Kłamstwo, jako problem wychowawczy
wśród dzieci w młodszym wieku szkolnymProblem kłamstwa występuje u większości dzieci w wieku szkolnym. Pojawia się on przy najróżniejszych sytuacjach w domu, w szkole czy na podwórku. Dzieci kłamią z różnych powodów i mają różne motywy, aby mówić nieprawdę. Można wyróżnić kilka typów kłamstwa: - Kłamstwo, jako narzędzie obrony,
- Kłamstwo, w celu przystosowania się do nowej sytuacji,
- Kłamstwo, jako przyjemność mówienia nieprawdy,
- Kłamstwo, w celu osiągnięcia korzyści,
- Kłamstwo, w celu podniesienia swojej samooceny,
- Kłamstwo, w celu dokuczenia komuś,
- Kłamstwo, w celu oszczędzenia komuś przykrości,
- Kłamstwo, w celu pokonania przeszkód,
- Kłamstwo, w celu ukrycia prawdy.
Dzieci, aby uniknąć kary za swoje przewinienie kłamią w celu obrony. Obojętnie, czy chodzi o karę cielesną, czy psychologiczną. Dzieci karane często, dotkliwie, czasami bez większego powodu, niewspółmiernie do wielkości przewinienia chcą oddalić moment wymierzenia kary jak najdalej w czasie. Wiedzą, że on i tak kiedyś nastąpi, lecz poprzez kłamstwo zostaje oddalony. Żyją w ciągłym strachu, a kłamstwo daje im chwilowe poczucie bezpieczeństwa. Wymierzanie kary cielesnej jest złe z kilku powodów. Bijemy dziecko, wiedząc, że nam nie odda, bijąc wyrządzamy krzywdę cielesną i psychiczną. Pobite dziecko następnego dnia ponownie skłamie w celu usprawiedliwienia swoich sińców, a tak naprawdę będzie usprawiedliwiało nas - dorosłych. Kłamstwo stosowane przez dzieci w celu obrony najczęściej wywodzi się z domu w którym stosowanie kar, bicie, znęcanie się jest na porządku dziennym. Bardzo ważnym zadaniem nauczyciela, wychowawcy, jest rozwiązanie istniejącego problemu poprzez wnikliwą, spokojną, a przede wszystkim życzliwą rozmowę z dzieckiem i odpowiednią interwencję. Kłamstwo, w celu przystosowania się do nowej sytuacji występuje w wyniku zmiany środowiska szkolnego czy zmiany grupy rówieśniczej. Dziecko chcąc podporządkowć się regułom czy wymogom nowej grupy chwali się, postępuje podobnie jak ona. Chce współistnieć, chce być akceptowane, docenione i zauważone. Są to kłamstwa niegroźne same w sobie, lecz mogą odnieść odwrotny skutek do zamierzonego celu. Kłamstwo, jako przyjemność mówienia nieprawdy występuje w różnych sytuacjach. Dzieci cieszą się z tego, jeżeli udało im się kogoś oszukać, zażartować. Opowiadają wtedy zmyślone, nieprawdziwe historie, przedstawiają rzeczy lub sceny mijające się z prawdą, fantazjują. Najczęściej kłamstwa tego typu zostają szybko ujawnione i nie powodują powstawania problemu. Innym motywem kłamstwa wśród dzieci jest chęć osiągnięcia korzyści. Ten typ kłamstwa jest wyrachowany i dokładnie przemyślany. Egoistyczna postawa kłamiącego jest ukierunkowana na zaspokojenie swoich potrzeb nawet kosztem krzywdy drugiej osoby. Jeżeli poprzez kłamstwo osiągnie zamierzony skutek, z pewnością będzie kłamało częściej. Każde dziecko lubi być chwalone, podziwiane, mieć przyjaciół i być w kręgu zainteresowania. Aby to osiągnąć wiele dzieci kłamie. Zmusza ich czasami do tego zła sytuacja materialna rodziny, brak pieniędzy na wycieczki, przybory