DEFINICJA
Dysleksja to specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci o prawidłowym rozwoju umysłowym. Spowodowane są zaburzeniami niektórych funkcji poznawczych, motorycznych i ich integracji, uwarunkowanymi nieprawidłowym funkcjonowaniem układu nerwowego. Termin "dysleksja rozwojowa" obejmuje kilka rodzajów zaburzeń: - DYSLEKSJA - trudności w czytaniu (zaburzenia zarówno tempa i techniki czytania, jak i stopnia rozumienia treści).
- DYSORTOGRAFIA - trudności z opanowaniem poprawnej pisowni (dziecko popełnia błędy ortograficzne mimo dobrej znajomości zasad pisowni).
- DYSGRAFIA - niski poziom graficzny pisma (brzydkie, koślawe litery, trudności z utrzymaniem się w linijce, litery w wyrazach nierówne).
- DYSKALKULIA - problemy w matematyce (niski poziom rozumowania operacyjnego, kłopoty z pojęciami abstrakcyjnymi, np. pojęciem liczby, wielkości, proporcji).
Jako przyczyny dysleksji podaje się: - mikrouszkodzenia tkanki mózgowej w okresie porodu lub okołoporodowym, dzieci, które uzyskały niewiele punktów w skali Apgar są zaliczane do grupy ryzyka dysleksji;
- uwarunkowania genetyczne;
- niedojrzałość centralnego układu nerwowego;
- zaburzenia hormonalne.
CZĘSTOŚĆ WYSTĘPOWANIA
W literaturze europejskiej podaje się, że dzieci te stanowią 10-15% uczniów, w tym 4% to przypadki bardzo nasilonych trudności, które można byłoby określić nazwą głębokiej dysleksji. Badania w Polsce określają odsetek dysleksji na 9-10%. Dysleksja przydarza się zazwyczaj dzieciom inteligentnym i wrażliwym, częściej chłopcom niż dziewczynkom. OBJAWY DYSLEKSJI
Często zdarza się, że osoby mające dysleksję nie są tego świadome. Z roku na rok kłopoty w szkole pogłębiają się, nauka staje się coraz bardziej uciążliwa, do trudności w czytaniu i pisaniu dochodzą zaburzenia emocjonalne. Czasami dopiero przed różnego rodzaju testami i egzaminami uczeń przechodzi specjalistyczne badania psychologiczne i pedagogiczne, które stwierdzają dysleksję. Tymczasem już znacznie wcześniej rodzice mogą zorientować się, że ich dziecko należy do grupy tzw. "ryzyka dysleksji". Dzieci takie są niezręczne, mają kłopoty z lepieniem, malowaniem i odwzorowywaniem. Ich zeszyty wyglądają niechlujnie. Dużą trudność sprawia dzieciom dyslektycznym składanie układanek, gdzie trzeba wyodrębnić część z całości lub złożyć kilka części w całość. Miewają one również wady wymowy i kłopoty z rozróżnianiem dźwięków (np. ę i en, dź i ć). Mylą litery podobne pod względem kształtu (np. b-p.-d-g) i litery odpowiadające podobnym głoskom (np. b-p, d-t, g-k) . Przez to nękające dyslektyków pomyłki w czytaniu i brak zrozumienia czytanego tekstu. Uczniowie z dysleksją mogą też mylić prawą i lewą stronę i mieć zaburzenia w orientacji przestrzennej - stąd kłopoty w nauce geografii ("czytanie" mapy) i chemii (wzory strukturalne), a nawet pewna niezborność i niezgrabność na zajęciach sportowych. CO MOŻE NIEPOKOIĆ?
Niżej podane objawy należy analizować łącznie. Występowanie jednego czy kilku z nich u dziecka przedszkolnego niekoniecznie oznaczać musi dysleksję.
Dla prawidłowej oceny sytuacji najwłaściwszy jest kontakt z terapeutą.
Warto pamiętać, ze harmonijny (prawidłowy) rozwój dziecka nie oznacza jego perfekcji we wszystkich dziedzinach. Nie wszystkie dzieci w grupie przedszkolnej muszą rozwijać się w jednakowym tempie.
W okresie edukacji przedszkolnej można zauważyć u dzieci objawy, które mogą wskazywać na występowanie ryzyka dysleksji.
Objawy te są następujące: - opóźniony rozwój mowy, wadliwa wymowa, trudności z wypowiadaniem złożonych słów, błędy gramatyczne;
- mała sprawność i koordynacja ruchów podczas zabaw ruchowych, samoobsługi, rysowania i pisania (brzydkie pismo);
- trudności z wykonywaniem układanek i odtwarzaniem wzorów graficznych, niechęć do rysowania, wycinania,
- niesprawność w zabawach;
- trudności w zrozumieniu dłuższych poleceń słownych;
- zniekształcanie nazw;
- trudności z odtwarzaniem rytmu;
- trudności w zapamiętywaniu (wiersza, piosenki);
- trudności z różnicowaniem głosek podobnych oraz z wydzieleniem sylab, głosek ze słów i ich syntezą;
- oburęczność;
- mylenie prawej i lewej ręki.
DYSLEKSJA ROZWOJOWA NIE JEST CHOROBĄ!
Pracę z dzieckiem dyslektycznym należy rozpocząć jak najwcześniej. Podczas ćwiczeń trzeba zwrócić szczególną uwagę na usprawnianie pamięci wzrokowej, słuchowej, oraz spostrzegawczości. Wszystko to należy ćwiczyć w formie zabawowej za pomocą gier, loteryjek itp. Zajęcia terapeutyczne nie mogą być powtórką z zajęć, prowadzonych z całą grupą przedszkolną, ale muszą być nastawione na ćwiczenie zaburzonych funkcji. Dziecko dyslektyczne wymaga stałej pomocy, potrzebuje poczucia bezpieczeństwa i akceptacji. Każdy wysiłek powinien być zauważony i doceniony. Potrzebne mu jest prawidłowo ułożone i zorganizowane życie codzienne poprzez, które dziecko wdraża się do systematycznej pracy.
Należy pamiętać, że ostateczna diagnoza w przedmiocie dysleksji może zapaść dopiero w wieku szkolnym. Wcześniej możemy mówić jedynie o ryzyku dysleksji. Niemniej jednak naszym zadaniem jako placówki przedszkolnej jest zdefiniowanie tego ryzyka, zapobieganie rozwojowi ewentualnych zaburzeń i wspomaganie tych obszarów rozwoju dziecka, które wymagają pomocy i wsparcia.
Na zakończenie chciałabym Państwu uświadomić, że dyslektykami było wiele sławnych osób: duński bajkopisarz Hans Christian Andersen, prezydent Stanów Zjednoczonych George Waszyngton, premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill, sławny rzeźbiarz Auguste Rodin, malarz Pablo Picasso oraz uczeni i wynalazcy: Tomasz Edison i Albert Einstein.
Literatura: - Bogdanowicz M.: Leworęczność u dzieci. WSiP, Warszawa 1992.
- Bogdanowicz M.: Dziecko ryzyka dysleksji - co to takiego? Scholasticus 1993.
- Bogdanowicz M.: Metoda Dobrego Startu, WSiP, Warszawa 1989.
- Dąbrowiecka H.: Dysleksja, dysgrafia, dysortografia, dyskalkulia. Remedium 1996.
- Gruszczyk-Kolczyńska E.: Dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu sie matematyki. WSiP, Warszawa 1997.
- Selikowitz M.: Dysleksja i inne trudności w uczeniu się. Prószyński i S-ka 1999.
|
