ZABURZENIA PROCESU LATERALIZACJI I JEGO OBJAWYPisanie: - Mylenie liter o podobnych kształtach, a o innym położeniu i Kierunku, tzw. Statyczne odwracanie liter b - d, p - b,
u - n, w - m. - Dynamiczne odwracanie liter, zmiana kolejności, przestawianie ich, błędne odtwarzanie liter.
- W początkach nauki, głównie przy lateralizacji skrzyżowanej, może wystąpić pismo lustrzane, zwierciadlane odbicie symboli literowych i cyfrowych.
- Trudności związane z techniką pisania - zniekształcanie graficznej strony pisma.
Pisanie: - Przestawianie liter i cząstek wyrazowych.
- Opuszczanie całego wiersza.
- Wolne tempo czytania (zwłaszcza przy lewooczności)
- Odczytywanie wyrazów od prawej ku lewej szczególnie gdy są krótkie i po odwróceniu zachowują sens.
- Odczytywanie cyfr w sposób zwierciadlany, co może być powodem błędów w liczeniu.
Rysowanie: - Zmiany kierunku w rysunkach, często błędny kierunek odwzorowywania - od prawej ku lewej. W tym też kierunku kreślenie szlaczków, figur geometrycznych
Inne przedmioty szkolne: - Objawy podobne jak w zaburzeniach funkcji wzrokowej i orientacji przestrzennej uwidaczniającej się na lekcjach geometrii i geografii. Zmiany kierunku w rysunkach z geometrii, słaba orientacja w kierunkach własnego ciała rzutuje na błędne rozumienie instrukcji na lekcjach wychowania fizycznego.
SYMPTOMY ZABURZEŃ ORIENTACJI PRZESTRZENNEJWypowiadanie się: - Trudności w rozumieniu przedstawionej treści na obrazku.
- Trudności w wypowiadaniu się na temat umiejscowienia przedmiotu, określania wzajemnego położenia przedmiotów.
- Trudności w przyswajaniu pojęć i operowaniu nimi np. w zakresie st. przestrzennych: w, pod, od, nad, na skos, u góry, w ogóle.
- Pojęcia i definicje mogą być niewłaściwie stosowane z braku ich rozumienia.
Rysowanie: - Zakłócenia stosunków przestrzennych.
- Zakłócenie proporcji elementów.
- Trudności w rozplanowani rysunku.
- Rysunki chaotyczne.
Pisanie: - Mylenie znaków graficznych, różniących się od siebie jedynie położeniem: m - n, u - w, p - b, d - g, p - d, l - ł.
- Złe wykonywanie wszelkich tabelek.
- Kłopoty zapisu w słupkach.
- Niewłaściwe rozmieszczanie liter i zapisu.
- Złe wybieranie linijek.
Czytanie: - Przestawianie liter oraz całych cząstek wyrazowych w skutek mylenia kierunku.
- Opuszczanie liter i sylab, zmiana ich kolejności.
- Przeskakiwanie linijek druku przy czytaniu.
- Trudności w rozumieniu treści zawierającej pojęcia s zakresu st. przestrzenno-czasowych, oraz struktur gramatyczno-językowych
- kłopoty z nauką gramatyki.
Inne trudności: - Nauka geografii (strony świata - orientacja na mapie).
- Geometria (mylenie pojęć, które są przyswajane werbalnie, trudności w rozumieniu i rozwiązywaniu zadań, trudności w rozrysowywaniu grafów).
- Prace techniczne (w pracach wymagających rozplanowania zadania również w czasie).
SYMPTOMY ZABURZEŃ PERCEPCJI WZROKOWEJPisanie: - Trudności w przepisywaniu z tablicy, w pisaniu ze słuchu, w pisaniu z pamięci.
- Trudności w zapamiętywaniu kształtu liter.
- Mylenie liter o podobnych kształtach graficznych: a - o, a - ą, e - ę a - d, p - b, d - g, w - m, n - u, k - h, i - k, l - ł, m - n, u - w.
- Pomijanie drobnych elementów graficznych: . ; , - ( ) .
- Odwracanie kolejności liter w wyrazach np.: PAN - NAP, WÓR - RÓW.
- Litery nierówne, rozchwiane.
- Wolne tempo pisania.
- Dużo błędów ortograficznych wynikających ze słabej pamięci wzrokowej.
- Pisanie w niewłaściwych liniach.
Czytanie: - Trudności z kojarzeniem dźwięku z odpowiednim znakiem graficznym.
- Mylenie liter i wyrazów o podobieństwie graficznym np. piłka-pałka.
