"Agresja" pochodzi z języka łacińskiego: aggressio i oznacza zachowania indywidualne i społeczne. Przy zachowaniach indywidualnych w grę będzie wchodziła sfera emocjonalna i psychiczna człowieka, zmierzająca do wyładowania niezadowolenia lub gniewu na osobach lub rzeczach. Agresja to zjawisko negatywne. "Celem agresji jest zaszkodzenie ofierze", w odróżnieniu od przemocy, której celem jest "wywarcie pewnego rodzaju wpływu". Pojęciami: przemoc, złe traktowanie, krzywdzenie, wykorzystywanie określa się najczęściej łagodniejsze zachowania krzywdzącego. Na człowieka w ciągu jego życia działa wiele czynników, nakłada się wiele doświadczeń powodujących wykształcenie się określonego sposobu postępowania, w tym również agresywności. Kontakty z najbliższymi osobami z rodziny odgrywają istotną rolę w kształtowaniu osobowości człowieka. W klimacie rygoru, zastraszania i stosowania kar mogą uformować się u dzieci postawy lękowe, nieufność do ludzi, egoizm. Dziecko pochodzące z rodziny o zaburzonych kontaktach uczuciowych czuje się odrzucone, przeżywa stałe frustracje, niepokój. Jest bez poczucia humoru, krnąbrne, przyjmujące postawę zimnego wyczekiwania lub wzmożonej czujności. Depresyjne skłonne jest do izolacji. Jego samoocena jest przeważnie negatywna. Tłumi złość, lęk, bezsilność. Część tych dzieci zachowuje się biernie, apatycznie, ale z reguły przejawia wrogość i gniew, która przeradza się w nienawiść do siebie, do rodziców, która nie zawsze musi się łączyć się z jawną agresją. Rodzice o niższym poziomie wykształcenia chętniej stosują kary fizyczne. Rodzice stosujący surowe kary mają zazwyczaj bardzo agresywne dzieci. Surowa kara skutkuje tylko na pewien czas, nieostrożnie stosowana przynosi skutki wręcz przeciwne. Dziecko pozbawione kontroli i sankcji, poza domem często przejawia zachowania agresywne skierowane na osoby słabsze, młodsze, wywołuje zanik uczuć życzliwych, opiekuńczych w stosunku do rówieśników. Zachowanie agresywne dziecka w szkole jest często wynikiem, bezmyślnego brutalnego naśladowania bohaterów filmowych, sposobem na rozładowanie napięcia powstałego w domu, skierowaniem do dorosłych wołaniem: "zwróćcie na mnie uwagę zainteresujcie się mną", wyrazem lęku i poczucia zagrożenia. Przemoc w szkole, będąca różnego rodzaju formą agresji tkwi w strukturze ludzkiej psychiki. Problem przemocy w szkole istniał od bardzo dawna. W placówkach oświatowych występują różne rodzaje przemocy: - tzw: fala związana z obyczajowością uczniowską, wobec uczniów, którzy nie chcą się podporządkować starszym i silniejszym. Do najłagodniejszych kar należy: "kukać w ubikacji" aż do ochrypnięcia, próby uczynienia z młodszych i słabszych "chłopców na posyłki". Prześladowani ze strachu nie zgłaszają tego wychowawcom. Boją się.
- przemoc skierowana wobec młodszych: polega na zabieraniu zwykle małych sum pieniędzy, stopniowo zwiększając żądania. W przypadku odmowy płacenia można zostać pobitym. Młodzi terroryści żądają potem, aby z domu przynieść cenniejsze przedmioty. O takich sytuacjach w szkole wszyscy prawie wiedzą, ale zarówno uczniowie, jak i nauczyciele starają się na ten temat nie wypowiadać. Prześladowane dzieci wstydzą się swojej słabości i boją się jeszcze gorszych szykan.
- przemoc ze strony nauczyciela: uczniowie mogą się również spotkać z przemocą ze strony nauczycieli. Formą takiej przemocy będzie wystawienie niesprawiedliwych ocen stanowiących formę dominacji nauczyciela nad uczniami.
- przemoc ze strony ucznia: coraz częściej spotykamy się z sytuacją, która dawniej nie występowała wcale - agresja wobec nauczyciela, np: podpalenie zabudowań gospodarczych nauczycielki gimnazjum w jednej z stalowowolskich szkół.
Jak zapobiegać agresji i przemocy w szkole? Wiemy, że przemoc jest związana ze szkołą w sposób prawie nierozerwalny. Trzeba jednak z nią walczyć w sposób permanentny. Jednym ze sposobów jest propagowanie w szkole zachowań prospołecznych, kształtowanie zainteresowań dzieci i młodzieży, stwarzanie im szans samorealizacji. Znaczącą rolę ma samorząd uczniowski, harcerstwo, inne organizacje. Następnym środkiem może być stosowanie metod policyjnych. Szkoła pozbawiona pomocy policji próbuje radzić sobie sama. Powszechnie wprowadza się w dużych szkołach obowiązek noszenia identyfikatorów, aby obcym utrudnić wchodzenie do szkoły. W niektórych placówkach organizuje się też samoobronę uczniowską. Bardzo wiele, zależy również od tego jak układa się współpraca grona pedagogicznego z samorządem szkolnym, rodzicami, katechetą. Tam gdzie się udało zorganizować wspólne dyżury nauczycieli i rodziców przed szkołami oraz na szkolnych korytarzach, skończyły się napady i rozróby na uczniów. Życie wymusi taką współpracę, bo przecież nie wszystkie szkoły stać na wynajmowanie ochroniarzy. A zatem to dom rodzinny powinien być prawdziwą ostoją, przystanią dla młodych serc i umysłów. To rodzice, jako pierwsi wychowawcy mają przygotować swoje dziecko do tak ciężkiej próby, jaką jest współczesne życie. Nie można wychowywać dziecka bez obowiązków, bez odpowiedzialności, a strategię opierać na tzw. luzie, swobodnym, beztroskim wychowaniu. Nie mogą rodzice oczekiwać, że dziecko wychowa szkoła lub wychowa się samo. Wszyscy my dorośli powinniśmy się zjednoczyć w naszych działaniach i iść za orędziem Jana Pawła II "myśli moje znowu biegną ku dzieciom, ku ich słusznemu pragnieniu miłości i radości. Zwracam się z ufnością do ludzi dobrej woli. Zjednoczmy się wszyscy, aby stawiać opór wszelkim formom przemocy. Twórzmy warunki, w których dzieci będą mogły odziedziczyć po naszym pokoleniu świat bardziej zjednoczony i solidarny".
Bibliografia - Pospieszal I., Przemoc w rodzinie, WSiP, Warszawa 1994r.
- Zaborowski Z., Rodzina jako grupa społeczno- wychowawcza, Nasza Księgarnia, Warszawa 1980r.
- Ziemska M., Rodzina i dziecko, PWN, Warszawa 1979r
- Ranschburg J., Lek, gniew, agresja, WSiP, Warszawa 1980r.
- Wychowawca: Miesięcznik Nauczycieli i Wychowawców Katolickich Nr 7-8 1997r.
- Orędzie Noworoczne Jana Pawła II
- "Zapobieganie agresji i przemocy u młodzieży w szkole" - zajęcia warsztatowe organizowane przez ODP w Tarnobrzegu.
|
