Obniżenie progu szkolnego poprzez ciągłość oddziaływań pedagogicznychDzieci rozpoczynające naukę szkolną różnią się między sobą znacznie pod względem przygotowania ogólnego, poziomu inteligencji i rozwoju fizycznego, umiejętności przystosowania społecznego i dojrzałości emocjonalnej. Roczne obowiązkowe przygotowanie przedszkolne dzieci sześcioletnich może różnice te zminimalizować i spowodować, że dziecko nie odczuje boleśnie przekroczenie progu szkolnego. Zdecydowanie może to zaważyć na jego karierze szkolnej. Aby skutecznie wyrównywać szanse edukacyjne dzieci, należy zapewnić im jak najlepsze warunki do pełnego rozwoju od najwcześniejszych lat. Planowanym rozwiązaniem ma być edukacja elementarna, rozumiana jako ciąg oddziaływań pedagogicznych, przemyślanych, dobrze zorganizowanych, zmierzających do wspierania rozwoju dziecka, od momentu jego przyjścia do placówki przedszkolnej w wieku trzech, czterech, pięciu lat i kontynuowanych w klasie pierwszej szkoły podstawowej. E. Brańska twierdzi, że: "W polskim systemie edukacyjnym zaznacza się brak ciągłości i to zarówno w sferze poczynań badawczych, jak i rozwiązań programowo organizacyjnych. Obecnie obowiązujące podstawy programowe wychowania przedszkolnego i kształcenia zintegrowanego w klasach I-III szkoły podstawowej zdecydowanie różnią się zarówno w treści jak i w formie".[1] Rozwiązaniem dotychczasowych problemów byłoby objęcie dzieci w wieku przedszkolnym i młodszym wieku szkolnym pierwszym etapem kształcenia ogólnego, jakim jest edukacja elementarna. Dotychczas w społecznym odbiorze przedszkole to jeszcze zabawa, a klasa pierwsza, to często bardzo stresująca nauka. Dla małego dziecka przekroczenie progu, między przedszkolem, a klasą pierwszą bywa niezwykle trudnym zadaniem. Aby to zmienić należy przygotować taki program, który zapewniłby ciągłość oddziaływań pedagogicznych, czyli połączyć edukację przedszkolną i nauczanie wczesnoszkolne. Współczesna pedagogika nawiązuje także do wagi, jaką warunkuje wpływ rodziny na rozwój dziecka, jego aktywności w procesie konstruowania swojej wiedzy. Nawiązuje również do zależności osiągnięć edukacyjnych od jego potrzeb emocjonalnych i motywów rozwojowych. Stworzenie edukacji elementarnej ma spowodować obniżenie progu szkolnego i korzystnie wpłynąć na dalszy rozwój dzieci. Celem edukacji elementarnej jest: osiągnięcie przez dziecko optymalnego rozwoju we wszystkich jego sferach. Zadaniami tej edukacji są: - wspieranie dziecka w poznawaniu i wykorzystywaniu własnego potencjału rozwojowego, oraz budowania pozytywnego obrazu "własnego ja"
- tworzenie warunków umożliwiających dziecku aktywny udział w poznawaniu, uczeniu się i konstruowaniu wiedzy
- organizowanie sytuacji sprzyjających rozwijaniu spontanicznej aktywności dziecka
- umożliwienie dziecku działań kreatywnych
- tworzenie okazji do odczuwania satysfakcji z własnego działania i osiągania sukcesów
- wspieranie dziecka w odnajdywaniu swego miejsca w grupie rówieśniczej
W czasie całego okresu edukacji elementarnej ważne są dwa momenty: - pierwszy - gdy dziecko wchodzi do przedszkola, jako pierwszej instytucji edukacyjnej;
- drugi - kiedy, przechodzi do następnego etapu edukacji w klasie pierwszej.