- Rozpoznawanie napisów po cechach przypadkowych, czytanie na pamięć, zgadywanie.
- Przestawianie i opuszczanie liter, a nawet sylab.
- Przekręcanie końcówek wyrazów.
- Bardzo wolne tempo czytania.
- Niechęć do czytania, zwłaszcza głośnego.
- Czytanie nierytmiczne.
- Długo utrzymujące się literowanie.
- Gubienie się w tekście.
- Utrudnione rozumienie czytanej treści ze względu na koncentrowanie się na technicznej stronie czytania.
- Szybkie zmęczenie.
- Jakość czytania zależna od wielkości i wyrazistości druku.
- Mylenie liter podobnych: p - b, k - h.
- Dzieci trudno zapamiętają rzadko używane litery: Ł, F.
Rysowanie: - Trudności w odwzorowaniu figur geometrycznych.
- Trudności w odwzorowywaniu kształtów geometrycznych z pamięci, ze wzoru.
- Rysunki ubogie i prymitywne, rozproszone i pozbawione szczegółów.
- Zakłócone stosunki przestrzenne i proporcje elementów.
- Trudności w rozlokowaniu rysunku.
- Trudności w zachowaniu stosunków przestrzennych na obrazach.
- Kłopoty z odtwarzaniem wzoru w układankach i mozaikach.
Inne trudności: - W nauce geografii (orientacja w stronach świata, czytaniu z mapy).
- Trudności w geometrii, wynikające z kłopotów w różnicowaniu kształtów geometrycznych i zakłóconej wyobraźni i orientacji przestrzennej.
- Trudności w rozumieniu pojęć geometrycznych.
- Trudności w historii (w rozumieniu przestrzeni jako czasu).
- Trudności w nauce języków obcych (problem nowych znaków graficznych).
- Trudności z jazdą na rowerze, jazdą na łyżwach.
SYMPTOMY ZABURZEŃ PERCEPCJI SŁUCHOWEJPisanie: - Specyficzne trudności w pisaniu ze słuchu.
- Zniekształcanie pisowni, niekiedy zlepki liter.
- Trudności w pisaniu wyrazów ze zmiękczeniami, dwuznakami, głoskami zatracającymi dźwięczność oraz w różnicowaniu i - j.
- Kłopoty w odróżnianiu samogłosek nosowych ą, ę od zespołów dźwiękowych -om, -on, -em, -en.
- Trudności w analizie zdań na wyrazy, wyrazów na sylaby i głoski.
- Łączenie przyimków z rzeczownikami.
- Opuszczanie końcówek i cząstek wyrazów.
- Ujawnianie się już przezwyciężonych wad wymowy.
- Liczne przekręcenia i poprawki w zeszytach świadczą o tym, że dziecko podczas pisania szczególnie ze słuchu pomaga sobie pamięcią wzrokową.
Czytanie: - Szczególne trudności w różnicowaniu dźwięków mowy, co może powodować niewłaściwe ich wybrzmiewanie.
- Trudności w syntezie przeliterowanych dźwięków, w scalaniu ich w dźwiękową całość wyrazu.
- Trudności we właściwej intonacji czytanych treści.
- Błędy w czytaniu - zamiana liter, opuszczanie ich, zmiana brzmienia, nieprawidłowe odczytywanie całych wyrazów.
- Trudności w zrozumieniu przeczytanych treści wynikające z błędów w czytaniu, jak i niewłaściwego rozumienia określeń słownych, głównie pojęć abstrakcyjnych.
- Hałas, a zwłaszcza rozmowy otoczenia mogą całkiem uniemożliwić czytanie.
Inne przedmioty szkolne: - Trudności w nauce języków obcych.
- Trudności w uczeniu się pamięciowym (wiersze, słowa piosenek, ciągi słowne, tabliczka mnożenia).
- Trudności w przyswajaniu materiału z gramatyki, w rozumieniu dłuższych wypowiedzi słownych i poleceń nauczyciela.
BIBLIOGRAFIA- Żebrowska M.: Psychologia rozwojowa dzieci i młodzieży, PWN, Warszawa 1998.
- Vasta R., Haith M.M.,: Psychologia dziecka, WSiP, Warszawa 1995.
- Przetacznik-Gierowaka M., Makiełło-Jarża G.: Psychologia rozwojowa i wychowawczawieku dziecięcego, WSiP, Warszawa 1985.
- Bandura L.: Trudności w procesie uczenia się, PWN, Warszawa 1970.
- Donaldson M.: Myślenie dzieci, PWN, Warszawa 1986.
|