Podstawową formą działalności dziecka w wieku przedszkolnym, stymulującą jego rozwój, jest zabawa. W wieku przedszkolnym następują dowolne zmiany w dowolnej zabawie dzieci. Od czynności krótkotrwałych, wynikających z chwilowego, nie uzgodnionego z nikim zamiaru, obserwowanych na początku tego okresu, przechodzą stopniowo w działanie starannie zaplanowane, realizowane wspólnie z innymi w ciągu długiego czasu, z uwzględnieniem ról i funkcji pełnionych przez poszczególne osoby. W zespołowej zabawie tematycznej dzieci wspólnie ustalają temat i przebieg zabawy, rozdzielają między siebie poszczególne czynności, role i obowiązki, a następnie wzajemnie oceniają swoje działania i ich efekty. Również zespołowe zabawy konstrukcyjne wymagają wspólnych ustaleń (co kto robi; zróżnicowanie zadań i czynności, wzajemna ich koordynacja). W miarę rozwoju, dzieci zdobywają umiejętności planowania większych działań z uwzględnieniem terenu, czasu, materiału, etapowych osiągnięć i wytworu końcowego. Dzięki temu, że zabawa składa się z elementów stanowiących logiczny ciąg, że działanie każdego dziecka musi być zgodne z początkowymi ustaleniami, a także dostosowane do tego, co w trakcie zabawy robią inni, że każde dziecko realizując swoja rolę powinno postępować zgodnie z jej specyfiką i respektować pewne ogólne zasady; że zachowanie każdego uczestnika zabawy podlega ocenie kolegów, ma ona ogromne znaczenie w nabywaniu przez dzieci umiejetności współdziałania we wszystkich możliwych etapach: w planowaniu działań, w ich realizacji, w ocenie bieżącej i końcowej. Zabawy kształtują również takie cechy osobowości jak wytrwałość i cierpliwość w dążeniu do celu, umiejętność pokonywania trudności, inicjatywę i pomysłowość, a także uczucia społeczne - życzliwość, koleżeńskość, poczucie obowiązku i odpowiedzialności. W zabawach tych przejawia się i rozwija własna aktywność dziecka, dzięki której może ono tworzyć i rozwijać własne pomysły, trudzić się i dociekać oraz dążyć do celu. Istotną rolę w procesie uspołeczniania dziecka odgrywają zabawy i gry z regułami. Zabawy z regułami obowiązującymi wszystkich uczestników uczą przede wszystkim uczestnictwa w zbiorowej aktywności na równorzędnych prawach, respektowania ogólnych zasad podporządkowania się im oraz wykonywania poleceń osób pełniących w zabawie funkcje nadrzędne. - zabawa zaspokaja podstawowe potrzeby dziecka, a przede wszystkim potrzebę poznawania i przekształcania rzeczywistości przez własną aktywność;
- zabawa pozwala na rozszerzenie się orientacji dziecka w świecie przyrody i życiu społecznym, uczy odróżniać świat realny od fikcji;
- zabawy sprzyjają rozwojowi funkcji psychomotorycznych dziecka, doskonalą jego sprawność fizyczną, ćwiczą ruchy, podnoszą na wyższy poziom procesy analizy i syntezy, rozwijają umiejętność obserwacji, stwarzają okazję do przyswojenia nowych słów, określeń i pojęć, doskonalą mowę, zmuszając co porozumiewania się z kolegami i nauczycielką, rozwijają myślenie i wszystkie operacje umysłowe;
- w nich rozwija się psychologiczna struktura złożonych form działania, a także zdolność do podejmowania i wykonywania zadań;
- dzięki nim rozwija się zdolność do podporządkowania własnej aktywności i impulsywnych dążeń wymaganiom społecznym.
Podczas pobytu dziecka w przedszkolu musimy pamiętać o tym, aby jak najczęściej stwarzać sytuacje umożliwiające mu samodzielne poznanie otaczającej rzeczywistości poprzez twórczą działalność, a jedną z jej form jest właśnie zabawa. |
