Trudno jest znaleźć jednoznaczną odpowiedź na pytanie, "dlaczego nastolatek sięga po narkotyki?". Dzieci twierdzą, że "prochy" uwalniają od problemów i pomagają zapomnieć o kłopotach. Narkotyk to coś, dzięki czemu mogą poszpanować i zyskać akceptację kolegów. Dla rodziców branie narkotyków łączy się najczęściej ze słabą wolą syna czy córki, głupotą, uleganiem innym. Bardzo często w narkomanii dziecka widzą swoją winę za "niewłaściwe wychowanie". Psychologowie mówią o trzech głównych powodach, które mogą skłonić dziecko do wzięcia narkotyku. Pierwszy z nich to: poszukiwanie nowych, przyjemnych wrażeń. Nastolatek pragnie przygód, rzeczy nowych i ekscytujących. Lubi ryzyko i nienawidzi nudy. Chęć uwolnienia się od stresu, napięć i problemów to druga przyczyna narkomanii. Narkotyk na krótką chwilę odrywa od rzeczywistości, rozluźnia, tłumi uczucia. Nastolatek zażywa narkotyki, bo chce być zaakceptowany przez grupę-to powód trzeci. Chce czuć się silny, pasować do ogólnie lansowanego przez media wzorca: człowieka wyluzowanego, silnego, nie przejmującego się problemami. Narkotyków przybywa. Zwiększa się też liczba chętnych do ich zakupu. Coraz częściej dzieci narażone są na propozycję kupna narkotyku. Część z nich powie zdecydowanie "NIE", jednak pewna grupa zechce spróbować "jak to jest". Ktoś mu podpowie, że po narkotykach lepiej będzie się uczył, napisze dobrą klasówkę, zda egzaminy, dostanie się do następnej klasy. Ktoś go namówi, więc spróbuje. Czym jest narkomania? Narkomania to choroba duszy i emocji. U człowieka, który sięga po narkotyki, po pewnym czasie pojawia się przekonanie, że to jedyny środek, który pomaga "załatwić" różne problemy i potrzeby. Narkotyk tłumi na chwilę jedne emocje, a nasila inne. Kiedy przestaje działać, powracają kłopoty i zmartwienia; znów pojawia się smutek i złość. W narkomanię rzadko popadają dorośli ludzie, najczęściej dzieci i młodzież. Co sprawia, że ta właśnie grupa jest szczególnie podatna na uzależnienia? Co powoduje, że narkotyki stają się tak atrakcyjne dla nastolatków? Młodzież twierdzi, że narkotyki pozwalają - podobnie jak alkohol - "nawiązać znajomości" i "rozluźnić się". Przede wszystkim są jednak "łatwą przyjemnością". Dla nastolatka narkotyk jest środkiem, który "zaspokaja" jego potrzeby. Kiedy czuje się niepewnie, nie wie co zrobić, obawia się oceny innych - bierze narkotyk. Chcąc poczuć się "kimś", zostać zaakceptowanym przez grupę-bierze. Nie zapominajmy jednak, że dzieci to dociekliwi obserwatorzy uczący się od dorosłych podejścia do wielu problemów. Jest duże prawdopodobieństwo, że dziecko sięgnie po narkotyk, jeżeli jego ojciec lub matka nadużywa leków lub alkoholu. Dzieci uciekają od kłopotów w narkotyki, zamiast spróbować się z nimi zmierzyć. Narkotyki są i będą dostępne w coraz to większym wyborze. Codziennie ktoś ze sprzedających obiecuje młodym ludziom "łatwe szczęście". Kuszą, tworzą łatwo wpadające w ucho slogany. Dzięki temu szybko znajdują się nabywcy. Młodzi ludzie nie posiadają żadnej wiedzy na temat uzależnienia czy efektów ubocznych. Jedyne co wiedzą to, że narkotyk pozwala im