Działa tylko w IE - sorry!    
     

Dookoła Europy

mgr Renata Skurzyńska


Autorski program koła geograficznego
rok szkolny 2003/2004

I Przeznaczenie i założenia programu

Niewielka liczba godzin przeznaczonych na realizację treści geograficznych w planie nauczania w gimnazjum, zmusza do ograniczenia liczby omawianych państw z poszczególnych kontynentów w ramach geografii regionalnej świata. Wiadomości przewidziane do opanowania obejmują w pierwszej kolejności podstawowe cechy środowiska przyrodniczego, ludności i gospodarki omawianych krajów. Zagadnienia dotyczące zabytków, kultury, folkloru itp. siłą rzeczy są zredukowane do minimum. Na lekcjach po prostu nie starcza na nie czasu.

Szczególnie dotkliwie odczuwalny jest niedostatek wiedzy uczniów o własnym kontynencie - Europie. Na lekcjach geografii uczniowie zapoznają się jedynie z krajami sąsiadującymi z Polską, stąd ich wiedza o innych regionach Europy jest fragmentaryczna, a czasem wręcz znikoma. Tymczasem Polska od 1 maja 2004 roku ma stać się pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej, a to zobowiązuje szkołę do przygotowania uczniów do życia w nowej rzeczywistości, do lepszego poznania przez nich jednoczącej się Europy. Stało się to bodźcem do opracowania niniejszego programu.

Program "Dookoła Europy" adresowany jest do młodzieży gimnazjalnej zainteresowanej geografią, otwartej na świat, dążącej do poszerzenia swoich horyzontów i wiedzy. Ma on na celu zaspokojenie naturalnej ciekawości uczniów, zainteresowanie ich życiem ludzi w innych krajach. Realizacja programu niewątpliwie pozwoli uczniom dowiedzieć się więcej o państwach i narodach, z którymi wiążemy swoją przyszłość. Ponieważ pojawia się szansa na bardziej ożywione kontakty z innymi narodami Europy, również przez turystykę, szczególną uwagę zwrócono na walory turystyczne wybranych państw.

II Cele ogólne programu
  • Zainteresowanie uczniów własnym kontynentem i wykazanie jego olbrzymiej różnorodności przyrodniczej i kulturowej.
  • Zapoznanie z wybranymi państwami europejskimi, ukazanie ich walorów turystycznych i uświadomienie rosnącej roli turystyki w gospodarce narodowej wielu krajów.
  • Zaszczepienie świadomości przyszłych obywateli Europy.
  • Identyfikacja z Europą oraz jej dziedzictwem kulturowym i cywilizacyjnym.
  • Kształtowanie postawy tolerancji i otwartości poprzez wpajanie szacunku zarówno dla wspólnego dziedzictwa kultury, jak i dla odmienności i różnorodności narodów Europy.
  • Wdrażanie do samodzielnego zdobywania wiedzy i korzystania za źródeł informacji.
III Cele szczegółowe programu

W wyniku realizacji programu uczeń pozna:

  • walory i specyfikę wybranych krajów i regionów Europy,
  • niektóre zwyczaje i folklor (muzyka, stroje) narodów europejskich,
  • symbole i święta narodowe wybranych państw,
  • wybrane legendy i baśnie narodów europejskich,
  • sylwetki sławnych Europejczyków - twórców kultury, naukowców, odkrywców,
  • tradycje kulinarne i typowe potrawy z kuchni państw europejskich,
  • najważniejsze zabytki sztuki i architektury europejskiej,
  • legendarne miejsca Europy (Stonehenge, Olimp, Delfy, Kreta, itd.),
  • europejskie metropolie i problemy ich mieszkańców,
  • rekordy przyrodnicze Europy,
  • przyczyny konfliktów na tle etnicznym i religijnym występujących w Europie (problem bałkański, baskijski, irlandzki),
  • obiekty szczególnie cenne przyrodniczo na terenie Europy,
  • wybrane parki narodowe w Europie,
  • przykłady działań państw UE w dziedzinie ekologii,
  • zjawiska wulkaniczne na kontynencie europejskim i ich skutki,
  • różne typy wybrzeży występujące w Europie,
  • zjawiska krasowe w Słowenii, Chorwacji, Włoszech i związane z nimi formy (jaskinie, formy naciekowe, polja, itp.).

