Dzieci mają nieprzepartą potrzebę ruchu. Aktywność ruchowa zapewnia dziecku optymalny rozwój oraz zdrowie. Dzieci z własnej woli robią to, co my dorośli z trudem narzucamy sobie, aby poprawić kondycję. Ruch jest nie tylko usprawnieniem muskulatury ciała i układów wewnętrznych, lecz przede wszystkim środkiem ułatwiającym zdobywanie doświadczeń praktycznych. Ruch jest wtedy skuteczny, gdy się go odpowiednio dawkuje, a jego częstotliwość jest adekwatna do predyspozycji i możliwości organizmu dziecka na danym etapie rozwoju. Rozwój ruchowy dziecka w wieku przedszkolnym cechuje względna harmonijność. Dziecko stopniowo doskonali zarówno swe ruchy postawno-lokomocyjne, jak też ruchy warunkujące sprawne wykonywanie czynności na przedmiotach. Do podstawowych sprawności ruchowych wywodzących się z ruchów swobodnych i postawno-lokomocyjnych należą takie czynności motoryczne jak: chód, bieg, skoki, wspinanie się. We wczesnej fazie wieku przedszkolnego ruchy rąk i nóg są słabo skoordynowane, dziecko biegnie na całych stopach, tułów ma wyprostowany, krok krótki. Dzieci 6-letnie biegną nie tylko szybciej ale i bardziej harmonijnie, estetycznie. Skoki są trudnym zadaniem dla trzylatków, przypominają one raczej wydłużony krok, zaś u sześciolatków rozbieg jest bardziej dynamiczny, odbicie dość zdecydowane. Wraz z wiekiem wzrasta również umiejętność utrzymywania ciała w równowadze. W okresie przedszkolnym następuje dalszy rozwój i doskonalenie się ruchów narzędziowych czyli praksji, co wydatnie wpływa na wzrost samodzielności i zaradności dziecka. Spontaniczne bieganie na placu zabaw wbrew pozorom mniej męczy przedszkolaka, niż monotonny ruch mający na celu osiągnięcie perfekcji określonej czynności. Aktywność ruchowa służy m.in. wytworzeniu u dzieci przyzwyczajeń do uprawiania gimnastyki, czynnego wypoczynku, rekreacji. Jest ona elementem prowadzonych działań w zakresie edukacji zdrowotnej. Realizuje się na dwóch płaszczyznach: oddziaływań grupowych i indywidualnych. Nauczyciel wychowawca może dowolnie wybierać treści programowe i odpowiednio formułować zadania z uwzględnieniem zasady stopniowania trudności. Gimnastyka ma być dla dziecka zabawą umożliwiającą pełne "wyżycie się" ruchowe. Ma być wesoło i radośnie. Dlatego trzeba dać dziecku dużo swobody i nie upominać gdy krzyczy, głośno się śmieje, emocjonalnie reaguje. W czasie gimnastyki dorosły nie powinien wydawać rozkazów w sposób sztywny, oschły, powinien polecenia wypowiadać spokojnie, wesoło, wykonywać ćwiczenia razem z dzieckiem. Wszelkim ćwiczeniom należy nadawać charakter zabawy naśladowczej.Na przykład "chwiejące się drzewa" - to wspaniałe ćwiczenie doskonalące skłony tułowia, "skaczące żabki" to doskonalenie skoczności, chodu na czworakach. Dzieci podczas takiej zabawy dodatkowo mają okazję do rozwijania fantazji i wyobraźni. Prowadzenie ćwiczeń metodą zadaniową - "pokaż czy potrafisz" uczy dzieci wytrwałości w dochodzeniu do celu i odczuwania radości z faktu wykonania ćwiczenia. Kształtujące i atrakcyjne dla dzieci są opowiadania ruchowe, kotek śpi, obudził się, przeciąga się..., które wpływają na umiejętność i zdolność przewidywania, co się może stać, zdarzyć. Jednym z celów kierowanej aktywności ruchowej dziecka