zmieniać nastrój. Bardzo późno dowiadujemy się, że ktoś z bliskich jest narkomanem, a gdy dowiadujemy się, że jest to nasze dziecko, jest to jeszcze bardziej bolesne. Nie każdy kto zażył narkotyk staje się od razu narkomanem. Ale aby dojść od pierwszego razu do uzależnienia droga nie jest zbyt długa i z reguły towarzyszą jej pewne oznaki. Możemy więc w porę zareagować i nie dopuścić do zagrożenia. Sygnały mogące świadczyć, że dziecko może mieć kontakt ze środowiskiem narkotycznym: - nagłe zmiany nastroju (duża aktywność, zmęczenie), izolowanie i zamykanie się w sobie;
- nagła zmiana grona dotychczasowych przyjaciół na innych zwłaszcza starszych od siebie;
- spadek zainteresowania szkołą, sportem i ulubionymi zajęciami;
- duża liczba nieobecnych godzin;
- izolowanie się od innych domowników, spędzanie większości czasu samotnie w swoim pokoju;
- kłopoty z utrzymaniem domowych obowiązków;
- kłamstwa i wykręty, wynoszenie z domu wartościowych przedmiotów, podkradanie pieniędzy;
- rysunki i napisy związane z narkotykami;
- kaszel, zaczerwienione spojówki;
- niewytłumaczalne spóźnienia, nagłe wyjścia z domu o dziwnych porach dnia;
- tajemnicze, krótkie rozmowy telefoniczne;
- używanie tajemniczych określeń podczas rozmów.
Zwróć uwagę, jeżeli dziecko używa poniższych sformułowań, to może mieć kontakt ze środowiskiem narkotycznym. Najczęściej spotykane określenia i zwroty (slang) środowiska narkotycznego. Dragi - narkotyki; buzować, grzać, ładować, hajcować - odurzać się; jarać, palić - odurzać się marihuaną; wąchać, snifować, żąchać, kleić się, dmuchać, przydmuchiwać - odurzać się środkami wziewnymi; cyknąć, huknąć, dać w kanał (żyłę) - wstrzyknąć środek narkotyczny; przymulić - zażyć środki psychotropowe; odjazd, odlot - stan odurzenia; być na haju - być pod wpływem narkotyku; być w ciągu (cugu) - codziennie zażywać narkotyki; być na głodzie, być na skręcie - odczuwać objawy abstynencyjne; czysty - bez środka narkotykowego, nie biorący narkotyków; diler - handlarz narkotyków, pośrednik; towar - narkotyk, porcja narkotyku; hasz - haszysz; afgan - haszysz afgański; maroko - haszysz marokański; marycha, maryśka, gandzia, huana, gras, trawa, ziele, zioło - marihuana; skun - marihuana z Holandii; skręt, dżont - papieros zrobiony własnoręcznie z marihuany; acid, kwas - LSD; amfa, spid - amfetamina; koka - kokaina; piguły, prochy - tabletki, proszki odurzające; psychotropy - leki psychotropowe. Często główną przeszkodą w przeprowadzeniu rozsądnej rozmowy z dzieckiem jest niepewność i brak znajomości podstawowych faktów dotyczących środków odurzających. Rodzaje narkotyków oraz objawy i skutki ich zażywania.Kokaina - biały proszek; należy do najmocniej uzależniających narkotyków, najczęściej, wdychana przez rurkę do nosa, rzadziej wstrzykiwana dożylnie. Jest środkiem silnie pobudzającym, wywołuje euforię, czasem jednak bezsenność, niepokój lub lęk. Działa destrukcyjnie na tkanki i błony śluzowe nosa. Konsekwencją zażywania tego narkotyku są zwykle stany psychotyczne, napady strachu, halucynacje, nagłe wybuchy agresji. Nadmierne dawki mogą spowodować śmierć.
