Wyzwalaniu aktywności i samodzielności uczniów sprzyjają w szczególności zajęcia prowadzone metoda nauczania problemowego. Sytuacje problemowe powinny przyjmować najbardziej naturalna postać; tj tworzone przez same dzieci, zgodne z ich zainteresowaniami, potrzebami, oczekiwaniami, oddziałującymi na ich wyobraźnie. Tworzenie sytuacji problemowych może opierać się na takich czynnościach jak: obserwacja otoczenia, (szczególnie podczas wycieczek), gry ortograficzne, gramatyczne, dydaktyczne, inscenizacje, turnieje zgaduj-zgadula, relacje z przeprowadzonych wywiadów, rozwiązywanie krzyżówek, rebusów, zagadek, przygotowanie wystawek i gazetek. Włączanie uczniów do wyszukiwania i formułowania problemów ma dużą wartość kształcąca. Uczniowie muszą mieć świadomość, iż w kwestii stanowisk i formułowania problemów maja coś do powiedzenia. W takiej sytuacji nabierają wiary w siebie, odczuwają większą chęć do dalszego czynnego uczestnictwa w zajęciach, w tym zwłaszcza do rozwiązywania ustalonych wspólnie problemów. Powodzenie nauczyciela w pracy nad rozwijaniem aktywności twórczej uczniów uwarunkowane jest przede wszystkim rzetelną wiedza oraz dobrą znajomością każdego dziecka, jego potrzeb, jego poziomu umysłowego, zdolności i uzdolnień, stanu zdrowia, warunków życia, jego zainteresowań oraz temperamentu. Dzieci energiczne i swobodniejsze potrzebują przede wszystkim ukierunkowania, wskazania drogi rozwoju. Natomiast dzieci bierne, nieśmiałe, zahamowane wymagają zachęty, porady i tworzenia sytuacji do rozwoju niezależności myślenia. Niska samoocena, poczucie własnej nieadekwatności do zadań, postawa lęku przed niepowodzeniem powoduje obniżenie aktywności, a niekiedy całkowita bierność. Dopiero przeżycie sukcesu jest w stanie zaktywizować takich uczniów. Sprzyjają temu teatrzyki dziecięce, które dostarczają wielu okazji do wypowiadania się ucznia w słowie, piśmie, w ruchu i formach plastycznych. Szczególnie duże znaczenie dla rozwoju twórczości ma technika swobodnych tekstów. W praktyce szkolnej może ona przybierać różne formy: pisanie opowiadań, bajek, baśni, humorystycznych tekstów, dziecięcej poezji, korespondencji międzyszkolnej, zmienienia struktury znanych utworów poprzez wprowadzenie nowych wątków, przekształcenie fabuły, pisania zagadek, układania dialogów. Teksty te stają się przejawem dziecięcej twórczości, wyzwalające pozytywne przeżycia. Rola nauczyciela polega na stymulowaniu tej twórczości poprzez wykorzystanie różnych sytuacji z życia szkoły, dostarczeniu ciekawych tematów, a przede wszystkim przejawianiu zainteresowania, a nawet entuzjazmu. W takiej atmosferze dzieci wypowiadają się i piszą chętnie, a ich umiejętności rozwijają się szybko. Na zaktywizowanie uczniów wpływa również współudział w ocenianiu zajęć - pracy indywidualnej,
- pracy zespołowej,
- pracy zbiorowej.
Ocena pracy indywidualnej polega na samoocenie danego ucznia lub ocenie jego pracy przez kolegów. Ocena pracy zespołowej dotyczy sposobu przygotowania oraz wypowiedzi uczniów. Porównuje się prace poszczególnych zespołów. Oceniając prace zespołu można ocenić także prace każdego ucznia. Ocenę pracy zbiorowej uczniów dokonuje się przy okazji różnych imprez klasowych, spotkań z rodzicami, wycieczek. Ocenia się zwykle zachowanie uczniów i ich wkład pracy w zorganizowanie danej imprezy. Współudział w ocenianiu zajęć ośmiela dzieci, pozwala im wyraźniej dostrzec problemy podlegające ocenie. Korzystnie zmienia ich wzajemne stosunki, uczy nie tylko krytycyzmu, ale także tolerancji i wyrozumiałości. Zabiegiem terapeutycznym w stosunku do uczniów słabszych jest aktywizowanie ich w takich sytuacjach, które umożliwiają pokazanie ich mocnych stron. |
