Cele akademii: - Przypomnienie i przybliżenie genezy i okoliczności jedynego w naszej historii zwycięskiego zrywu niepodległościowego
- Pogłębienie postawy patriotyzmu
- Rozbudzenie zainteresowań historią własnego regionu
- Kształtowanie postawy szacunku wobec dokonań minionych pokoleń
Scenografia: - Z boku sceny stolik pokryty zielonym suknem z napisem "Biuro Werbunkowe", obok stojak z flagami biało-czerwonymi, w tle napis "Powstanie Wielkopolskie 1918-1919".
- Tło muzyczne stanowi muzyka Chopina - Preludium e-moll, Walc nr 7 cis-mol, Nokturn Es-dur, Nokturn Des-dur, Ballada g-moll
Przebieg akademiiPodkład muzyczny - Preludium e-moll, na scenę wchodzą dwaj narratorzy i recytator, muzyka cichnie. - Recytator
- Europą, z której zniknęła Polska
- Zaczęły wstrząsać dreszcze.
- A przecież Wybicki wyraźnie napisał,
- że nie zginęła jeszcze!
- W sercach Polaków pod zaborami
- żyła, czekając chwili,
- trzeba ją było wywalczyć pięściami,
- powstańcy to zrobili.
- Narrator I
- Rok 1918 w nowoczesnych dziejach Europy był rokiem niezwykłym. Odegrał również w dziejach Polski ogromną rolę. Na oczach całego świata dokonała się klęska wojenna i nastąpił wpadek trzech potęg zaborczych. Rewolucje w Rosji, w Niemczech i na Austro-Węgrzech zniosły potężne niegdyś monarchie i ich aparaty okupacyjne. Na gruzach tych imperiów rozbudziły się narody i wyłoniło się 9 nowych państw europejskich, wśród nich odrodziła się Polska.
- Narrator II
- Poznańskie, jak i pozostałe ziemie zaboru pruskiego. Pomorze i Śląsk nie weszły automatycznie w skład Rzeczypospolitej. Ich powrót dokonywał się odmiennymi drogami. Czynnikiem najważniejszym, który otworzył Wielkopolsce drogę do wyzwolenia, był wybuch rewolucji Listopadowej w Niemczech. Wskutek przewrotu w Berlinie wytworzyła się w Poznańskim sytuacja chaosu i dezorientacji w aparacie władz okupacyjnych.
Powstawały rady robotnicze i żołnierskie, uaktywniły się polskie organizacje społeczne. Celem patriotycznych dążeń było zrzucenie jarzma zaborcy. - Narrator I
- Komisariat Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu przyjął stanowisko wyczekiwania na decyzję konferencji wenalskiej. W przeciwieństwie do polityków społeczeństwo polskie ziem zachodnich nie było spokojne o przyszłość tych ziem. Nastroje społeczne domagały się, aby dostarczyć światu argumentów bardziej przekonujących za polskością ziem zaboru pruskiego.
- Narrator II
- Przyjazd Ignacego Paderewskiego, wielkiego patrioty, delegata Komitetu Narodowego Polskiego, który w drodze z Paryża do Warszawy zatrzymał się w Poznaniu w dniu 26 XII 1918 r. odegrał rolę przysłowiowej iskry, z której rozgorzał płomień walki.
Głośniejsze takty muzyki, na scenę wchodzi trzech recytatorów. Muzyka cichnie. - Recytator I
- Przyjechał ambasador muzyki
- emisariusz polskości,
- Paderewski,
- Poznań w chorągwiach i światełkach
- na powitanie śpieszy.
- pod Bazarem chrzęst kroków i śpiew
- wielotysięcznej rzeszy.
- Gardłowy niemiecki wrzask:
- Rozejść się, polakerio!
- Kolby zimne i twarde, jak but Germanii.
- Recytator II
- I nagle pierwszy strzał
- pierwsza krew
- na śniegu,
- na zdeptanym.
- Wtedy jak unisono strun wysokich
- krzyk:
- - Polacy! Do broni!
- I ruszyli
- runęli
- połamali!
- Do lawet dział się zaprzęgali,
- ulice, drogi, dworce i mosty
- Jarocin, Szamotuły, Wolsztyn
- Narrator II
- Paderewski był entuzjastycznie witany przez poznaniaków i okoliczną ludność
- Recytator III
- My - to wiara spod Poznania, spod Kościana, spod Szamotuł.
- Ratajczaki... Nowaki... Szkudlarki (...)
- My już przywykli do ganiania, do zdychania, krwi i potu
- Woźniaki... Antkowiaki... Kaczmarki...
- my mieli dość załgiwania, bejttowania, pyskowania
- i traktatów -
- Knary w garść - gerdeaus!
- Z szkurbem trzeba zrobić szlus! Szkurby raus!
- Bo my - twardy naród, chłopski naród, milczący, zawzięty,
- Wielkopolskie dywizje - "Kaczmarek Regimenty"
- Narrator I
- Rozwój wydarzeń był błyskawiczny 27XIII oddziały powstańcze uderzyły w Poznaniu na gmachy publiczne, opanowały koszary, zajęły magazyny, zbrojownię, zdobyły pocztę i kolej. Przykład Poznania porwał do walki całą Wielkopolskę. Najszybciej ustawiono władze polską w pobliżu Poznania. W Kórniku, Wronkach, Buku, Szamotułach, Śremie, Gnieźnie. W połowie stycznia obszar Wielkopolski objęty powstaniem liczył 25 tys. km kw. Dowódcę w pierwszym okresie powstania od 28 XII do 15 I był major Stanisław Taczak.
- Narrator II
- 8 I 1919r. Naczelna Rada Ludowa opowiedziała się za powstaniem.
