Gleba to składowa część ekosystemu, jest ożywionym tworem przyrody powstałym w powierzchniowej warstwie litosfery pod wpływem czynników glebotwórczych. Stanowi bezpo-średnie podłoże, na którym rozwijają się rośliny lądowe, stanowiąc dla nich źródło substancji odżywczych i wody. Jest podstawowym składnikiem biosfery i z okrywą roślinną i klimatem decyduje o obiegu hydrologicznym i jakości wód. Jakość gleby zależy od właściwości skały macierzystej, klimatu, rzeźby terenu, roślinności mikroflory i działania człowieka. Na właściwości i urodzajność (produktywność) gleby mają wpływ takie czynniki jak np.: zawartość i jakość martwej materii organicznej, będącej źródłem składników odżywczych, zdolność do gromadzenia wody i oddawania jej roślinom, co zależy od składu mechanicznego i struktury gleby, właściwe stosunki wodno-powietrzne. Niepokojącym faktem są stale nasilające się procesy degradacji gleb, prowadzące do pomniejszenia lub zniszczenia ekologicznej i produkcyjnej wartości gleby. Do form degradacji gleby należą: stopniowy spadek zawartości próchnicy, zakwaszenie, zasolenie, ubytek składników pokarmowych, zanieczyszczenia chemiczne. Największe zmiany fizyko-chemiczne wywołuje zmiana odczynu oraz nadmierne stężenie metali ciężkich, które kumulując się w tkankach roślin są przyczyną ich nieodwracalnych zmian, powodują zmniejszenie plonowości, a u człowieka nadmiar ich może być przyczyną chorób nowotworowych. Zakwaszenie gleby powoduje hamowanie rozwoju organizmów, wpływa destrukcyjnie na szatę roślinną i mikroflorę glebową. Zasolenie gleb następuje na skutek przenawożenia nawozami i stosowania soli jako środków przeciwdziałających zlodzeniu ciągów komunikacyjnych. Niedostatek wody w glebie prowadzi do procesów pustynnienia i stepowienia, czynniki wzmagające te zjawiska to nadmierne wylesianie, odwodnienie terenu i gospodarka rolna. Intensywne rolnictwo przyczyniło się także do wielu innych negatywnych skutków takich jak: erozja ziemi, zanik wielu gatunków roślin i zwierząt, wzrost odpadów, zanieczyszczenie poszczególnych komponentów środowiska: powietrza, wody, gleby przez stosowanie nawozów sztucznych i chemicznych środków ochrony roślin. Dlatego olbrzymie nadzieje wiąże się obecnie z rolnictwem ekologicznym, którego zadaniem jest wytwarzanie surowców i żywności o wysokiej wartości biologicznej, z założeniem, że sposób produkcji nie niszczy środowiska, a wyprodu-kowana żywność leczy, a nie szkodzi. W załączeniu przedstawiam(zestaw.doc - 107KB) zestaw ćwiczeń do badania właściwości gleby. |