w wieku przedszkolnym jest kształtowanie zdolności motorycznych oraz umiejętności ruchowych o charakterze podstawowym i sportowo-rekreacyjnym. Są to umiejętności związane z doskonaleniem siły, szybkości, wytrzymałości, a także wyrobienie zdolności orientacji, koordynacji ruchowej, równowagi, łączenia ruchów, poczucia rytmu, czy też kształtowanie umiejętności i zdolności dostosowania się, przestawienia ruchowego. Dzieci muszą się poruszać: aby się zdrowo rozwijać, by mieć dobre samopoczucie fizyczne i psychiczne, by poznawać własne sprawności fizyczne i je rozwijać, by nawiązywać kontakty z innymi, poznawać otaczające je przedmioty, czy wreszcie by swymi zmysłami postrzegać i rozumieć otoczenie. Czynią to przede wszystkim podczas podstawowej działalności, jaka jest zabawa. Dzieci żyją w świecie zabawy, która ma odniesienie do konkretnego miejsca, czasu i nie jest związana z żadnym określonym w przyszłości celem, bo stanowi cel sama w sobie. Wiele zabaw grupowych jest zabawami ruchowymi, nawet gry planszowe z jednej strony wymagają skupienia, koncentracji, a z drugiej poprzez pozycję ciała wyrażają wewnętrzną ruchliwość dziecka. Dzieci nie cierpią spokojnego siedzenia przy stole, ale uwielbiają bawić się, leżąc na podłodze, czasem biegając po sali. Ruch, zabawa w przedszkolu powinny: wychodzić naprzeciw elementarnej potrzebie poruszania się, zapewniać dzieciom radość, umożliwiać rozwój psychiczno-motoryczny, rozwijać pozytywny stosunek do samego siebie. Konkretne zabawy, prowadzone systematycznie ćwiczenia ruchowe kształtują nie tylko motoryczną zręczność, refleks, wytrzymałość, ale także uczą porządku, zasad, podstaw elementarnej dyscypliny, zasad współżycia, doskonalą sensomotorykę dziecka, wpływają na rozwój sfery społeczno-emocjonalnej. Dziecko dzięki ruchowi znajduje swoje miejsce w grupie, nazywa i wyraża własne potrzeby i oczekiwania, potrafi szanować innych, poznaje jak już wspomniałam aktywnie otoczenie, zdobywa doświadczenie, rozumie i analizuje reguły gry, samodzielnie poszukuje własnych rozwiązań. Lecz aby osiągnąć niektóre z celów dydaktyczno - wychowawczych potrzeba nie tylko otoczenia pełnego rozmaitych bodźców (dobrze wyposażona sala gimnastyczna w przedszkolu) ale także nauczyciela, który potrafi współćwiczyć z dzieckiem stanowiąc dla niego wzór i przykład do naśladowania. Tylko taka nauczycielka, która jest spontaniczna i twórcza, która odnajduje radość w zabawach ruchowych, która potrafi wczuć się w sytuację dziecka, stworzyć luźną, radosną atmosferę jest w stanie pobudzić dzieci do kreatywnych i badawczych działań, które w konsekwencji są ze wszech miar korzystne dla całokształtu rozwoju dziecka. Dorośli zazwyczaj zdają sobie sprawę z doniosłej roli zabawy i ruchu w życiu małego dziecka, niestety współczesne warunki życia nie odpowiadają warunkom niezbędnym do prawidłowego rozwoju nie tylko fizycznego, ale i duchowego, emocjonalnego, społecznego. Przesiadywanie godzinami przed telewizorem, czy monitorem komputera, brak wśród dorosłych nawyków czynnego wypoczynku przyczynia się do ruchowej niechęci. Miejmy nadzieję, że nastąpi zmiana mentalności, postaw i stereotypów, a wtedy wyrośnie pokolenie, które będzie rozumiało, że "ruch to zdrowie." |
