Scenariusz lekcji przyrody w klasie IV Temat lekcji: Określamy kierunki świata w terenie Hasło programowe: Przyroda i jej elementy Zakres treści: Główne kierunki świata, widnokrąg, róża kierunków Cele operacyjne w kategoriach: - Poziom wiadomości:
- zapamiętywanie:
uczeń:- wymienia nazwy głównych i pośrednich kierunków świata
- definiuje pojęcie widnokręgu i linii widnokręgu
- podaje sposób wyznaczania kierunku północnego w słoneczny dzień
- rozumienie:
uczeń:- rozróżnia zmiany, jakie zachodzą na widnokręgu podczas obserwacji w dwóch różnych miejscach
- wyjaśnia zależność wielkości widnokręgu od wysokości miejsca obserwacji i zabudowy
- Poziom umiejętności:
stosowanie wiadomości w sytuacjach typowych:
uczeń:- potrafi określić kierunek północny w terenie, wyznaczy pozostałe kierunki główne, znając kierunek pomocny
- określa kierunki różnych obiektów w stosunku do miejsca obserwacji
- porównuje wyniki obserwacji widnokręgu w różnych miejscach
- narysuje widnokrąg oraz zaznaczy miejsce obserwacji i widziane obiekty
- określi kształt widnokręgu
- wskaże w terenie otwartym widnokrąg i linię widnokręgu
- określi kierunki różnych obiektów w stosunku do miejsca obserwacji
stosowanie wiadomości w sytuacjach problemowych:
uczeń:- proponuje sposoby wyznaczania kierunków w terenie
- planuje własną pracę dotyczącą sposobów wyznaczania kierunków w terenie
- selekcjonuje i grupuje zdobyte wiadomości
- Postaw i przekonań:
- rozwijanie dociekliwości poznawczych
- kształtowanie umiejętności w zakresie komunikowania się, współpracy i działania w grupie, twórcze rozwiązywanie problemów
- poczucie odpowiedzialności za efekty pracy grupy
Forma nauczania: lekcja w terenie (boisko - teren przyszkolny)
Typ lekcji: służąca wprowadzeniu nowego materiału Forma organizacyjna: grupowa Strategia: problemowa Metody: obserwacja bezpośrednia, ćwiczenia terenowe - praktyczne rozwiązywanie zadań zawartych w instrukcji Środki dydaktyczne: obiekty i znaki w przyrodzie, zegarek, instrukcje Tok lekcji- Faza przygotowawcza:
- sprawy organizacyjno - porządkowe
- kontrola ustna wiadomości uczniów z poprzedniej lekcji
- nawiązanie do nowego tematu:
- pogadanka:
Żaden człowiek nie jest w stanie zobaczyć całego świata. Także i wy, spoglądając wokół siebie widzicie tylko pewną część otoczenia. Spróbujmy uważniej spojrzeć na to, co widzimy dookoła siebie. Jak daleko sięga nasz wzrok? - Następnie zapoznałam uczniów ze sposobem wyznaczania kierunku północnego za pomocą Słońca i cienia o godzinie 12. Właśnie w południe słoneczne cień rzucany przez każdy przedmiot wskazuje kierunek północny.
- Podział uczniów na 4 grupy. Określenie przydziału funkcji poszczególnym osobom w grupie. Zapoznanie uczniów z instrukcją.
Omówienie sposobu pracy na zajęciach.
- Faza realizacyjna:
Po uważnym przeczytaniu instrukcji uczniowie w grupach wyznaczają praktycznie kierunek pomocny a potem pozostałe kierunki główne na boisku (terenie przyszkolnym). INSTRUKCJA - Zadanie l
- Równo o godz. 12 zatrzymaj się. Ustal i zaznacz swoje miejsce obserwacji. Stań tyłem do Słońca i obserwując swój cień, wskaż ręką najpierw kierunek północny, a potem pozostałe kierunki główne. Sprawdź poprawność wykonania ćwiczenia! (stojąc tyłem do Słońca, przed sobą masz północ, za sobą południe, po prawej ręce wschód, a po lewej zachód). Przećwicz to kilka razy. W razie potrzeby pomóż koledze. Zapamiętaj wyznaczony kierunek północny.