- Był to znaczący zwrot.
- Dnia 11 I 1919r. powstało Naczelne Dowództwo Sił Zbrojnych.
- Powstania z generałem Józefem Dowborem-Muśnickim.
- Dnia 17 I powołano pod broń trzy roczniki rekruta.
Uczeń grający werbunkowego podchodzi do stolika, na scenę wchodzi kilkoro uczniów grających rekrutów. - Werbunkowy wyczytuje:
- Kaczmarek, Kaczorowski, Szkudlarek, Antkowiak, Mazurek, Borkowski.
Wyczytani podchodzą do stolika podpisują się na liście, biorą opaski i ustawiają się dwójkami.
Wchodzi komendant. - Werbunkowy
- Baczność!
- Komendant czyta rozkaz generała Dowbora-Musznickiego
-
Poznań, dnia 17 stycznia 1919 roku Rozkaz dzienny nr 12 - Komisariat Naczelnej Rady Ludowej w Poznaniu mianował mnie Naczelnym Dowódcą Sił Zbrojnych w całej podległej mu dzielnicy.
- Oznajmiając o tym wielkim dla mnie zaszczycie, ślubuję posłuszeństwo Narodowi i wzywam Was, Rodacy, Oficerowie i Żołnierze Polacy, do wspólnej pracy na powierzonym każdemu z nas stanowisku.
- Pamiętajcie, że obecnie Ojczyzna nic Wam nadzwyczajnego obiecać, ani dać nie może bo często brakuje niezbędnego. Przeciwnie, widząc w Was obrońców, Ojczyzna teraz tylko żąda od Was poświęcenia, karności, posłuszeństwa, bo tylko przez nie urzeczywistni się marzenie nasze, marzenie ojców i dziadów naszych.
- Więc wszyscy społem do pracy, bez wiecowań, czczej gadaniny i kłótni. Chwila jest wielka:
- tworzy się przyszła Polska i buduje się szczęście przyszłych pokoleń. O tym nigdy nie zapominajcie.
- Nie czas na słowa - czyn jest potrzebny. Wszyscy do szeregów!
Podpisano głównodowodzący generał Dowbór-Muśnicki.
Werbunkowy przydziela oddziały dowódcą, żołnierze rozchodzą się - Narrator II
- Na osiągniętych stanowiskach frontowych toczyły się odtąd regularne działania operacyjne o utrzymanie bądź zdobycie wyznaczonego terytorium.
- W dniu 16 II 1919r. aktem rozejmu trewirskiego dowództwo wojsk koalicyjnych zmusiło stronę niemiecką do zaniechania walk i przyjęcia linii zdobywczej powstania za linią demarkacyjną. Był to pełny triumf i finał powstania.
- Narrator I
- Traktat pokojowy rząd niemiecki podpisał 29 czerwca 1919r. W styczniu 1920r. jednostki wojsk wielkopolskich dokonały aktu uroczystej inkorporacji Wielkopolski do Polski.
- Zachodnia granica państwa polskiego pokrywała się ze zdobyczami terytorialnymi powstania i świadczyła, że powstanie Wielkopolskie było dla mocarstw koalicyjnych najbardziej przekonującym świadectwem polskości Poznańskiego.
- W dziejach narodowych Polaków jest Powstanie Wielkopolskie swego rodzaju ewenementem. Jest to pierwsze zwycięskie powstania polskie.
Ciche takty muzyki;
Na scenę wchodzi narrator i recytator - Narrator
- Powstanie Wielkopolskie dotyczy terenu, z którym możemy się czuć związani. Ojczyzna to przecież miejsce, gdzie urodzili się nasi przodkowie, wąska przestrzeń naszej osobistej historii, pamiątki przeszłości okruchy rodzinnych tragedii zamknięte we wspomnieniach, listach, fotografiach, zamknięte w szkolnych i muzealnych gablotach. Stanowią przecież świadectwo naszej małej ojczyzny. Wśród nas żyją ludzie, którzy podczas rodzinnych uroczystości słuchali wspomnień uczestników tamtych wydarzeń. W ich relacjach zachował się obraz powstańca Andrzeja Mazurka, który walczył w Poznaniu. Miał wtedy 17 lat, ale wydarzenia te na zawsze wpisały się w jego życie. Szukając pamiątek o powstańcach zwróciliśmy się z prośbą do rodziny o wypożyczenie munduru powstańczego. Nie mamy go na dzisiejszej akademii. Ostatnią wolą kapitana Andrzeja Mazurka było pochowanie go w mundurze powstańca Wielkopolskiego.
- Recytator V
- Ty wnuku władasz
- Numerycznym kodem
- Dla ciebie hasła
- W znakach algorytmu
- I polem bitew
- Gra w układach struktur
- Lecz gdy zwycięstwem
- Uwieńczysz pomysły
- Znajdź taką chwilę
- Ludzkiego wytchnienia
- Podejdź pod pomnik
- CZYNU TWOICH OJCÓW
- I wstrzymaj pamięć
- W minucie skupienia
Akademia odbyła się 16 grudnia 2003 roku w Zespole Szkół Rolniczych Centrum Kształcenia Praktycznego w Kaczkach Średnich
Bibliografia: - Adam Urlich: My to wiara..., cytat za M. Olszewski: Powstanie Wielkopolskie w twórczości literackiej.
- J. Ratajczak: Powstanie Wielkopolskie w poezji i pieśni, Poznań 1978r.
- M. Olszewski Powstanie Wielkopolskie 1918-1919, Poznań 1983r.
- E. Wachowiak "Powstańczy polem wiedzie ślad", Poznań 1978r.
|
