Artykuł skierowany jest do nauczycieli przedszkola i dotyczy różnicowania oddziaływań wychowawczo-dydaktycznych w zależności od możliwości rozwojowych każdego dziecka. Przemyślenia dotyczące indywidualizacji pracy z dzieckiem stale towarzyszą mi w mojej pracy zawodowej. Wynikają one z potrzeby podnoszenia jakości pracy przedszkola. Celem wychowania przedszkolnego jest udzielanie pomocy dziecku w realizacji jego indywidualnej drogi rozwojowej. Praca z dziećmi w wieku przedszkolnym jest bardzo trudna. Mimo, że każde dziecko jest inne - inne ma problemy, inne cechy charakteru, każde jest tak samo ważne, tak samo kochane i bardzo potrzebne społeczeństwu. Dziecko jest nierozerwalną częścią społeczności przedszkolnej i już od pierwszych dni pobytu w przedszkolu można kształtować jego charakter, spojrzenie na świat i otaczającą go rzeczywistość. Naszym obowiązkiem jest nie tylko opieka sprawowana nad dziećmi i przygotowanie ich pod względem społecznym, emocjonalnym i psychofizycznym do podjęcia obowiązków szkolnych, ale wypracowanie takich metod i form pracy, byśmy mogli dotrzeć do każdego dziecka. Dzieci przedszkolne posiadają zróżnicowane możliwości rozwojowe: - różne tempo pracy umysłowej
- zdolność skupienia uwagi
- cechy pamięci
- aktywność własną (która decyduje o przebiegu procesu kształtowania sprawności, umiejętności i przyswajania wiadomości)
Grupa dziecięca jest zespołem indywidualności. Każde dziecko ma inny zasób doświadczeń, wiadomości i przeżyć. Dlatego indywidualizacja pracy z wychowankami polega na: - różnicowaniu stawianych zadań i wymagań
- dostosowaniu się do tempa ich rozwoju i aktualnych osiągnięć
Celem pracy indywidualizowanej jest: - pomoc tym dzieciom, które z różnych względów radzą sobie gorzej od innych wykazują braki rozwojowe, osiągają okresowo lub systematycznie słabe wyniki w edukacji przedszkolnej
- wyjście naprzeciw tym wychowankom, których możliwości są większe , wyprzedzają swoich rówieśników, wykazują specyficzne zainteresowanie, umożliwiające stawianie im trudniejszych zadań i udzielanie pomocy w ich ukierunkowaniu.
Im dziecko jest młodsze tym różnicowanie oddziaływań wychowawczo-dydaktycznych oraz indywidualizacja jego potrzeb ma większe znaczenie. Pomaga w tym szczególnie: - systematycznie prowadzona obserwacja wychowanków pozwalająca na lepsze poznanie dziecka
- różnicowanie wymagań w zależności od możliwości rozwojowych dziecka odbywa się podczas zajęć i zabaw organizowanych w kilkuosobowych zespołach bądź indywidualnej pracy z poszczególnymi dziećmi.
W pracy indywidualnej odbywa się: - utrwalenie i doskonalenie nabytych umiejętności
- wyrównywanie braków, kształtowanie niektórych umiejętności, w edukacji przedszkolnej oraz likwidowanie opóźnień w procesie przyswajania umiejętności
Wyrównywanie braków odbywa się poprzez ćwiczenia korekcyjno-wyrównawcze, które dzielimy (wg Nartowskiej) na: - Zaburzenia rozwoju ruchowego
- niezręczność manualna
- niezręczność ruchowa całego ciała
- zaburzenia lateralizacji
- Fragmentaryczne zaburzenia funkcji poznawczych
- zaburzenia percepcji wzrokowej
- zaburzenia percepcji słuchowej
- zaburzenia rozwoju mowy i myślenia
Dla poprawienia zręczności manualnej stosujemy następujące techniki: lepienie, malowanie, wycinanie, rysowanie, manipulowanie(układanie), wydzieranie , wyszywanie, stemplowanie. Ćwiczenia z dziećmi w zakresie kształtowania sprawności manualnej rozwijają przede wszystkim: płynność, elastyczność, precyzję ruchów ręki, oraz koordynację wzrokowo-ruchową, jak również kształcą spostrzegawczość i wyrabiają wytrwałość. Aby wyrównać niezręczność ruchową całego ciała jak również zaburzenia lateralizacji stosujemy następujące ćwiczenia korekcyjno-wyrównawcze: - ćwiczenia na równoważni, podstawce równoważni, trampolinie
- wybijanie rytmu na bębenku(regularne)
- wybijanie rytmu na bębenku (nieregularne)
- malowanie palcami na tablicy
- znajomość kierunku (zabawa zegarowa, rysowanie przy zastosowaniu szablonu, zabawy rzutne i skoczne)
Aby poprawić analizę i syntezę wzrokową stosujemy ćwiczenia usprawniające funkcje wzrokowe: - składanie obrazka z części
- identyfikacja obrazków, wyodrębnienie różnic między obrazkami.
- odtwarzanie dwuwymiarowych geometrycznych układów przestrzennych na podstawie modelu
- odtwarzanie trójwymiarowych układów przestrzennych na podstawie modelu
- odtwarzanie z pamięci uprzednio zaobserwowanych elementów oraz stosunków przestrzennych, które między nimi zachodziły
- ćwiczenia przy zastosowaniu układanek z kwadracików, figur, pocztówek, stempli (zabawa w loteryjkę, układanki ze stempli)
- ćwiczenia kontroli wzrokowej (wodzenie oczami)
- łamigłówki
- układanie figur z patyków
- układanie figur na desce
Aby poprawić analizę i syntezę słuchową u dzieci przedszkolnych stosujemy ćwiczenia rozwijające wrażliwość słuchową które dotyczą: - rozpoznawania dźwięków i szmerów
- odtwarzania struktur dźwiękowych na podstawie układów przestrzennych
- różnicowania dźwięków mowy ludzkiej poprzez:
- wybieranie przedmiotów oraz obrazków przedstawiających różne przedmioty na podstawie dźwiękowych właściwości ich nazw
- segregowanie przedmiotów oraz obrazków przedstawiających różne przedmioty na podstawie dźwiękowych właściwości ich nazw
- podział zdania na wyrazy
- podział wyrazu na sylaby
- podział wyrazu na głoski
- wystukiwanie palcami jednej ręki : wyrazów w zdaniu, sylab w wyrazie, głosek w wyrazie
- modelowanie dźwiękowej struktury wyrazu przy pomocy kolorowych nakładek i schematu wyrazu do obrazka
- śpiewanie wyrazów
- wymawianie wyrazów z przeciąganiem głosek
Dążąc do osiągnięci klimatu indywidualizacji w przedszkolu musimy pamiętać o wypracowaniu własnych standardów i kryteriów oraz postawieniu sobie celów pośrednich, które przybliżać na będą cel główny. W pedagogice przedszkolnej zasada indywidualizacji wskazuje na konieczność otoczenia troską każdego dziecka i gotowość nauczycielki do nawiązywania z nim indywidualnych kontaktów. Każde dziecko ma swoją indywidualną drogę rozwoju. Należy zatem dostosować wymagania i metody pracy w grupie do możliwości psychofizycznych dziecka. |