- Zadanie 2
- Wymień obiekty znajdujące się na pomoc, południe, wschód i zachód od twojego miejsca obserwacji. Zapisz je w szkicowniku.
- Zadanie 3
- Stojąc na boisku szkolnym, obserwuj uważnie wszystko, co znajduje się w polu twojego widzenia. Spróbuj odpowiedzieć na postawione pytania:
- Jak daleko sięga twój wzrok?
- Wymień obiekty, które znajdują się w zasięgu twojego wzroku.
- Co przeszkadza ci dojrzeć linię, gdzie niebo "styka się" z Ziemią?
- Jaki kształt ma obserwowany widnokrąg?
- Zadanie 4
- A teraz wykonajcie wspólnie szkic obserwowanego widnokręgu. Zaznacz na nim miejsce obserwacji, linię widnokręgu oraz kilka widocznych obiektów.
- Zadanie 5
- Drogą wskazywaną przez nauczyciela udaj się z całą klasą na widoczne z boiska wzniesienie, znajdujące się poza ogrodzeniem szkolnym. W czasie przejścia obserwuj obiekty widoczne na linii widnokręgu. Następnie postaraj się wejść na miejsce wyżej położone i ustnie zmiany, jakie zaszły w polu twojej obserwacji. Uzgodnijcie wspólnie rozwiązanie zadań:
- Czy widnokrąg zmienia się?
- Gdzie znajduje się obserwator?
- Od czego zależy wielkość widnokręgu?
- Czy niebo rzeczywiście styka się z Ziemią?
Następnie uczniowie określają kierunki różnych obiektów w stosunku do obserwacji notując je w swoich szkicownikach. Wykonują kolejne czynności związane z obserwacją widnokręgu, uzgadniając odpowiedzi na postawione pytania: - Jak daleko sięga twój wzrok?
- Wymieniają obiekty znajdujące się w zasięgu ich wzroku
- Wskazują, co przeszkadza im dojrzeć linię, gdzie niebo "styka się" z Ziemią?
- Określa ją kształt obserwowanego widnokręgu
Następnie wykonują szkic obserwowanego widnokręgu zaznaczając na nim miejsce obserwacji oraz kilka widocznych obiektów. Następnym etapem pracy grup jest udanie się do punktu obserwacyjnego (wzniesienia) znajdującego się powyżej terenu przyszkolnego i opisywanie zmian, jakie zaszły na widnokręgu. Rozwiązywanie problemów w twórczy sposób: - Czy widnokrąg się zmienia?
- Gdzie znajduje się obserwator?
- Od czego zależy wielkość widnokręgu?
- Czy niebo rzeczywiście "styka się" z Ziemią?
Prezentacja przez przedstawicieli poszczególnych grup szkiców widnokręgu z zaznaczonymi obiektami przyrodniczymi oraz zaznaczoną linią widnokręgu. Porównanie wyników obserwacji na obu punktach obserwacyjnych. - Faza podsumowująca
- Nauczyciel sprawdza stopień opanowania wiadomości i umiejętności poprzez uzupełnienie przez uczniów podanych zdań (wklejenie do zeszytu):
- Oglądany z jednego miejsca obszar powierzchni Ziemi nazywamy
- Obserwator zawsze znajduje się ................................ widnokręgu.
- Wielkość widnokręgu zależy od ............................. obserwacji i
- Na pomoc od szkoły znąiduje się ...
- Na południe od szkoły znajduje się ...
- Na wschód od szkoły znajduje się ...
- Na zachód od szkoły znajduje się ...
- Ocena aktywności uczniów
- Praca domowa:
Jak wyznaczyć kierunki główne w bezchmurną noc?
Dla chętnych:
Kamil podczas spaceru narysował szkic swej drogi. Gdy dotarł do liściastego drzewa. Słońce górowało; wówczas Kamil zaznaczył kierunek cienia. Pomóż Kamilowi wyznaczyć kierunki poszczególnych odcinków jego drogi:- z domu do iglastego drzewa wędruje się w kierunku ..................................
- od iglastego drzewa do drzewa liściastego - w kierunku
- od liściastego drzewa do pagórka - w kierunku .........................................
- z pagórka nad staw - w kierunku ...........
- znad stawu do liściastego drzewa - w kierunku...........
- od liściastego drzewa do domu - w kierunku ...........
 |
