Zadaniem polskiej szkoły staje się przygotowanie uczniów do życia w społeczeństwie informacyjnym. Znalazło to już odbicie w ogólnych zadaniach szkoły podstawowej i gimnazjum, zapisanych w podstawie programowej kształcenia ogólnego. Szkoła ma stwarzać uczniom warunki do nabywania umiejętności poszukiwania, porządkowania i wykorzystania informacji z różnych źródeł oraz posługiwania się technologią informacyjną. Realizacja tego zadania jest jednak przedsięwzięciem długofalowym. Nowoczesne kształcenie musi zmienić się wraz z rozwojem technik komputerowych dlatego też oddziaływanie społeczeństwa wymusi na nauczycielach stosowanie komputerów w procesie dydaktycznym. Informatyka poprzez swoje programy użytkowe stanie się nierozłącznym elementem w nowoczesnej edukacji. Dlatego nauczyciele, którzy wprowadzają dzieci w tajemniczy świat wiedzy powinni podążać za nowoczesnymi środkami dydaktycznymi. System edukacji powinien uwzględniać technologię informacyjną przynajmniej z dwóch powodów: - ze względu na znaczenie tej technologii w posługiwaniu się informacją, zadaniem szkoły powinno być stworzenie uczniom możliwości pełnego poznania jej podstaw i zastosowań oraz przygotowania się do stosowania TI w życiu osobistym i zawodowym;
- technologia informacyjna dostarcza metod i środków, dzięki którym jest możliwe pełniejsze i wzbogacone spojrzenie na treści przekazywane dotychczas w nauczaniu, a ponadto poznanie istotnych dla kształcenia treści i umiejętności, których nie można posiąść bez pomocy komputerów.
Nikogo już dziś nie dziwi intensywny wzrost bazy komputerowej w szkolnictwie wszystkich szczebli i rodzajów. Komputer jest wykorzystywany w szkolnictwie głównie do nauczania informatyki i przełamywania barier psychicznych towarzyszących kontaktowi z nowoczesnym sprzętem elektronicznym. Dzięki odpowiednim programom daje możliwość ukazania procesów trudnych, kosztownych lub niebezpiecznych. Pozwala na ukazanie zjawisk, których obserwacja zajmuje dużo czasu lub jest w ogóle niemożliwa (ewolucja żywych organizmów, rozpad promieniotwórczy pierwiastków, mikroskopowe zjawiska reakcji chemicznych). Może on pełnić funkcję pożytecznej pomocy dydaktycznej przygotowując do życia w nowoczesnym społeczeństwie. Aby osiągnąć ten cel należy spojrzeć na komputer nie tylko jak na środek nauczania, ale jak na przedmiot, który stanowi narzędzie działalności człowieka. Technologia informacyjna, jako narzędzie i element sfery życia obywateli i społeczeństwa, począwszy od najwcześniejszych lat styczności z nią w szkole, powinna być postrzegana przez pryzmat swoich głównych zalet: - postać informacji oraz sposób z niej korzystania mają obecnie wszelkie znamiona procesu (ciągłych zmian), uzasadnione jest więc stosowanie do informacji określenia technologia;
- zerwanie z encyklopedyzmem, czyli z gromadzeniem przez człowieka informacji, zwłaszcza w uczeniu się, na korzyść budowania myślowych struktur poznawczych, za pomocą których, na podstawie niewielkiego zasobu informacji człowiek jest w stanie poszukiwać, znajdować i asymilować nowe informacje, a w konsekwencji - ciągle się uczyć;
- wykorzystanie interaktywności - nie tylko znajdujemy czyjeś informacje, ale mamy możliwość tworzenia informacji i udostępniania ich innym osobom; interakcja to również nowa jakość w komunikowaniu się z "dostarczycielami informacji", możliwość zadawania im pytań, prowadzenia dyskusji;
- globalność - przestaje mieć znaczenie, gdzie znajduje się informacja, z jednego komputera mamy bowiem dostęp do informacji, zgromadzonych we wszystkich komputerach złączonych z nim siecią.