szkolne, nowe ubrania czy zabawki. Wpływa to na kształtowanie się nieprawidłowej samooceny dziecka. Tacy uczniowie są najlepszymi i najbardziej obiektywnymi obserwatorami. Zauważają błędy popełniane przez niektórych nauczycieli w traktowaniu uczniów. Dzieci z rodzin gorzej sytuowanych są traktowane inaczej z tzw. "mniejszym zainteresowaniem". Najczęściej w takich sytuacjach uwidacznia się niska samoocena dziecka. Przekreśla ona wtedy szansę na osiągnięcie współpartnerstwa, czy równości w grupie. Dzieci emocjonalnie "silniejsze" zaczynają kłamać, wymyślają różne historie i rzeczy, aby nadać sobie ważności i być w kręgu zainteresowania. Gorzej bywa, gdy dziecko zdeterminowane daną sytuacją zaczyna kraść, przynosić rzeczy z domu bez wiedzy rodziców aby zaimponować rówieśnikom i stać się tym "lepszym" czyli bogatszym. W grupie rówieśniczej znajdują się różne dzieci. Jedne zawiązują przyjaźnie, które trwają przez lata , inne nie darzą się sympatią z różnych powodów. Czasami "nielubienie" się powoduje chęć skłamania w celu dokuczenia innej osobie i sprawienia jej przykrości. Ten rodzaj kłamstwa musi być szybko i wnikliwie rozpatrywany, aby nie przerodził się w dręczenie i stwarzanie sytuacji konfliktowych. Innym rodzajem kłamstwa, jest kłamstwo w celu oszczędzenia komuś przykrości. Nieinformowanie rodziców o złej ocenie, o kłopotach w szkole, o zbitym wazonie czy zgubionych pieniądzach. Zjawisko to, jeżeli nie pociąga za sobą kłamstwa ciągłego, długofalowego, kłamstwa nie do wykrycia, a jest chwilowym, może być uznawane za mało szkodliwe. Kłamstwo występujące w celu pokonania przeszkód jest zagrożeniem dla kształtowania się osobowości młodego człowieka. Mniejsza przeszkoda - mniejsze kłamstwo? A co się stanie jeśli przeszkoda będzie ogromna? Musimy dokładnie obserwować, jak radzą sobie nasze dzieci, jakimi metodami i środkami się posługują w dążeniu do celu, aby złe nawyki nie stały się "receptą" na sukces. Istotnym powodem kłamstwa jakim posługują się dzieci jest wstyd przed ujawnieniem prawdy dotyczącej samego dziecka czy jego rodziny. Domowe kłótnie, alkoholizm, lęk przed rozwodem rodziców, napięta sytuacja rodzinna, ubóstwo i wiele innych są ukrywane przez dzieci. Nie chcąc być gorszymi, kłamią, oszukują i wymyślają wręcz odwrotne, a właściwie normalne sytuacje, jakie powinny panować w rodzinie. Kłamstwo tego typu, nie jest zamierzone i nie wynika z chęci zysku czy uzyskania korzyści, jest natomiast smutną koniecznością, aby istnieć w grupie, która rządzi się czasami swoimi, nie zawsze słusznymi regułami. Kłamstwo jest zjawiskiem nagminnym, zarówno wśród dzieci jak i dorosłych. Jest złą cechą charakteru, bardziej lub mniej zakorzenioną w każdym z nas. Nie uznajemy kłamstwa i je potępiamy. Uczymy dzieci, że ma ono "krótkie nogi" i w końcu prędzej, czy później się wyda. Nie chcemy, aby nasze dzieci kłamały, i z pewnością nie będą kłamać, jeśli my dorośli nie będziemy kłamać przy nich i w ich sprawach. Są one znakomitymi obserwatorami i w wielu sytuacjach nieświadomie nas naśladują. Bądźmy czujni, by nasze postępowanie było dla nich zawsze dobrym przykładem. |
