Gra w szachy w Polsce staje się coraz bardziej popularna. W wielu szkołach w ramach kół pozalekcyjnych prowadzone są zajęcia szachowe. Przeprowadzane są indywidualne mistrzostwa szkół wyłaniające najlepszych szachistów. Stanowią oni potem reprezentacje szkoły na Drużynowe Mistrzostwa Szkół Podstawowych w Szachach różnego szczebla. Od 18 lat pracuję w Młodzieżowym Domu Kultury Nr 2 w Bydgoszczy jako instruktor - trener szachowy. Zajęcia szachowe prowadzimy (razem ze mną w sekcji szachowej pracują jeszcze dwie osoby) dwutorowo. Pierwszy tor to nauka podstaw szachów, reguł i zasad gry dzieci w początkowych klasach szkoły podstawowej. Zajęcia odbywają się w ramach lekcji.
Drugim etapem jest specjalistyczny trening szachowy w Klubie szachowym w MDK-u. Stąd droga wiedzie na poważniejsze zawody typu Mistrzostwa Juniorów Miasta, dalej Mistrzostwa Województwa, Półfinały Mistrzostw Polski i dla najlepszych Finał Mistrzostw Polski Juniorów. Do napisania artykułów specjalistycznych poświęconych szachom i opublikowaniu ich w internecie (z możliwością wykorzystania przez innych) zmobilizował mnie brak odpowiedniej literatury pomocnej nauczycielom, instruktorom i trenerom w procesie kształcenia młodych szachistów. Przy czym mam na myśli trening na wyższym poziomie. Gdy chodzi o materiały pomocnicze w nauczaniu początkowym, to jeszcze nie jest tak źle. Są w księgarniach i bibliotekach materiały pomagające w poznawaniu reguł gry. Natomiast, gdy byśmy chcieli korzystać z podręczników, poradników, monografii i testów sprawdzających służących do podnoszenia siły gry, to mogą byś problemy. Wielu nauczycieli, instruktorów i trenerów korzysta wyłącznie z literatury rosyjskiej, ewentualnie a tłumaczeń i przedruków. Wykorzystują też swoje doświadczenie nabyte podczas długoletniej pracy. Partia szachowa składa się z trzech części: - Gra początkowa zwana inaczej debiutem - pierwszych 10-15 posunięć
- Gra środkowa
- Gra końcowa w skrócie końcówka
Trening szachowy polega na równomiernym szkoleniu wszystkich tych trzech części. Artykuł poświęcony realizacji przewagi materialnej ociera się o drugą i trzecią część partii szachowej. Nie idzie tu o zamatowanie przeciwnika mając hetmana czy wieżę więcej. Chodzi tu o coś innego. Jak doprowadzić do zwycięstwa partię, mając niewielką przewagę materialną (np. pionek więcej), czy tak zwaną przewagę jakości (wieża za lekką figurę, gońca lub skoczka)? Materiał wykorzystany w pracy przeznaczony jest dla graczy prezentujących średni poziom gry, mających co najmniej III kategorię szachową i uprawiających tę nietypową dyscyplinę sportu mniej więcej trzy lata. Przykłady partii zostały dobrane z twórczości najwybitniejszych szachistów, byłych mistrzów świata i ścisłej czołówki światowej danego okresu. "Ucząc" się szachów, pogłębiając tajniki gry, nie możemy się opierać wyłącznie na przykładach obecnych mistrzów (G. Kasparow, czy A. Karpow). Aby zrozumieć sens gry należy poznać analizy, przemyślenia, osiągnięcia innych koryfeuszy "królewskiej gry". Przy okazji prezentowania tych dokonań jest także możliwość prezentacji szczegółów biograficznych, anegdot, ciekawostek z życia wielkich szachistów tego świata. Młodzież bardzo chętnie słucha informacji o np. trudnej drodze życiowej eksmistrza świata Tigriana Petrosjana, czy jedynego (po wojnie) nie rosyjskiego mistrza świata, Amerykanina Roberta Fishera. Ich dojściu z nizin społecznych do szczytów sławy i dobrobytu. Wszystko to powoduje poszerzenie mówiąc ogólnie szeroko rozumianej "kultury szachowej".
>Młodzież analizując te przykłady poszerza swoje horyzonty myślenia szachowego. Droga do zwycięstwa w szachach wiedzie nie tylko poprzez bezpośrednie ataki na króla przeciwnika. Aby osiągnąć sukces trzeba być przygotowanym do długotrwałego pojedynku, gdzie małe plusy pozycyjne zamieniamy na niewielką przewagę materialną, a dopiero potem mozolnie realizujemy uzyskaną przewagę zamieniając ją w cały punkt. Na jeszcze jeden aspekt warto zwrócić uwagę. Wielu młodych szachistów "boi" się grać bez hetmanów (po ich wymianie), uważając, że gra bez najsilniejszej figury nie ma sensu, traci na wartości, staje się jałowa i mniej interesująca. Nic bardziej mylnego. Nawet przy niewielkiej ilości bierek możliwe są zaskakujące zagrania i nieoczekiwane rozwiązania. Może nasi podopieczni zrozumieją i polubią nowo poznane elementy strategii i taktyki szachowej, wykorzystując je w swojej dalszej karierze zawodowej, osiągając przy tym maksimum zadowolenia. W załączeniu (praca.doc - 110KB) tekst źródłowy materiału dotyczącego realizacji przewagi materialnej w szachach. |
