Kontrola i ocena wyników nauczania
w praktycznej nauce zawodu

mgr Małgorzata Klimowicz

>>Twoja opinia<<

Dnia 28 marca 2003 w Zespole Szkół im. J. Lelewela w Poznaniu odbyła się konferencja szkoleniowa instruktorów praktycznej nauki zawodu.

Zajęcia praktyczne i praktyki zawodowe uczniów naszej szkoły odbywają się w ponad 100 zakładach pracy na terenie Poznania i okolic.

Właściwe ocenianie uczniów na praktykach zawodowych stanowi duży problem dla instruktorów. Dlatego postanowiłam na jednej z konferencji szkoleniowej zająć się tym zagadnieniem. Przedstawiłam referat na temat "Kontroli i oceny wyników nauczania w praktycznej nauce zawodu".

Nieodłącznym zjawiskiem kontroli wyników nauczania jest ich ocena. Jest to jedna z najtrudniejszych czynności dydaktycznych, wymagających od nauczyciela dużego doświadczenia i sporych umiejętności.

Do ważniejszych obszarów oceny w praktycznej nauce zawodu należą:

• stan wiedzy zawodowej,
• poziom opanowania umiejętności zawodowych,
• postawa wobec pracy,
• jakość wykonywanej pracy,
• wypełnianie normy czasowej,
• zachowanie wymagań technicznych i organizacyjnych,
• prawidłowe prowadzenie przez ucznia dzienniczka praktyk

Wymienione obszary są przez nauczyciela zawodu sprawdzane w ciągu całego pobytu ucznia w zakładzie pracy. Zebrane obserwacje stanowią podstawę oceny szkolnej, jaką nauczyciel zawodu wystawia na koniec semestru z zajęć praktycznych lub po praktyce miesięcznej.

Omówię teraz ważniejsze kryteria oceny z praktycznej nauki zawodu.

Oceniając ucznia należy wziąć pod uwagę jego zaangażowanie i inicjatywę. Obniżenie oceny powinno bezwzględnie nastąpić, jeśli uczeń lekceważy przepisy BHP. Uczeń, który początkowo nie osiąga w pełni normy czasowej, lecz wszystkie inne kryteria zachowuje (np. jakość wyrobu jest bez zarzutu) ma wszelkie szanse, aby w miarę nabywania doświadczenia stać się pracownikiem osiągającym również norme czasową. Warto więc, szczególnie w początkowym okresie nauki zawodu położyć większy nacisk na jakość pracy, by następnie można poprawić wydajność.

W praktycznej nauce zawodu możemy oceniać wartość metod prac i wartość końcowego wyniku.

Aby można było uznać ocenę szkolną za wystawioną poprawnie wystawioną poprawnie musi ona spełniać następujące warunki:

1. musi być obiektywna
   Obiektywizm - jest często utożsamiany ze sprawiedliwością. Jest to właściwość wzbudzająca największe emocje wśród uczniów. Często ci sami uczniowie otrzymują różne oceny od różnych nauczycieli w różnych zakładach pracy z tego samego materiału, i ten sam nauczyciel daje różne oceny za tą samą pracę w tym samym zakładzie.
   Mogę to potwierdzić z całą pewnością, że tak jest na podstawie rozmów i ankiet przeprowadzonych wśród uczniów po praktykach zawodowych.
   Ocena sprawiedliwa to ta, która wynika ze stwierdzenia poziomu wydajności i umiejętności w chwili sprawdzenia. Nie można jej uzależnić od ocen uzyskiwanych poprzednio ani też od nieokreślonych obserwacji. Jest to na pewno trudne zadanie. Oceny, przy których wystawieniu przyjęto niejednakowy przedmiot oceny, są zazwyczaj ocenami subiektywnymi. Wprawdzie osiągnięcie całkowitego obiektywizmu jest prawie niemożliwe, ale to nie oznacza, że nie należy się do takiego stanu zbliżać. Pełne określenie przedmiotu oceny jako podstawy wymagań stawianych uczniom następuje przez przyjęcie możliwie ścisłych kryteriów i norm ocen, o których mówiłam wcześniej.
2. musi być jawna
   Wymierność oceny - ze względu na złożoność ogólnego przedmiotu oceny w zakresie praktycznego uczenia się zawodu i jego różnych składników, konieczne jest określenie kryteriów oceny tzn. tego, czym nauczyciel kieruje się przy ocenianiu osiągnięć w nauce zawodu uczniów. Mówimy wówczas, że ocena jest wymierna. W praktyce wielu nauczycieli nie stosuje takich norm wymagań i przy wystawianiu ocen kieruje się intuicją.
3. musi być motywująca
   Ocena jako czynnik motywujący - ważnym warunkiem prawidłowego przebiegu procesu oceniania jest również to, aby ocena była czynnikiem motywującym do pracy. Będzie takim wtedy, jeżeli proces kontroli będzie zapowiadany i systematycznie realizowany. Uczeń musi wiedzieć, że jego instruktor na bieżąco, cały czas śledzi jego postępy na praktykach. Przez zapowiedzenie kontroli z jednej strony wywołujemy proces napięcia emocjonalnego zmierzający do aktywnej pracy, a z drugiej strony przyzwyczajamy do systematycznego powtarzania nabytych umiejętności. Jeśli nie będziemy dłuższy czas kontrolować wiedzy i umiejętności manualnych ucznia i nie ocenimy jego wyników na bieżąco, to nie możemy mówić o motywującej roli oceny. Uczniowie zatracają wtedy poczucie obowiązkowości i przestają przygotowywać się do kolejnych zajęć. A to z kolei może być pierwszą przyczyną niepowodzeń szkolnych.
   Ocena powinna być zaakceptowana przez ucznia i uznana przez niego za sprawiedliwą. Aby tak się stało musimy pamiętać, żeby ją uzasadnić. Uzasadniając analizujemy braki w wiedzy i umiejętnościach, wskazując drogi do przezwyciężenia trudności i uzyskania lepszej oceny. Ważne jest w tym procesie, abyśmy pamiętali o kryteriach, jakie zostały ustalone i podane uczniom do wiadomości. Uczeń nie może być zaskoczony nagłą zmianą wymagań, gdyż wywoła to ujemny skutek i sprawi, że uczeń uzna ocenę za niesprawiedliwą. Mówiąc o motywacyjnej roli oceny należy pamiętać, że stałe wystawianie ocen niedostatecznych i ciągłe krytykowanie jego działań wywołuje u ucznia zniechęcenie. Dlatego wystawiając uczniowi kolejną negatywną ocenę dobrze jest dodać zachęcającą uwagę typu: " Widać, że robisz to nieco lepiej, ale musisz jeszcze zmniejszyć liczbę popełnianych błędów" itp.
4. jawność oceny
   Wystawiana ocena powinna być koniecznie oceną jawną. Każdy uczeń powinien wiedzieć jakich umiejętności praktycznych i teoretycznych nie opanował. Każdy z nas chce przecież wiedzieć, jak jest oceniany przez innych. Dlatego przy wystawianiu ocen na semestr lub po miesięcznej praktyce zawodowej należy pamiętać, aby podać je przy całej grupie uczniów w danym zakładzie pracy. Należy również dokonać ich uzasadnienia aby przekonać wszystkich uczniów o tym, że są one sprawiedliwe.
5. atmosfera życzliwości podczas wystawiania oceny
   Dobre wyniki nauczania osiąga się wspólnym wysiłkiem nauczycieli zawodu i uczniów i dlatego nauczyciele instruktorzy mają obowiązek uświadamiania uczniom poziomu ich wiedzy. Takie współdziałanie przyczynia się do uzyskania lepszych rezultatów i zbudowania życzliwej atmosfery w procesie szkolenia praktycznego.
   Życzliwość nauczyciela powinna towarzyszyć również tym sytuacjom, w których przychodzi im wystawić oceny negatywne.
   Ocena niedostateczna będzie również mobilizować do dalszej pracy pod warunkiem, że była ona wystawiona w życzliwej atmosferze, a uczeń jest przekonany, że jest ona sprawiedliwa.
   Poprawnie wystawiona ocena jest wskaźnikiem dotychczasowych wyników i drogowskazem dla dalszej pracy. Wytwarza atmosferę zaufania między instruktorami i uczniami. Poprawna ocena powinna orientować ucznia w jego postępach, podnosić zainteresowanie wykonywanym zawodem, budzić ufność we siły i zaufanie do nauczyciela zawodu. Dlatego tak ważne jest opracowanie i stosowanie jednolitych kryteriów oceniania (patrz tabela w załączniku).

Przedstawione powyżej kryteria ocen nie są jedynymi ocenami postępów ucznia na zajęciach praktycznych.
Na co dzień w pracy możemy również wyrazić ocenę ucznia aprobującym uśmiechem, czy gestem skierowanym do młodego człowieka. Jednak na koniec semestru, czy nauki w szkole musimy wystawić ocenę zgodnie z sześciostopniową skalą ocen.

Po przedstawionym przeze mnie referacie rozwinęła się długa i wnikliwa dyskusja. Myślę, że takie szkolenia organizowane w szkole są bardzo cenne i sprzyjają podnoszeniu jakości pracy szkoły.

W załączeniu (tabela.doc - 30KB) tabela zawierająca kryteria oceny z zajęć praktycznych i praktyk zawodowych.

>>Twoja opinia<<

Strona główna Opinie W sieci Downloads Publikacje O stronie