W trakcie realizacji programu uczeń powinien opanować i udoskonalić umiejętność:

  • dostrzegania wpływu czynników przyrodniczych i pozaprzyrodniczych na życie ludzi w różnych częściach Europy,
  • wyjaśniania wzajemnych powiązań występujących między elementami środowiska przyrodniczego,
  • analizy i wyboru oferty biura turystycznego,
  • zbierania i opracowywania uzyskanych informacji o wybranych państwach europejskich, ich selekcji, porządkowania i prezentacji w postaci graficznej,
  • czytania informacji z map o różnej treści i ich interpretacji,
  • samodzielnego zdobywania wiedzy i planowania własnej pracy.

Dzięki realizacji programu uczeń powinien uzyskać następujące przekonania, poglądy, postawy:

  • zainteresowanie światem, jego pięknem i różnorodnością,
  • szacunek dla innych narodów, wartości, sposobów życia,
  • tolerancja i otwartość wobec innych ludzi,
  • poszanowanie praw człowieka,
  • przekonanie o wartości tradycji narodowych i konieczności ich kultywowania w dobie globalizacji,
  • wrażliwość na piękno przyrody i architektury,
  • przekonanie o konieczności ochrony środowiska przyrodniczego.

IV Czas przeznaczony na realizację

Program będzie realizowany na nadobowiązkowych zajęciach koła geograficznego w roku szkolnym 2003/2004. Obejmuje około 30 godzin lekcyjnych geografii regionalnej Europy, ze szczególnym uwzględnieniem walorów turystycznych poznawanych regionów.