Jak rozpoznać: duże pobudzenie, rozszerzone źrenice nagłe, zmiany nastroju, wybuchy agresji, bezsenność. Crack - krystaliczna forma kokainy przeznaczona do palenia. Wywołuje krótkotrwała euforię, wrażenie siły i braku zmęczenia. Kiedy mija działanie narkotyku następuje spadek samopoczucia, pojawia się zmęczenie i ból głowy. "Haj" uzyskiwany wskutek palenia cracku jest intensywny, ale krótkotrwały. Uzależniony od cracku narkoman, co kilkanaście minut, wypala papierosa chcąc przywołać stan euforii, zwiększa dawkę, co może prowadzić do zapaści lub zawału serca.
Jak rozpoznać: pobudzenie, rozszerzone źrenice, gadatliwość, niepokój ruchowy. Amfetamina - środek silnie uzależniający psychicznie. Usuwa zmęczenie, daje na chwilę wrażenie dużej energii. Dłuższe zażywanie amfetaminy doprowadza do stanów lękowych, halucynacji, omamów słuchowych, występują uczulenia i egzemy. Uzależnienie od tego środka kończy się często chorobą psychiczną zwaną psychozą amfetaminową oraz ogólnym wyczerpaniem organizmu.
Jak rozpoznać: powiększone źrenice, brak apetytu, duża ruchliwość, zaburzenia w myśleniu, szybkie mówienie, stan dużego pobudzenia, po którym następuje wyczerpanie i senność. Konopie indyjskie - w celach narkotycznych wykorzystuje się liście, nasiona i kwiaty tej rośliny. Ziele konopi zwane marihuaną, sprzedawane jest w formie papierosa (jointa) i z wyglądu przypomina pokruszoną, wyschniętą natkę pietruszki. Wykorzystuje się także nasiona oraz żywicę konopi. Jest to tzw. haszysz Konopie indyjskie zawierają prawie 2000 różnych związków chemicznych w tym substancje smoliste oraz TAC. Dłuższe palenie marihuany wywołuje trudności w koncentracji i zapamiętywaniu.
Jak rozpoznać: Lekko powiększone źrenice, przekrwione spojówki, gadatliwość, przyrost apetytu, wesołkowatość, chwiejność nastroju, opóźnione reakcje, słodko-mdławy zapach utrzymujący się we włosach, częste palenie kadzidełek w mieszkaniu dla zamaskowania dymu z papierosa z marihuaną, fajeczki, fifki, bibułki do robienia papierosów. LSD - bezwonny bezbarwny środek halucynogenny, sprzedawany w formie niewielkich znaczków nasączonych narkotykiem lub łączony z innymi związkami chemicznymi i formowany w niewielkie tabletki. Halucynacje jakie wywołuje mogą zakończyć się paranoją lub atakiem lęku. Nawet jednorazowa próba może prowadzić do psychozy. Dłuższe zażywanie LSD wywołuje ataki paniki, agresji lub prowadzi do depresji, a nawet samobójstwa.
Jak rozpoznać: rozszerzone źrenice, potliwość, zaburzenia postrzegania, niemożność koncentracji. Inhalanty - wszelkiego rodzaju rozpuszczalniki, kleje, lakiery, aerozole, benzyna, gaz z zapalniczek. Wywołują halucynacje. Odurzenie klejem czy rozpuszczalnikiem objawia się niewielkim stanem euforii, zawrotami głowy, utratą równowagi i rozweseleniem. Dłuższe wdychanie tych środków prowadzi do utraty świadomości, często zapaści.
Jak rozpoznać: zapach kleju lub acetonu utrzymujący się we włosach, ubraniu, zaburzenia równowagi, częste bóle głowy, wymioty, krwawienia z nosa, spadek apetytu, woreczki umazane klejem, puste tubki, pojemniki po aerozolach. Heroina - narkotyk otrzymywany głównie ze słomy makowej. Występuje w postaci ciemnego płynu. Dzisiaj coraz częściej młodzież kupuje heroinę w czystej postaci białego proszku lub brązowych kryształków przeznaczonych do palenia. Heroina silnie uzależnia fizycznie i psychicznie. W chwilę po wstrzyknięciu lub wypaleniu heroiny pojawia się stan euforii, zamroczenia, który z czasem ustępuje miejsca rozleniwieniu i senności. Następuje rozluźnienie mięśni, utrata koordynacji ruchowej, zaburzenie mowy. Wciągu kilku lat przyjmowania narkotyku dochodzi do zmian w osobowości narkomana, jego aktywność i zainteresowania zawężają się do narkotyku, kłamstwa stają się podstawą relacji z innymi ludźmi. Liczy się tylko narkotyk i pora przyjęcia kolejnej dawki. Pojawiają się zmiany fizyczne: uszkodzenie mózgu, zaburzenie pracy serca, uszkodzenie wątroby i nerek. Często dochodzi do zarażenia się żółtaczką lub wirusem HIV.
