Fizyka nie cieszy się szczególną sympatią wśród uczniów. Dlaczego? Jest przedmiotem stosunkowo trudnym, wymagającym znajomości matematyki, umiejętności logicznego myślenia, posiadania pracowni. Naczelną zasadą w nauczaniu fizyki, zgodnie z postulatem upodabniania procesu nauczania fizyki do jej naukowego procesu poznawczego, jest najpierw zjawisko a potem matematyczny opis. Do poznawania zjawisk służą doświadczenia. One stanowią bazę. Doświadczenia zarejestrowane na filmie video są bezpieczne, sprawdzają się w każdym czasie i są ekonomiczne. Urok niektórych ujęć filmowych wzmaga skuteczność nauczania. Na ekranie nawet najprostsze zjawisko wygląda interesująco, gdy widzimy je w powiększeniu czy w zbliżeniu. Video daje możliwość szybkiego przemieszczania się w czasie i przestrzeni (np. poza pracownię by pokazać reaktor) oraz możliwość zgłębiania tajników makro- i mikroświata. Moim zdaniem ani program komputerowy, ani film pomimo atrakcyjności i swoich zalet nie zastąpią doświadczenia i emocji z nim związanych. Filmowa prezentacja doświadczeń fizycznych pozbawia widza dramaturgii żywej prezentacji np. związanej z niedoskonałością przyrządów, ze złośliwością przedmiotów martwych i odbiera prawdziwy smak fizyki. Dobrze wykonane doświadczenie fizyczne stanowi czynnik motywacyjny dla oglądających je osób, wzmacnia bowiem oczekiwania i przekonania, pomaga zapamiętać zjawiska obserwowane na lekcjach fizyki. Dobór doświadczeń fizycznych i technika ich wykonania zależy nie tylko od umiejętności eksperymentatora, ale również od wielu innych czynników. Droga aparatura, czasochłonność, bezpieczeństwo są przyczyną tego, że w warunkach szkolnych nauczyciel nie zawsze może zaprezentować ich przebieg. Szczególnie ważną rolę w procesie poznawania i przeżywania zajmują uczniowskie doświadczenia z fizyki. W związku z tym, o ile pozwalają na to warunki, jakimi nauczyciel dysponuje, tego typu doświadczeń powinno być jak najwięcej. Należy pamiętać o tym, że Słyszeć to zapomnieć, widzieć to zapamiętać, działać to zrozumieć
- oto teza powszechnie akceptowana w nauczaniu fizyki*. Zgodnie z nią należy nakłaniać uczniów, aby jak najczęściej wykonywali sami eksperymenty fizyczne, żeby bezpośrednio nabywali doświadczenia i wyczucie w badaniach przyrodniczych, i nauczyli się samodzielnego dokonywania odkryć. Przedstawiam scenariusz lekcji kreatorskiej w liceum ogólnokształcącym. W gimnazjum na przeprowadzenie tego typu lekcji potrzeba nieco więcej czasu (2 godz. lekcyjne). W załączeniu (scenariusz.doc - 110KB) tekst źródłowy scenariusza lekcji kreatorskiej. * J. L. Lewis - Nauczanie fizyki - PWN, Warszawa 1982 |