W pierwszym etapie, zadaniem nauczyciela jest rozpoznanie indywidualnego tempa i rozwoju dziecka, jego sytuacji rodzinnej, predyspozycji i potrzeb, oraz ułatwienie mu adaptacji do poza rodzinnego środowiska wychowawczego. Drugi zaś jest przygotowaniem dziecka do tego, aby w płynny sposób potrafiło przejść do kolejnego etapu edukacji, w którym zetknie się z zadaniami wymagającymi większej samodzielności. W edukacji elementarnej istnieje konieczność dostosowania treści i metod do różnych faz rozwoju dziecka. Jest to możliwe przy koncentrycznym układzie zintegrowanych treści.[2] Należy przygotować także nowe rozwiązania organizacyjne uzupełniające dla przedszkoli w środowiskach wiejskich, gdzie ze względu na warunki demograficzne i geograficzne, dzieci mają ograniczony dostęp do placówek przedszkolnych. We wspomaganiu rozwoju i edukacji dzieci ważna jest odpowiednia postawa dorosłych, którzy pamiętają, że: - każde dziecko jest inne
- otaczają opieką małe dzieci, wykrywając deficyty rozwojowe
- organizują i planują pomoc rodzicom dzieci z kłopotami rozwojowymi
- zwiększają szansę na korzystanie z edukacji przedszkolnej
- podwyższają kompetencje w zakresie pracy z małymi dziećmi
W ramach edukacji elementarnej podejmowane są działania związane z tworzeniem dziecku optymalnych szans edukacyjnych odpowiednio do jego możliwości i potrzeb oraz wspomaganie rozwoju dziecka o specjalnych potrzebach edukacyjnych. Nauczyciel w tych nowych dla niego warunkach powinien wspierać dziecko w osiąganiu optymalnego rozwoju we wszystkich sferach, tworzyć mu do tego odpowiednie warunki i zapewnić opiekę. Nauczyciel wobec rodziców powinien pełnić funkcję doradcy i wspierać korzystając ze swojego doświadczenia. Dziecko kończące edukację elementarną powinno charakteryzować: - gotowość do podejmowania nowych, różnych zadań
- gotowość do stawiania pytań, budowania hipotez
- samodzielność w odkrywaniu pojęć, zależności i zjawisk
- gotowość do porządkowania swojej wiedzy osobistej
- umiejętność czytania, pisania i liczenia
- zdolność do kreatywnego działania
- odpowiedzialność za swoje uczenie się
- zdolność do nawiązywania pozytywnych kontaktów emocjonalnych
- gotowość do wykorzystania posiadanej wiedzy
Edukacja na tym etapie zapewnia ciągłość wychowania i kształcenia. Respektuje prawidłowości rozwoju. Uwzględnia indywidualną linię rozwoju każdego dziecka oraz kontekst kulturowy i społeczny. Nawiązuje do współczesnej psychologii i pedagogiki dotyczących uczenia się dziecka, budowania poczucia własnej wartości i tworzenia relacji społecznych. Akcentuje wartość osoby dziecka, a w szczególności jego autonomię, niepowtarzalność i tożsamość.[3] W przedszkolu dziecko ma szansę na osiągnięcie takiego poziomu rozwoju, który uczy kontaktów społecznych, emocjonalnych, przez zabawę zdobywa wiele potrzebnych karierze szkolnej umiejętności. Staje się samodzielne, odpowiedzialne. Psychologowie i pedagodzy podkreślają, że nowoczesny system edukacji nie powinien pomijać najważniejszego okresu w rozwoju dziecka - wieku przedszkolnego. Jest to czas, w którym może ono zyskać lub stracić bardzo wiele.
[1] E. Brańska: Edukacja przedszkolna w perspektywie zmian, Wychowanie w Przedszkolu, nr 7, 2003r.
[2] Tamże, s. 391.
[3] Projekt podstawy programowej edukacji elementarnej; Wychowanie w Przedszkolu, nr 8, 2003 r. | 
