniu wychowawczym, których realizacja może odbywać się w ramach nauczania różnych przedmiotów lub w postaci odrębnych zajęć.

Edukacja ekologiczna spełnia szczególnie ważną rolę, gdyż od wychowania dzieci i młodzieży zależy w przyszłości racjonalne użytkowanie środowiska tak, aby nie naruszać naturalnych reguł rządzących przyrodą, która jest podstawą naszej egzystencji.
Celem tej edukacji jest rozwijanie wrażliwości uczniów na problemy środowiska i wdrożenie ich do ciągłej obserwacji zmian w nim zachodzących.

Zadaniem szkoły jest ukazanie zależności stanu środowiska naturalnego od działalności człowieka i ukazanie mechanizmów oraz skutków niepożądanych zmian.

Treści, które opracowuje się z uczniami w ramach tej ścieżki w II etapie edukacyjnym, to zagadnienie wpływu codziennych czynności i zachowań w domu, szkole, miejscu zabawy i pracy na stan środowiska naturalnego, prezentacja stylów życia i ich związek z wyczerpywaniem się zasobów naturalnych, wskazywanie miejsc w najbliższym otoczeniu, gdzie zachodzą pozytywne, ale i negatywne zmiany środowiska przyrodniczego oraz podanie wskazówek zachowania się w obszarach chronionych.

Jedną z form działalności szkoły może być ekologiczny projekt dydaktyczno - wychowawczy, który jest realizowany metodami aktywizującymi, dzięki czemu zwiększa efektywność edukacji środowiskowej.

Opracowany przeze mnie projekt "Dbajmy o piękno Ziemi Jordanowskiej" wychodzi naprzeciw potrzebom środowiska lokalnego.
Podbeskidzie staje się terenem bardzo atrakcyjnym dla turystów nie tylko z Polski, a Ziemia Jordanowska przyciąga pięknem krajobrazu, bogactwem lasów i kolorytem łąk, a także gościnnością tutejszych mieszkańców i bogatymi tradycjami ludowymi.

Z przykrością jednak trzeba przyznać, że i tu znajdujemy wiele przejawów degradacji środowiska. Jednym z najbardziej widocznych i rażących jej symptomów jest zaśmiecanie miejsc publicznych, lasów, wód i terenów biwakowych.
Ta sytuacja skłoniła mnie do zachęcenia uczniów klas czwartych, by bliżej przyjrzały się temu szkodliwemu zjawisku, właściwie je oceniły i próbowały mu się przeciwstawić na miarę swoich możliwości.

Do opracowania tego zagadnienia wybrałam metodę projektu, która nie tylko umożliwia wyzwolenie różnorodnej aktywności dzieci, ale pobudza także ich wyobraźnię i sferę emocjonalną, co gwarantuje pełniejszą realizację celów edukacji ekologicznej.

Ta forma pracy z uczniem to duży krok w odejściu w edukacji środowiskowej od metod podających na korzyść metod obserwacyjnych i badawczych.

Realizację projektu zaplanowałam na okres od września do kwietnia, tak aby prezentacja wyników odbywała się w czasie obchodów Dnia Ziemi w naszej szkole.

Moim zamierzeniem jest kontynuowanie edukacji ekologicznej także tą metodą w klasie V i VI, różnicując jednak tematykę i zwiększając stopień trudności zadań, stosownie do wieku uczniów.

W klasie V planuję pracę nad zanieczyszczeniami powietrza i jego skutkami, zaś w klasie VI opracowany byłby problem skażenia gleb i wód oraz jego wpływ na żywność i zdrowie ludzi i zwierząt.

PROJEKT - klasy IV szkoły podstawowej

"Dbajmy o piękno Ziemi Jordanowskiej"

Cele ogólne:

• Dostrzeganie zmian zachodzących w otaczającym środowisku oraz umiejętność ich wartościowania.
• Rozwijanie wrażliwości na problemy swojego środowiska.
• Kształtowanie postawy odpowiedzialności za czystość swojej okolicy.
• Wdrażanie do nawyków sprzyjających proekologicznym zachowaniom na co dzień.

Cele szczegółowe:
 
        Uczeń potrafi:

• zaobserwować ujemne skutki zanieczyszczenia środowiska naturalnego, w którym żyje,
• udokumentować wyniki obserwacji w formie notatki, fotografii i rysunku,
• przeprowadzić krótką rozmowę z dorosłymi,
• wybrać ze swojego podręcznika utwory literackie związane z problemami ekologii i zaprezentować je w całości lub we fragmentach,
• sporządzić pisemną odezwę do wszystkich uczniów w szkole o przestrzeganie zasad ochrony przyrody,
• zebrane materiały wyeksponować w czasie apelu z okazji obchodów Dnia Ziemi, a także na zebraniu z rodzicami,
• o wynikach swojej pracy umieścić informacje w lokalnej gazecie - "Echu Jordanowa".

Metoda: projekt edukacyjny

Forma pracy: wycieczki, rozmowa, praca indywidualna i grupowa, organizacja rodzinnego biwaku w ramach obchodów Dnia Ziemi.

PLAN REALIZACJI PROJEKTU: "Dbajmy o piękno Ziemi Jordanowskiej"

Sposoby prezentacji wyników pracy uczniów:

• ekspozycje ścienne w klasie i na korytarzu szkolnym, notatka o efektach pracy w "Echu Jordanowa" i zapis w kronice szkolnej i klasowej,
• prezentacja zajęć w lokalnej prasie i na wystawie szkolnej, zorganizowanej w kwietniu z okazji Dnia Ziemi,
• gazetki w klasach,
• wystąpienie uczniów na zebraniu z rodzicami i przedstawienie efektów swojej pracy,
• recytacja wierszy na szkolnej akademii z okazji Dnia Ziemi,
• skierowanie zredagowanego w ramach projektu listu do wszystkich uczniów o ochronę przyrody i dbanie o czystość swojego środowiska.

Dwugodzinne zajęcia z języka polskiego zostaną poświęcone podsumowaniu pracy uczniów, ocenie ich wysiłków, wspólnej dyskusji o celowości wykonywania poszczególnych zadań, trudnościach i sukcesach. Będzie okazja do wyrażania ich opinii o takiej formie pracy na lekcjach.

Kryteria oceny pracy wielozadaniowej grup:

Każde zadanie oceniane jest oddzielnie, suma punktów jest osiągnięciem wyników całej grupy.

Punktowane będą następujące aspekty pracy grupowej:

• terminowość wykonywania zadań,
• umiejętne współdziałanie w zespole,
• zaangażowanie wszystkich członków grupy
• umiejętność selekcji materiałów i ich zgodność z prawdą,
• staranność wytworów,
• atrakcyjny sposób ich eksponowania
• poprawność językowa przy wyrażaniu swojej opinii w mowie i piśmie,
• sugestywność wypowiedzi - emocjonalne zaangażowanie w problem,
• forma wystąpienia - komunikatywność wypowiedzi, swobodna postawa, właściwa mimika i gestykulacja.

>>Twoja opinia<<

Strona główna Opinie W sieciDownloads Publikacje E-learning E-sklep O stronie