V Proponowana tematyka zajęć
  • Rekordy Europy. Europejskie naj..., najwyższy szczyt, najdłuższa rzeka, największa wyspa, itp.
  • Wulkany Europy. Czynne wulkany Islandii, Etna, Wezuwiusz, Stromboli i ich działalność, przykłady wygasłych wulkanów w Owernii
  • Siedem cudów Europy - przyroda, cywilizacja. Najpiękniejsze, najwspanialsze miejsca w Europie według subiektywnego wyboru uczniów (np. skały i klasztory Meteora).
  • Tam, gdzie ląd styka się z morzem. Typy wybrzeży. Przykłady pięknych i różnorodnych wybrzeży Europy: klifowych (Normandia, Rugia, Wolin), mierzejowych (Polska), fiordowych (Norwegia), riasowych (Irlandia, Hiszpania), limanowych (Ukraina), dalmatyńskich (Chorwacja).
  • Terra magica - obszary krasowe Europy. Podziemne i powierzchniowe formy krasowe i sposób ich powstania. Przykłady zjawisk krasowych na terenie Słowenii, Chorwacji i Włoch (np. jaskinia Postojna, Frasassi).
  • Legendarne miejsca Europejczyków. Przykłady obiektów w Europie, z którymi wiążą się legendy: grota Altamira, kamienny krąg Stonehenge, Atlantyda - Santoryn, Kreta-wyspa Minosa, Delfy - wyrocznia Apollina, góra Olimp, Słupy Herkulesa - skały Gibraltaru), Zamek Cadbury - Camelot, Mont - St. Michel, Asyż.
  • Architektoniczne symbole Europy. Obiekty architektoniczne, które można uznać za symbole naszego kontynentu np. Partenon, Koloseum, katedra w Kolonii, zamek Neuschwanstein, Bazylika Św. Piotra, Wieża Eiffla, Krzywa Wieża w Pizie, Kreml.
  • Europejskie metropolie. Największe miasta Europy (Paryż, Londyn, Moskwa, Berlin) i ich atrakcje. Problemy życia mieszkańców dużych metropolii (hałas, zanieczyszczenie środowiska, problemy komunikacyjne).
  • W sercu Unii Europejskiej - Belgia. Bruksela - najbardziej zbiurokratyzowane miasto Europy, siedziba władz Unii Europejskiej i NATO. Belgia - kraj dwóch narodów: Flamandów i Walonów. Zabytki Brukseli, Antwerpii, Brugii, Gandawy i Liege. Waterloo. Antwerpia - miasto Rubensa i diamentów. Peyo - belgijski twórca Smurfów. Belgijskie koronki i pralinki.
  • W krainie wiatraków i tulipanów - Holandia. Depresje i walka Holendrów z morzem, budowa polderów. Wiatraki i kanały odwadniające. Uprawy tulipanów. Amsterdam - Wenecja Północy. Rower jako najpopularniejszy środek lokomocji. Zamiłowanie do czystości. Liberalne prawo. Sławni Holendrzy - Rembrandt van Rijn, van Gogh, Spinoza, Erazm z Rotterdamu.
  • Luksemburg - najbogatszy kraj Unii Europejskiej. Atrakcje turystyczne i przyczyny zamożności mieszkańców. Luksemburg miastem mostów. Zamki i fortyfikacje. Centrum Europejskie.
  • Francja - magnes dla turystów. Francja najczęściej odwiedzanym przez turystów krajem świata. Atrakcje turystyczne (zamki nad Loarą, Paryż, Wersal, Lazurowe Wybrzeże, Carcassonne, Lourdes, Korsyka, alpejskie kurorty, gotyckie katedry i Eurodisneyland). Francja - kraj serów, wina, wykwintnej kuchni. Zbiory trufli. Paryż stolica światowej mody. Delta Rodanu - Camargue.
  • Na herbatce u królowej Wielkiej Brytanii. Podział Wielkiej Brytanii na Anglię, Walię, Szkocję i Irlandię Północną. Charakterystyczne cechy brytyjskiej pogody. Zabytki i muzea Londynu. Hyde Park. Mur Hadriana. Zamek Windsor. Uniwersytety w Oksfordzie i Cambridge. Wyścigi uniwersyteckie. Zwyczaje szkockie i angielskie. Odrodzenie języka walijskiego. Problem Ulsteru. Słynni Brytyjczycy.
  • Zielona wyspa, gdzie pada deszcz. Irlandia - tygrys gospodarczy Europy. Irlandzkie puby, oryginalna muzyka i kultura celtycka. Św. Patryk - patron Irlandii. Uroki czystego środowiska i stolicy - Dublinu. Księga Guinessa. Słynni Irlandczycy - Jonatan Swift, James Joyce, Bono.
