Dla urozmaicenia toku lekcyjnego w klasach I-III, przy różnych okazjach, stosuje się obok zagadek, rebusów, krzyżówek i wierszy również przysłowia. W słowniku szkolnym "Terminy literackie" Stanisława Jaworskiego przysłowie - to zwięzłe sformułowanie pewnej prawdy ogólnej lub praktycznej mądrości, wspólnej dla pewnej grupy społecznej; jest ważnym składnikiem kultury ludowej. Treść przysłowia wyróżnia je spomiędzy wszystkich zdań. Ma ona dwa znaczenia: dosłowne i przenośne. Ważną cechą przysłowia jest również jego obrazowość. Ma to duże znaczenie w pracy dydaktyczno-wychowawczej, szczególnie w klasach młodszych, daje bowiem możliwość zastosowania przysłów prawie na wszystkich zajęciach w nauczaniu zintegrowanym, przy różnych okazjach i z wykorzystaniem naturalnych sytuacji z życia dzieci w klasie i w domu. Przysłowia są lapidarne i dzięki temu wdzięczne dla ucha, niezwykle sugestywne i łatwe do zapamiętania. Są też chętnie używane w różnych okolicznościach życia. Są to formy łatwe i atrakcyjne, dające dzieciom możność wykazania się umiejętnością logicznego myślenia i wyciągania wniosków. Poszerzają zakres wiadomości ucznia, lub też sprawdzają przyswojenie przez niego pewnych wiadomości. Każdy zada sobie pytanie - skąd się wywodzą? Można stwierdzić, że z różnych dziedzin kultury. Jedne powstają anonimowo tak jak pieśń czy zagadka i biorą swój rodowód z dawnych obyczajów, wierzeń i zabobonów, inne rodzą się pod piórem pisarzy i myślicieli. Polskie przysłowia są tak stare jak nasz język. Mają one pewien wdzięk, nie są twierdzeniami naukowymi i wskazują na istnienie wielu sądów także odmiennych. Są przysłowia wartościowe, głębokie i mądre, są też i zgrabne frazesy. Tak więc przysłowia istniały od dawna i będą istniały nadal, bo takie jest prawo języka, wiecznie żywego i reagującego na wszelkie przemiany współczesnego życia. Celem tego opracowania było zgromadzenie najciekawszych i najbardziej przydatnych przysłów do wykorzystania na lekcjach w pracy z uczniami klas I-III. Można je wplatać tematycznie w każdą jednostkę jako element wychowawczy, wzbogacający lub odprężający. Niniejszy zbiorek zawiera te przysłowia, które są najbardziej popularne i najczęściej wykorzystywane w pracy szkolnej. Za podstawę klasyfikacji prezentowanych tu przysłów przyjęłam głównie ich treść. Części od I do IV zawierają przeważnie przysłowia kalendarzowe szczególnie przydatne w edukacji środowiskowej. Zostały podzielone na cztery pory roku. Ułatwiają obserwowanie zmian zachodzących w przyrodzie w związku ze zmianami pór roku. Mają zazwyczaj charakter prognoz, zapowiadających przebieg zjawisk atmosferycznych oraz wskazówek praktycznych ważnych dla rolników, hodowców, myśliwych. Przysłowia zatytułowane "Różne" mogą być wykorzystywane jako środek wdrażania pewnych zasad przydatnych w życiu codziennym i w stosunkach międzyludzkich. Są tu przysłowia o pracy, matce, nauce, dzieciach oraz inne, które nie zostały sklasyfikowane do żadnej z ww. grup. Przysłowia znajdujemy w różnych kalendarzach, czasopismach dziecięcych. Postanowiłam zgromadzić je w jednym miejscu, tym opracowaniu, aby nauczyciel mógł wykorzystać je w swojej pracy, nie szukając ich w podręcznikach czy kalendarzach, ale żeby je miał pod ręką w jednym zbiorze. Myślę, że opracowanie tych przysłów będzie pomocą dla nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej, a również może posłużyć nauczycielom polonistom, nauczycielom przyrody czy sztuki. Do opracowania niniejszego zbioru wykorzystałam znane przysłowia znajdujące się w kalendarzach ściennych, wydzieranych z roku 1997, 1998, 1999. Wybrałam je również z książek: - "Słoneczny świat" - pierwsza czytanka, PW "MAC" S.A., Kielce 1999r.
- "Świat drugiej klasy" - PW "MAC" S.A., Kielce 1999r.
- "Krajobraz z uśmiechem" - język polski klasa druga, WSiP, Warszawa 1993r.
- "Podajmy sobie ręce" - język polski klasa trzecia, WSiP, Warszawa 1993r.
- Nauczanie Początkowe - ZNP, Wydawnictwo Pedagogiczne, Kielce nr 2 rocznik 1990/91
Wzorowałam się ponadto na "Zbiorze przysłów" Grażyny Dziadury wydanego przez Wojewódzki Ośrodek Metodyczny w Tarnobrzegu, zlecenie nr 94/93. W załączeniu (praca.doc - 43KB) tekst źródłowy zawierający zbiór przysłów. |