W ministerialnej Podstawie programowej kształcenia ogólnego, która określa standard kształcenia w szkole, zadania szkoły i nauczycieli oraz zastosowania komputerów we wszystkich dziedzinach nauczania zostały wyraźnie rozszerzone. Dotyczy to zarówno przedmiotu informatyka, jak i wszystkich innych przedmiotów. I tak, zadaniem nauczycieli na wszystkich etapach edukacyjnych (czyli we wszystkich klasach) i we wszystkich dziedzinach nauczania (tj. przedmiotach) jest kształtowanie u wszystkich uczniów umiejętności poszukiwania, porządkowania i wykorzystywania informacji z różnych źródeł oraz efektywnego posługiwania się technologią informacyjną. Według profesora M. M. Sysły nauczyciel przedstawia najważniejsze zastosowania i wykorzystanie technologii informacyjnej w swojej specjalności zawodowej, które są jej integralną częścią. Zna zakres uwzględnienia elementów technologii informacyjnej w podstawie programowej oraz w programie nauczania, związany ze swoją dziedziną. W szczególności: - Korzysta z technologii informacyjnej w pracach związanych ze swoją dziedziną zawodową, np. matematyk posługuje się arkuszem kalkulacyjnym w obliczeniach finansowych i w analizie danych, filolog stosuje edytor w pracy nad tekstem.
- Wykorzystuje technologię informacyjną w komunikacji i posługiwaniu się informacją, w dostępie do informacji i do baz danych, oraz w gromadzeniu, przetwarzaniu i prezentowaniu informacji ze swojej dziedziny zawodowej.
- Potrafi przedstawić rolę i zakres uwzględnienia technologii informacyjnej w podstawie programowej oraz w programach nauczania swojej dziedziny specjalizacji.
Ostatnie lata przyniosły znaczne ułatwienia w komunikacji między ludźmi. Tradycyjna wymiana informacji za pomocą listów (zajmująca dużo czasu) i telefonów (dość droga) została wzbogacona o możliwości połączenia tych dwóch środków, czyli pisma przesyłanego w postaci elektronicznej - jako tzw. poczta elektroniczna i serwis WWW. Co więcej, takie "listy", a ogólniej - interesujące nas informacje możemy sami tworzyć i umieszczać w sieci komputerowej oraz pobierać je stamtąd. Rosnące znaczenie technologii informacyjnej dla życia obywateli i funkcjonowania społeczeństw oraz interdyscyplinarny i integrujący charakter tej technologii powodują, że wszyscy nauczyciele powinni być nauczycielami technologii informacyjnej i komunikacyjnej w takim samym sensie, w jakim są nauczycielami czytania, pisania i rachowania. Wynika stąd, że każdy nauczyciel powinien być przygotowany do posługiwania się technologią informacyjną i komunikacyjną w pracy własnej oraz w pracy z uczniami. Komputery budzą duże zainteresowanie ze strony uczniów, pamiętać jednak należy, że nie u wszystkich uczniów. Łatwość i szybkość z jaką komputer generuje wyniki powoduje, że uczniowie zaczynają biernie obserwować obrazy na ekranie monitora. Widać więc, że metody tradycyjne (wykonywane obliczenia, rysunki czy wykresy na tablicy) i metody oparte na wykorzystaniu komputera powinny się wzajemnie uzupełniać. Niebezpieczeństwo wypływa z faktu fascynacji ogromnymi możliwościami komputera i dążenia do zastąpienia nim skromniejszych narzędzi i środków, a nawet samego nauczyciela. Doceniając rosnącą rolę TI we współczesnym świecie, zarówno z perspektywy potrzeb każdego człowieka, jak i wymagań społecznych, szkoła powinna stworzyć uczniom pełne możliwości zapoznania się z podstawami technologii informacyjnej oraz jej wykorzystywania. Każdy uczeń powinien mieć szansę zetknięcia się z tą technologią (a w szczególności z komputerem) na swojej drodze zdobywania wykształcenia ogólnego, aby w przyszłości - zarówno w szkole, jak i w pracy zawodowej - mógł się stać nie tylko obserwatorem, ale przede wszystkim uczestnikiem i współtwórcą zmian wokół siebie. Komputer w szkole jest cennym środkiem dydaktycznym pozwalającym skuteczniej rozwijać aktywność intelektualną uczniów we wszystkich etapach kształcenia. Chodzi więc o to, aby jego stosowanie służyło podstawowemu celowi nauczania: przygotowaniu do życia i działania w nowoczesnym społeczeństwie.
LITERATURA: - Zdzisław Nowakowski: Dydaktyka informatyki w praktyce, W-wa 1996.
- M. M. Sysło: Standardy przygotowania nauczycieli w zakresie technologii informacyjnej, projekt, Wrocław 1998.
- Podstawa programowa kształcenia ogólnego. Strona domowa MEN http://www.men.waw.pl/aktual/dok-ref/podstawa/
- MEN: "Biblioteczka reformy" - o edukacji informatycznej, W-wa 2001.
|