  • U potomków wikingów. Wikingowie i ich odkrycia. Charakterystyczne cechy środowiska państw skandynawskich: Danii, Norwegii, Szwecji i Islandii. Ogromna dbałość o środowisko naturalne. Ciekawe obiekty: most Oresund, Legoland, Bornholm, zamek Kronborg, kamienie runiczne w Jelling, pałac Christiansborg w Kopenhadze, gejzery i jeziora błotne Islandii, budowle w Visby, Sztokholm, fiordy Norwegii.
  • Nad pięknym, modrym Dunajem - Austria. Tyrol - raj dla narciarzy i miłośników jodłowania. Austria krajem muzyki. Słynni kompozytorzy. Salzburg - miasto Mozarta. Zabytki Wiednia. Wzgórze Kahlenberg. Wiedeńskie kawiarnie. Bale.
  • Węgry - kraj bratanków. Budapeszt - perłą architektury. Balaton "węgierskie morze". Węgierskie uzdrowiska. Krajobraz winnic w okolicach Tokaju. Węgierska kuchnia i folklor (czardasz). Węgierska puszta w Parku Narodowym Hortobagy.
  • Z wizytą u Don Kichota i Sancho Pansy. Zabytki wzniesione przez Maurów (Alhambra, Aljaferia). Budowle Gaudiego w Barcelonie. Madryt. Santiago de Compostella - cel pielgrzymów. Wiatraki w La Manchy. Hiszpańskie wybrzeża. Korrida. Flamenco. Muzyka gitarowa. Separatyści Baskijscy. Turystyczny raj - Baleary i Wyspy Kanaryjskie.
  • Portugalia - kraj wina, korka i pomidorów. Wąskie, strome uliczki i staroświeckie tramwaje Lizbony. Pomnik króla Henryka Żeglarza. Wiszący most nad Tagiem. Madera. Muzyka fado. Uprawa pomidorów i dębu korkowego. Słynne portugalskie wina - porto i madera. Legenda o kogucie.
  • Włoskie impresje. Wspaniałe włoskie miasta: Rzym, Wenecja, Florencja i inne. Ruiny Pompei i Herkulanum. Capri. Rzeka Pad. Krajobrazy Toskanii, Alp, Sycylii.
  • Bałkański tygiel. Państwa powstałe po rozpadzie Jugosławii. Przyczyny i skutki wojen. Ślady tureckiego panowania. Skarby architektury i przyrody - Dubrownik "perła Adriatyku", pałac Dioklecjana, jeziora Plitwickie, Boka Kotorska (jedyny fiord na południu Europy), Kotor.
  • Grecja - w krainie bieli i błękitu. Wyspy i wysepki Grecji (Cyklady, Sporady, Kreta). Zabytki starożytności (ruiny Myken, Knossos, Olimpia, Akropol). Greckie mity i podania a geografia basenu Morza Śródziemnego. Athos - autonomiczna republika mnichów. Drzewa oliwne i zbiór oliwek. Taniec Zorba.
  • Na wyspie Afrodyty. Skomplikowana sytuacja polityczna Cypru. Pafos - miejsce narodzin bogini. Tania bandera i turystyka.
  • Małe jest piękne - europejskie państwa liliputy. Charakterystyka Andory (położenie w Pirenejach, księstwo bez... księcia, strefa wolnocłowa), Monako (kasyna, muzeum morskie, wyścig Monte Carlo, emisja znaczków pocztowych), Malty (letnie szkoły językowe, międzynarodowe konferencje, zakon kawalerów maltańskich), Liechtensteinu (alpejskie krajobrazy), Watykanu (najmniejsze państwo świata, jego status, skarby sztuki), San Marino (enklawa, emisja znaczków i monet, zabytki).
  • Jak świętować, to świętować. Święta i zwyczaje świąteczne różnych narodów Europy, np. święto św. Łucji w Szwecji, karnawał w Wenecji, sposoby obchodzenia świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy.
  • Europa - liderem ekologii? Osiągnięcia Europejczyków w zakresie ochrony środowiska. Przykłady wykorzystania niekonwencjonalnych źródeł energii. Gospodarka odpadami. Prawo europejskie w dziedzinie ochrony środowiska. Wybrane parki narodowe Europy.
  • Smaki Europy. Tradycje kulinarne narodów Europy. Specjalności kuchni wybranych państw. Organizacja Slow Food, broniąca niewielkich, regionalnych producentów żywności.
  • Wyruszamy w podróż po Europie. Jak korzystać z oferty biura podróży, Elementy oferty turystycznej i ich analiza.