Jak rozpoznać: ślady nakłuć na żyłach, zmniejszone nie reagujące na światło źrenice, brak apetytu, senność. Ekstaza - ekstaza to obecnie jeden z najbardziej popularnych narkotyków, szczególnie na dyskotekach. Przyjmowany jest w postaci specjalnych tabletek. Pobudza, przyspiesza bicie serca. Dłuższe zażywanie może wywoływać epizody psychotyczne, depresję i powodować zmiany w mózgu.
Jak rozpoznać: wyraźne pobudzenie ruchowe, kłopoty z koordynacją, rozszerzone źrenice, suchość w ustach. Po okresie pobudzenia następuje wyczerpanie, senność, ból głowy. Jak pomóc? Zazwyczaj uciekanie dziecka w świat uzależnień wiąże się głównie z "niezrozumieniem" jego odczuć i potrzeb wieku młodzieńczego, nieakceptacją środowiska i najbliższego otoczenia. Aby uniknąć takiego stanu w domu i kręgu rodzinnym, należy zwracać szczególną uwagę na to, co dziecko mówi i jakie ma problemy. Należy znaleźć czas na wysłuchanie problemów, unikać złośliwych i krytycznych porównań z innymi rówieśnikami. Młody człowiek doznaje w ten sposób urazu, czuje się odtrącony i niepotrzebny. Należy tak kierować swoimi poczynaniami, aby miało wiarę w siebie i poczucie bezpiecznego ogniska domowego. W miarę dyskretnie należy poznać grono przyjaciół i jego zwyczaje. Kontrolować wspólnie z innymi rodzicami miejsca, w których przebywa i co robi. Każdą anomalię w zachowaniu trzeba sprawdzić i poznać jej przyczynę, aby w porę podjąć odpowiednie działania. Im wcześniej dojdzie do ujawnienia skłonności do środków narkotycznych, łatwiej jest nad tym zapanować. Jeżeli dojdzie jednak do faktu, że dziecko miało bezpośredni kontakt z narkotykiem, nie należy popadać w panikę. Należy zastanowić się nad przyczyną sięgnięcia po narkotyki. Może został podany wbrew woli? A może zaszło coś, co spowodowało chęć zwrócenia w ten sposób na siebie uwagi? Być może nagromadziły się kłopoty w środowisku szkolnym czy koleżeńskim? A być może powstała nieodparta chęć zakosztowania "zakazanego owocu"? Należy się zastanowić, w jaki sposób możemy pomóc dziecku. Uzależnienie jest chorobą i tak należy je traktować. Być może wiele przyczyn wpłynęło na to, że dziecko pewnego dnia zaczęło brać narkotyki. Było wiele problemów, z którymi nie umiało sobie poradzić. Niewiele jednak pomoże w tej chwili rozpamiętywanie własnych błędów wychowawczych Najważniejszym jest wychwycenie symptomów narkotycznych skłonności. Nie wahaj się zasięgnąć porady u specjalisty. Nie czekaj aż kryzys narośnie. Nie czekaj, aż dziecko "samo zmądrzeje", i wyrośnie z narkotyków. To się rzadko zdarza. Czas wcale nie leczy narkomanii. Wręcz przeciwnie: działa na niekorzyść uzależnionego. Będzie po prostu coraz gorzej. Nie czekaj, aż twoja córka czy syn stanie się "zaawansowanym narkomanem". |
