Z praktyki i obserwacji życia codziennego wiem, że znaczna liczba dzieci przejawia cechy wzmożonej pobudliwości. Są to dzieci niespokojne, nadmiernie ruchliwe, o zmiennych nastrojach, impulsywne i "roztrzepane" - nazywamy je dziećmi nadpobudliwymi psychoruchowo. Dzieci te swoim zachowaniem stwarzają wiele problemów wychowawczych, wymagają nie tylko specjalnego sposobu postępowania, ale i odpowiedniej postawy rodziców i nauczycieli. Wymagają większego skupienia uwagi i sił niż dzieci zrównoważone. Dodatkowo sprawę komplikują specyficzne trudności w nauce, trudności często nie rozumiane i nie tolerowane przez dorosłych. Przyczyny nadpobudliwości psychoruchowej nie są wyjaśnione jednoznacznie.Można stwierdzić, że trudna sytuacja domowa, brak stałych norm oraz niekonskwencja i znaczna impulsywność samych rodziców mogą nasilić objawy nadpobudliwości.Ważny w rozwoju dziecka jest kontakt psychofizyczny z matką. Dziecko potrzebuje bliskiego kontaktu (tulenia się, głaskania, brania na ręce). Jest to warunek prawidłowego rozwoju i budowania pozytywnych reakcji uczuciowych w odnoszeniu do ludzi. Przyczyną nadpobudliwości mogą być też urazy psychiczne, np.: czasowe lub trwałe oddzielenie od matki, konflikt rodzinny, uzależnienie jednego z rodziców, uczestnictwo w wypadku, bądź mikrouszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Charakterystyka dzieci nadpobudliwych - robi bałagan w swoim pokoju;
- ciągle czegoś szuka;
- zbiera mnóstwo niepotrzebnych rzeczy;
- nie wypełnia swoich obowiązków;
- kłamie wymyśla różne rzeczy;
- krzyczy ciągle się wierci;
- przerywa innym, wtrąca się do rozmowy;
- nie potrafi czekać, zawsze chce być pierwszy;
- zawsze musi mieć ostatnie słowo;
- chodzi po klasie, robi głupie miny, zupełnie nie uważa;
- w sklepie wszystkiego dotyka;
- nigdy nie wie co ma zadane;
- ma niestaranne zeszyty;
- nie umie skupić się na lekcjach, ale przy komputerze może siedzieć całymi godzinami;
- robi setki pomyłek;
- do lekcji zabiera się godzinami;
- ciągle jest w ruchu;
- ma się wrażenie, że nie słyszy co się do niego mówi, czasem trzeba podejść i potrząsnąć jego ramieniem, żeby zareagował;
- nie potrafi się skupić na żadnym zajęciu;
- robi kilka rzeczy na raz;
- gubi rzeczy;
- ma bardzo złą koordynację ruchową;
- przeskakuje od płaczu do śmiechu, jego uczucia są skrajne, albo szaleństwo i euforia, albo zupełnie czarna rozpacz, nic pomiędzy;
- ubiera się godzinami;
- działa znacznie szybciej niż myśli;
- jak chce na siebie zwrócić uwagę - wrzeszczy;
- jest mistrzem w udawaniu,;
- bardzo długo uczył się zapinać guziki i wiązać buty;
- nie umiał się bawić z dziećmi, ciągle wyrywał im zabawki.
Diagnostyka dziecka w kierunku ADHD - informacje zebrane od rodziców na temat rozwoju dziecka i obecnego jego zachowania;
- informacje nauczyciela, na temat zachowania dziecka w szkole;
- badanie pediatryczne;
- badanie neurologiczne, w razie potrzeby badanie EEG;
- obserwacja zachowania dziecka;
- rozmowa z dzieckiem;
- oceny nasilenia problemu nadpobudliwości psychoruchowej i zaburzeń koncentracji uwagi oraz zachowań problemowych przy pomocy skali i kwestionariuszy diagnostycznych;
- obiektywna lub subiektywna ocena aktywności ruchowej dziecka;
- obiektywny pomiar uwagi dziecka;
- badanie psychologiczne, ocena ilorazu inteligencji.
W pracy z dzieckiem nadpobudliwym należy: - konsekwentnie postępować - stawiać jasne granice, co dziecku wolno, a czego nie może wykonywać;
- wyznaczać niezbyt odległe cele działania i określać sposób ich realizacji;
- systematycznie przyzwyczajać i wdrażać dziecko do finalizowania każdego rozpoczętego zadania;
- stale kontrolować i przypominać o obowiązkach oraz pomagać w ich realizacji;
- nagradzać postępy i odpowiednie zachowanie;
- używać jak najmniej słów, wydawać krótkie polecenia: "cisza";
- pozwolić na oderwanie się od pracy, wydając dodatkowe polecenie "przynieś kredę";
- zadbać o miejsce pracy ucznia, powinien siedzieć w pierwszej ławce, blisko nauczyciela, sam albo z bardzo spokojnym uczniem. Na ławce powinno znajdować się tylko to co niezbędne w danej chwili.
- proponować sporządzanie planów, list, schematów itp..., które zachęcą ucznia do rozwiązywania problemu;
- ustalić możliwe do zaakceptowania formy rozładowywania nadruchliwości na lekcji, np.: machanie nogami, kręcenie palcami; ale nie wychodzenie z ławki. Można angażować ucznia do przynoszenia map, pomocy...
- założyć zeszyt do korespondencji z rodzicami i zapisywać w nim pochwały, uwagi, ogłoszenia.
Wskazania do postępowania w domu: - zapewnić dziecku atmosferę akceptacji i spokoju;
- dostosować obowiązki do możliwości dziecka, często chwalić za dobre wykonanie;
- uporządkować rozkład zajęć dziecka w ciągu dnia; przygotować; wspólnie plan dnia - wtedy dziecko ma wrażenie wpływu na to co robi, łatwiej się do niego przystosowuje i chętniej przestrzega tego, co zostało ustalone;
- należy pozostawić dziecku dużo wolnego czasu;
- odrabianie zadań domowych rozpoczynać od najtrudniejszych zadań;
- ograniczyć czas oglądania telewizji, wyeliminować programy o treści agresywnej z dużym ładunkiem emocji i szybką akcją;
- spokojnie interweniować i omawiać konflikty zaraz po ich wystąpieniu;
- wyznaczyć osobny pokój lub część pokoju, jako jego własny teren, oraz miejsce do nauki, przed którym znajduje się czysta ściana, pozbawiona dekoracji.
Jeżeli dziecko mimo wielu wysiłków rodziców i nauczycieli nie poddaje się normalnemu sposobowi wychowania i nie są oni w stanie mu pomóc, wtedy niezbędna jest terapia lub biochemiczne sposoby leczenia. |