Sugerowane tematy i ich kolejność mogą ulec zmianie z uwagi na propozycje uczniów.

VI Przewidywane efekty dydaktyczne

W wyniku realizacji programu uczniowie powinni:

  • posiąść szerszą wiedzę o Europie i jej atrakcjach przyrodniczych i kulturowych,
  • poznać inne kraje kontynentu, niż na lekcjach geografii,
  • zainteresować się bliżej życiem mieszkańców tych krajów, ich kulturą, zwyczajami, kuchnią,
  • przełamać bariery i uprzedzenia wobec odmienności narodów i kultur,
  • udoskonalić umiejętność wyszukiwania informacji geograficznej w różnych źródłach,
  • operować uzyskaną informacją, m. in. selekcjonować ją, interpretować i wykorzystywać w praktyce,
  • posługiwać się mapami o różnej treści.

Dzięki prezentacji dorobku uczestników koła geograficznego na forum szkoły pozostali uczniowie będą mieli możliwość zapoznania się z interesującymi zagadnieniami z zakresu geografii Europy.

VII Materiały dydaktyczne

Program będzie realizowany w oparciu o:

  • przezrocza,
  • filmy popularno-naukowe, np. z cyklu "Wspaniałości przyrodnicze Europy",
  • literaturę (np. przewodniki, czasopisma, książki kucharskie, rozmówki obcojęzyczne),
  • materiały ilustracyjne i okazy naturalne, np. pamiątki z podróży, slajdy, fotografie, foldery, pocztówki.
  • mapy, plany
  • nagrania (taśmy, płyty)
  • programy komputerowe
  • materiały internetowe

VIII Formy i metody realizacji zadań:

Zdobywanie wiedzy będzie się odbywało na zasadach oraz w oparciu o metody i formy pracy stosowane na lekcjach geografii. Rolą nauczyciela będzie głównie wspieranie rozwoju ucznia poprzez stosowanie różnych metod i technik aktywizujących. Wykorzystane zostaną również metody eksponujące, np. projekcja filmów wideo. W czasie realizacji programu uczniowie będą gromadzić materiały w portfolio, które posłuży m. in. do sporządzenia pracy końcowej - albumu. W trakcie zajęć powstaną także mapy mentalne i inne prace graficzne, które staną się podstawą do stworzenia sesji plakatowej prezentowanej na forum szkoły. Przewiduje się także przeprowadzenie konkursu wiedzy o Europie.

IX Sposoby sprawdzania stopnia realizacji celów

Ewaluacja stopnia realizacji programu zostanie przeprowadzona w formie albumu wykonanego indywidualnie przez uczniów pt. Ten kraj mnie zachwycił. Przygotowując te prace, młodzież będzie mogła wykazać się zdobytą wiedzą i umiejętnościami m. in. umiejętnością korzystania z różnych źródeł informacji i posługiwania się technologią informatyczną. Uczniowie będą mieli również sposobność sprawdzenia swoich wiadomości, biorąc udział w konkursie wiedzy o Europie. Ważnym wskaźnikiem trafności założeń programu będzie obserwacja zaangażowania uczniów uczestniczących w zajęciach oraz zebranie informacji zwrotnej w postaci ankiety ewaluacyjnej.

X Literatura i materiały źródłowe
  1. Ph. Gardner, A. Scott, M. S. Rohan, A. Shackeleton, Geografia państw świata, Warszawa 1994, Muza S.A.
  2. Państwa świata leksykon t. 1,2, Warszawa 1994 , GeoCenter
  3. Cuda świata. Przewodnik po skarbach cywilizacji, Warszawa 1993, Oficyna Wydawnicza Multico
  4. J. Harpur, J. Westwood, Legendarne miejsca, Warszawa 1998, Wyd. Penta
  5. Niezwykłe miejsca, niezwykłe krainy, Warszawa 1997, Wyd. Reader's Digest
  6. Rekordy Ziemi, Warszawa 1998, Wyd. R.A.F. SCRIBA, Dom Wydawniczy Bellona
  7. Tablice geograficzne, praca zbiorowa pod red. W. Mizerskiego i J. Żukowskiego, Warszawa 1998, Wyd. Adamantan s. c.
  8. Słowenia, Warszawa 2000, Wyd. Poznaj Świat SA
  9. F. Plit, Geografia świata cz. II, Warszawa 2000, WSiP
  10. miesięcznik National Geographic
  11. miesięcznik Poznaj Świat
  12. archiwalne numery czasopisma Wielka Turystyka
  13. czasopismo Geografia w Szkole
  14. informacje z Internetu