W wieku 15-16 lat rozpoczyna się burzliwy okres w życiu dziecka. Pojawiają się nowe cele i wartości. Szczególnie ważna sprawą stają się przyjaźnie i dopasowanie do grupy rówieśników. Mimo, że zdolność abstrakcyjnego myślenia jest w tym wieku dosyć duża, to często trudno jest nastolatkom przyjąć do świadomości fakt, że każdemu działaniu towarzyszą pewne skutki i konsekwencje. "Nic mi nie będzie" - mówią. To inni przedawkowują narkotyki, ulegają wypadkom, "zawalają" szkołę. Inni są słabi i bezwolni. Większość nastolatków wierzy w to mocno i naiwnie. Coraz trudniej też jest im się znaleźć w świecie między dorosłymi a dziećmi. Stąd też niestabilny obraz samego siebie: raz czują się silne i wspaniałe, a po chwili bezradne i niepewne. Popadają za skrajności w skrajność. W tym wieku wszelkiego typu "rozmowy uświadamiające" niebezpieczeństwo palenia czy brania narkotyków mają niewielki efekt. Piętnastolatek nie myśli o raku płuc czy marskości wątroby. To co robi na nim wrażenie, to konsekwencje zauważalne od razu: ziemista cera, wypryski na twarzy, pożółkłe zęby, nieświeży oddech, zaniedbany wygląd. Wszystko to, co może znacznie wpłynąć na obniżenie atrakcyjności w towarzystwie. Bo przecież wygląd zewnętrzny w tym wieku odgrywa ogromną rolę w ocenie samego siebie. Dlatego też, w rozmowie z dzieckiem, należy powoływać się na skutki zauważalne od razu. W tym wieku nastolatek powinien wiedzieć w jaki sposób narkotyki osłabiają zdolność uczenia się i pamięć, w jaki sposób wpływają na koncentrację. Wiele osób w tym wieku zaczyna palić marihuanę czy wąchać klej. Robią to, bo robią to ich znajomi. Nie są to już "cudowne dzieci", lecz coraz bardziej zainteresowane światem prawie dorosłe osoby. Zbierają informacje, na własnej skórze sprawdzają obowiązujące prawdy. Coraz chętniej też swój wolny czas spędzają poza domem. Coraz częściej znajdują się w sytuacjach, w których muszą dokonać wyboru między tym, co uznają za dobre koleżanki i koledzy, a zasadami przekazywanymi przez rodziców. Jak wynika z przeprowadzanych ankiet, coraz więcej dzieci w tym wieku sięga po papierosa, a wielu jest już zaawansowanymi wąchaczami kleju. Co robić aby uniknąć takiego problemu: - wprowadź jasne zasady dotyczące zakazu stosowania środków odurzających i innych używek w domu i w szkole,
- określ zasady dotyczące postawy dziecka wobec narkotyków, papierosów i alkoholu ,
- poznaj znajomych dziecka i ich rodziców,
- jeżeli dziecko wychodzi z domu wieczorem, poproś o telefon i adres pod którym będzie się znajdować,
- rozmawiaj z dzieckiem na temat presji i manipulacji skłaniającej do wzięcia narkotyków, rozpatrujcie różne sytuacje (np. namawianie do palenia w czasie imprezy), ćwiczcie mówienie "nie",
- zadawaj pytania otwarte, skłaniające do dłuższej wypowiedzi, np.: "Co myślisz o kimś, kto bierze narkotyki? Czy w twojej klasie są takie osoby? Czy ktoś tobie oferował narkotyk?",
- obserwuj dziecko, w jakim stanie przychodzi z imprezy. Jeżeli dziecko wychodzi, musi zgłosić gdzie idzie,
- rozmawiaj na temat uzależnienia fizycznego i psychicznego, zwróć uwagę na to, jak trudno jest zauważyć rozwój uzależnienia, jak wiele osób zaprzecza i próbuje udawać mocnych i pewnych siebie abstynentów,
- wspieraj dziecko w trudnych chwilach, staraj się zrozumieć jego problemy i uczucia,
- zwróć uwagę na sytuacje zależności od rówieśników, nie tylko od narkotyków.
Czynniki chroniące dziecko przed uzależnieniem: - silna więź z rodzicami,
- rozwijanie zainteresowań, umiejętność spędzania wolnego czasu,
- regularne praktyki religijne,
- szanowanie norm i zasad społecznych, kierowanie się wartościami.
Dzieci bardzo często powołują się na dorosłych: "Jeżeli Ty palisz, to dlaczego ja nie mogę?" Wyszukują innych, uzależnionych dorosłych, aby bronić własnego "prawa do nałogu". Jednak skutki zażywania narkotyków będą zupełnie inne w przypadku osoby starszej, a inne jeżeli chodzi o dojrzewającą młodzież. Jedną z cech nastoletniej narkomanii jest bardzo szybkie tempo uzależnienia się. I chociaż uzależnienie się zajmuje niewiele czasu, to leczenie młodego człowieka trwa o wiele dłużej niż dorosłego. 16-latki to już prawie dorosłe osoby. A przynajmniej tak chcą być traktowane. "Prawie dorośli" to jednak nie to samo, co całkiem dorośli i tak należy traktować młodzież w tym wieku. Poza tym dorosłość to nie tylko przywileje (np. późne powroty do domu), lecz przede wszystkim odpowiedzialność i to od niej powinno zależeć zaufanie jakie masz do dziecka. Ten wiek to również okres depresji i załamań. Staraj się więc wspierać dziecko, zauważać jego uczucia i problemy. Lista sygnałów ostrzegawczych - nowy styl ubierania się,
- brak zainteresowania swoim wyglądem,
- spadek masy ciała, przewlekły katar, krwawienie z nosa,
- zaburzenia pamięci lub toku myślenia,
- przekrwione oczy, rozszerzone lub zwężone źrenice,
- niewyraźna mowa,
- słodkawa woń oddechu, włosów lub ubrania,
- ślady po ukłuciach,
- zmiany nastroju i aktywności,
- spadek zainteresowania ulubionymi zajęciami,
- pogorszenie się ocen,
- izolowanie od innych domowników,
- wypowiedzi zawierające pozytywne nastawienie do narkotyków,
- zmiana grona przyjaciół,
- późne powroty do domu, noce poza domem,
- kłamstwa, wynoszenie wartościowych rzeczy z domu.
Uzależnienie nie pojawia się nagle. Obserwując dziecko i interesując się nim, można zauważyć sygnały ostrzegawcze dużo wcześniej. |
