Chemia jako przedmiot nauczania spełnia doniosłą rolę w poznaniu świata, kształtowaniu postaw naukowego poglądu na świat w kształceniu ogólnym i politechnicznym uczniów.
Wiedza chemiczna w kształceniu ogólnym uczniów jest niezbędna dla zrozumienia naukowych i technologicznych podstaw produkcji przemysłu chemicznego. Informuje również uczniów o najważniejszych zastosowaniach chemii w ochronie naturalnego środowiska człowieka.
Procesu kształcenia w zakresie chemii, zgodnie ze współczesnymi tendencjami, nie należy utożsamiać jedynie z zapamiętywaniem określonego zasobu informacji. Należy tutaj stosować właściwe dla chemii metody nauczania, w skład których wchodzić będzie w dużej mierze eksperyment laboratoryjny z udziałem uczniów. Najbardziej istotną cechą tych metod nauczania powinna być czynna, poszukująca i badawcza postawa uczniów, prowadząca do wykształcenia nawyku samodzielnego działania, myślenia z tendencją do samokształcenia.
Metoda nauczania blokowego może być bardzo dobrą metodą w niektórych działach nauczania chemii. Metoda ta należy do metod nauczania programowego. Nauczanie programowe cechuje się tym, że w odróżnieniu od innych metod kształcenia nie ogranicza się tylko do programowania treści i metod nauczania, ale również obejmuje programowanie czynności ucznia i czynności nauczyciela. Najważniejszym elementem nauczania programowego jest sam program, rozumiany "jako ciąg powiązanych ze sobą logicznie i merytorycznie dawek informacji na dowolny temat, który ma być opanowany przez ucznia za pomocą odpowiednio skonstruowanego podręcznika". Program powinien być tak dobrany, aby uczeń po jego zrealizowaniu, nie tylko przyswoił sobie określony zasób wiedzy, lecz również rozwinął swoje zdolności poznawcze, a w szczególności samodzielne myślenie. Skonstruowany program powinien odpowiadać kryterium naukowości i nowoczesności, umożliwiać wiązanie teorii z praktyką. Poprawnie ułożony i dobrany program nie może nastręczać żadnych trudności, podczas opanowywania go przez uczniów o określonym poziomie rozwoju intelektualnego. Powinien również zawierać elementy wychowawcze. Materiał nauczania podczas tworzenia podręcznika należy podzielić na powiązane ze sobą dawki (porcje). Należy także umieścić odpowiedzi uczniów do których udzielania mają być przygotowani po zrealizowaniu programu. Do tekstu programowanego trzeba wprowadzić ramki informujące, a dopiero później syntezujące i utrwalające. Skuteczność dydaktyczna tekstu programowanego zależy w dużej mierze od przestrzegania przy jego budowie zasad przystępności i stopniowania trudności. Każdy nowy dla uczniów termin zawarty w programie należy kilkakrotnie eksponować w różnych kontekstach. Nauczanie programowane nie powinno być traktowane jako uniwersalna metoda nauczania. W procesie nauczania należy umiejętnie dobierać poszczególne metody nauczania. Musimy mieć także na uwadze to, że nawet najlepiej zaprogramowany podręcznik nie zastąpi nauczyciela. Nauczanie programowane bez udziału nauczyciela nie zapewnia dobrych wyników w nauce. W pełni wartościowym "narzędziem dydaktycznym" staje się ono dopiero właśnie w rękach nauczyciela, przy czym musi to być nauczyciel odpowiednio przygotowany do posługiwania się nim w różnych sytuacjach dydaktycznych. Bardzo istotną własnością nauczania programowanego stanowi to, że jest jedną z metod służących do samodzielnego zdobywania wiedzy przez uczniów pod kierunkiem nauczyciela. Metoda blokowa pozwala na racjonalne łączenie tekstu programowanego z konwencjonalnym. Jedną z głównych cech programu blokowego jest umieszczenie w nim problemów i zadań, których rozwiązanie wymaga od ucznia znacznej samodzielności oraz posługiwania się wiedzą już posiadaną w celu zdobycia nowej wiedzy. Program blokowy zapewnia przy tym, uczniom którzy tego potrzebują, bezpośrednią pomoc ze strony nauczyciela. Przy odpowiednio zaprogramowanej możliwości samooceny i samokontroli pozwala również uczącym się na dokonanie tej samokontroli lub samooceny we własnym zakresie. Program blokowy składa się z bloków stanowiących uwzględnienie niezależnych całości. Można więc nim manipulować, ustalając kolejność stosowania do potrzeb lub rezygnować z niektórych bloków. Dzięki temu zwiększa się liczba możliwych zastosowań programów (np. można wykorzystać tylko testy). Zasadniczym składnikiem programu blokowego jest blok problemowy, który wymaga od ucznia intensywnej pracy intelektualnej. W nauczaniu chemii może również wystąpić blok operacyjny poświęcony rozwiązywaniu określonych zadań na drodze praktyczno-teoretycznej. Blok informacyjny zawiera określony przez autora programu zasób informacji. Blok testowo-informacyjny następuje po bloku informacyjnym. Ma on za zadanie wykryć luki w wiadomościach ucznia, które powinien był on opanować już w bloku poprzednim. Jednocześnie blok wskazuje na przygotowanie ucznia do rozwiązania bloku problemowego lub operacyjnego. Blok korektywno-informacyjny zawiera informacje, których uczeń nie opanował lub opanował niepoprawnie. Do tego bloku uczeń przechodzi tylko wtedy, gdy odpowiedział źle na któreś z pytań bloku testowo-informacyjnego. Blok testowo-problemowy pozwala na sprawdzenie efektów pracy ucznia w bloku problemowym lub operacyjnym. Uczeń udziela w tym bloku odpowiedzi na pytania, jeżeli zaś są one błędne, uczeń zostaje skierowany do bloku korektywno - problemowego. Blok korektywno-problemowy podaje zaprogramowany materiał korektywny, który pomoże uczniowi na usunięcie przyczyn błędnych odpowiedzi na pytania bloku testowo-problemowego. Programowanie blokowe jest systemem otwartym. Postanowiłam skonstruować podręcznik w układzie blokowym dla "Działu dysocjacja elektrolityczna". Dział ten szczególnie mnie zainteresował, stanowi bowiem podstawę do zrozumienia szeregu innych zagadnień realizowanych później między innymi takich jak np.: reakcje zobojętniania, reakcje strąceniowe, reakcje hydrolizy i elektrolizy. Dokonałam doboru i układu treści programowych z całego działu, a następnie skonstruowałam podręcznik w układzie blokowym. Opracowałam dziewięć kolejnych lekcji oraz test wiadomości po zakończeniu całego cyklu. W oparciu o "mój podręcznik" przeprowadziłam eksperyment, polegający na tym, że prowadziłam w dwóch równoległych klasach lekcje z tego samego materiału nauczania. Różnica polegała na tym, że w jednej klasie metodą tradycyjną, a w drugiej metodą blokową (eksperymentalną). Uczniowie w tych klasach wykonywali te same doświadczenia laboratoryjne i korzystali z tych samych pomocy. Stopień przyswojenia wiadomości przez uczniów oceniałam na podstawie testu (identyczny w obydwu klasach). Okazało się, że wyniki w klasie eksperymentalnej były wyższe. Na podstawie moich obserwacji uczniowie w tej klasie byli aktywniejsi i chętniej zgłaszali się do odpowiedzi. Twierdzili, że bardzo łatwo przyswajali sobie nowy materiał. W załączeniu (scenariusz.doc - 77KB) tekst źródłowy scenariusza lekcji z wykorzystaniem metody blokowej. | 
