Działa tylko w IE - sorry!    
     

Etapy rozwoju zawodowego


Każdy zawód obecnie nakłada na jednostkę określone obowiązki oraz stawia duże wymagania, wynikające z rozległych społecznych potrzeb współczesnego życia, odznaczającego się wysoką specjalizacją i zapotrzebowaniem na specjalistów o wysokich kwalifikacjach jako podstawowego ogniwa postępu naukowo-technicznego i społecznego. Zatem istota współczesnych warunków sprowadza się do tego, że każdego zawodu trzeba się uczyć, że trzeba go zdobywać w szkole lub w zakładzie pracy i należy dążyć do swoistego mistrzostwa w swojej profesji.

Zawód nauczyciela, jak każdy inny, zrodził się ze społecznej potrzeby przekazywania następnym pokoleniom zdobytej wiedzy, a także kształtowania osobowości pokoleń wstępujących.1 Należy on do liczących się zawodów na świecie.

Cechą wyróżniającą zawód nauczycielski jest obowiązek kształcenia i wychowania oraz wynikające z tego składniki szczegółowe, a mianowicie: organizacja nauczania, organizacja i kierowanie zespołem uczniów, metody przekazywania wiedzy, kontrola i ocena uczniów, organizacja zajęć pozaszkolnych, współdziałanie z dyrekcją szkoły i zespołem nauczycielskim, doskonalenie i samokształcenie, posiadanie statusu prawnego, istnienie organizacji zawodowej, publikacje zawodowe, wspólny kodeks etyczny, pozycja społeczna, aktywność intelektualna, dążenie do postępów w pracy oraz odpowiedzialność za dziecko i wobec dziecka.2

O jakości zawodu nauczycielskiego, jego randze i społecznym uznaniu w znacznym stopniu decyduje sam nauczyciel, jego osobowość, walory intelektualne i moralne, postawy, motywy, więź z zawodem a także etap rozwoju zawodowego w jakim znajduje się dany pedagog.

W literaturze pedeutologicznej znajduje się bardzo wiele opracowań dotyczących osoby nauczyciela, jego pożądanych cech osobowościowych, jego pracy zawodowej i osiąganych w niej wyników, a także dotyczących rozwoju zawodowego pedagogów ściśle powiązanego z doświadczeniami w toku pracy. Rozwój zawodowy nauczyciela jest swoistą zmianą zachowań, sposobów pracy, myślenia a także aktywności. Jeśli tę zmianę ocenia się dodatnio w świetle określonych kryteriów (np. stan wiedzy psychologiczno-pedagogicznej), jest postępem, jeśli zaś ujemnie - regresem. Tak rozumiany rozwój jest doświadczeniem będącym formą kontaktu z rzeczywistością - taką jak dziecko, instytucje oświatowo-wychowawcze, instytucje naukowo-dydaktyczne itp.

Kontakt ten jest źródłem nie tylko intuicyjnie przyswajanych informacji, a także przeżyć emocjonalnych. Efektem tego jest właśnie rozwój.3

W niniejszej pracy zdecydowałam się przyjąć etapy rozwoju zawodowego nauczycieli za prof. Ryszardem Więckowskim4, który wyróżnia:

  1. etap inicjacji
  2. etap naśladownictwa
  3. etap innowacji pedagogicznej
  4. etap mistrzostwa

Inicjacja - to swoiste wtajemniczenie. Kandydat na nauczyciela, przygotowany merytorycznie, dydaktycznie, próbuje wykorzystać zdobytą wiedze w pracy edukacyjnej z dziećmi. Niektóre przyswojone wyuczone schematy często w konfrontacji pedagogicznej zawodzą. Wówczas pojawiają się refleksje, pomysły, które z kolei poddane są sprawdzeniu czy weryfikacji. Powstają wtedy pierwsze doświadczenia i pojawia się naturalna potrzeba zobaczenia jak to robią inni. Jest to moment, w którym nauczyciel przechodzi do następnego etapu swojego rozwoju.

Naśladownictwo - młody nauczyciel obserwuje pracę innych, doświadczonych już kolegów - nauczycieli. Hospituje lekcje koleżeńskie, zapoznaje się z publikowanymi konspektami czy scenariuszami zajęć, bierz udział w "lekcjach pokazowych", stara się i próbuje wykorzystać na swoich zajęciach pomysły innych. Cechą charakterystyczną jest to, że im bardziej początkujący nauczyciel wykazuje zdolność twórczego myślenia, tym bardziej zaczerpnięte od innych pomysły noszą znamiona także jego własnej inwencji.

Inwencja pedagogiczna, która może być konkretyzacyjna lub oryginalna. Innowacja konkretyzacyjna ma miejsce wówczas, gdy dane nowości, w sensie subiektywnym i intencjonalnym, zmienia dotychczasowy sposób działania. Polega to na wykorzystaniu zaobserwowanych pomysłów we własnych, swoistych, odrębnych warunkach, we własnej szkole, klasie itd. Natomiast jeśli nowość jest, w sensie obiektywnym, odrębna od dotychczasowych sposobów pracy pedagogicznej, spotykanych powszechnie, to uważana jest wówczas za oryginalną.

Mistrzostwo - jest to najwyższy poziom w rozwoju zawodowym nauczyciela określany mianem kunsztu pedagogicznego. Niestety do tego etapu rozwoju zawodowego dochodzi niewielu nauczycieli, aczkolwiek są oni wówczas swoistymi mistrzami w zawodzie.5

W związku z powyższym można powiedzieć, że rozwój zawodowy pracownika wyraża się postępem, pewnymi zmianami, które polegają na przechodzeniu od niższego poziomu (etapu) do wyższego poziomu profesjonalizmu, do dojrzałości zawodowej, stanowiącej bardzo ważną część rozwoju całej osobowości człowieka.6


  1. H. Dybek: Doradztwo metodyczne i doskonalenie zawodowe nauczycieli, Kraków 2000 r., s. 77
  2. Tamże, s. 78
  3. R. Więckowski: Ewolucja systemu doskonalenia nauczycieli w Polsce, ŻYCIE SZKOŁY nr 3/2001, s. 131
  4. Tamże, s. 131
  5. Tamże, s. 131
  6. F. Filipowicz, M. Rataj: Vademecum młodego nauczyciela, Warszawa 1988 r., s. 276
         
     
           
Strona główna Opinie W sieci Downloads Publikacje O stronie