Szkole potrzebny jest nauczyciel, który potrafi poszukiwać nowych rozwiązań, z własnej inicjatywy podejmuje i wprowadza zmiany w swojej pracy pedagogicznej, modyfikuje tradycyjne sposoby działań pedagogicznych w zależności od potrzeb uczniów. Stosowanie metod aktywizujących odpowiada wymogom współczesnego nauczyciela. Uatrakcyjnia zajęcia, a przede wszystkim w naturalny sposób zmusza ucznia do autentycznego "luźnego" uczestnictwa w zajęciach. Jedną z takich metod są inscenizacje improwizowane. W rezultacie stosowanych przeze mnie działań dydaktycznych dzieci stały się bardziej otwarte, radosne, spontaniczne. Podczas pracy nad tematem: "Bajki Pana Charlesa Perraulta" postanowiłam zabawić się z dziećmi w przedstawianie treści bajek. Klasa została podzielona na pięć grup. W bibliotece każda z grup wypożyczała inną bajkę. Dzieci dostały czas na zapoznanie się z lekturą w domu.
Do czytania mogły "wciągnąć" starsze rodzeństwo lub rodziców. Jak przedstawić bajkę? Z takim problemem zwróciłam się do dzieci. Na podstawie zgłoszonych propozycji został stworzony plan realizacji zadania: - przydzielenie ról
- praca nad rolami (uzgodniliśmy wcześniej, że nie chodzi tutaj o naukę ról na pamięć, a o dowolne ich zaprezentowanie)
- przygotowanie rekwizytów
Na zajęciach z plastyki i techniki dzieci wykonywały dekoracje i rekwizyty, a także plakat informujący o tytułach przedstawień, cenach biletów, w tym ulgowych. Kiedy wszystko było gotowe urządziliśmy scenę, widownię. Omówiliśmy zasady zachowania. Uczniowie byli świadomi tego, że wszyscy będą aktorami i widzami. Urządziliśmy także kasę biletową. Dzieci uzgodniły między sobą kto jest dorosłym, a kto dzieckiem w celu zakupu biletu w odpowiedniej cenie. Ustawiły się przed kasą, zabawa się zaczęła. Po każdym przedstawieniu, które nie trwało dłużej niż 15-20 minut, dzieci wychodziły z "teatru", ponownie ustawiały się przed kasą. Liczyły pieniądze (wykorzystaliśmy szablony z wycinanek do klasy drugiej), kupowały bilety na następne przedstawienie. W tym czasie szykowała się następna grupa. Następowała zmiana dekoracji. Grupa, która pracowała nad bajką "Kot w butach" dostała kilka wskazówek dotyczących wykorzystania zasad w kontaktach z nieznajomymi. Były to: - Nie wszyscy ludzie są uczciwi i mają dobre zamiary. Bądź ostrożny także wobec tych, którzy wydają ci się sympatyczni i wzbudzają zaufanie.
- Nie mów nieznajomym, jak się nazywasz i gdzie mieszkasz.
- Nie przyjmuj od nieznajomych propozycji odwiezienia lub odprowadzenia do szkoły, domu itp.
- Kiedy rodziców nie ma w domu, nie wpuszczaj nikogo do mieszkania.
Chcę zaznaczyć, że nie pracowałam z dziećmi nad interpretacją, każdy "wczuwał" się w rolę według własnego uznania. W zajęcia zaangażowały się wszystkie dzieci. Każdy chciał mieć swój wkład w organizowanie przedstawienia. Poprzez zabawę dzieci usprawniły się manualnie, zdobyły umiejętność ciekawego wypowiadania się, a przede wszystkim zdobyły kolejne doświadczenia we współpracy w grupie rówieśniczej. Utrwaliły w praktyczny sposób posługiwania się pieniędzmi (bilety całe, ulgowe, obliczanie sumy potrzebnej do kupna biletów, sprawdzanie reszty). Metoda inscenizacji improwizowanej jest bardzo lubiana przez dzieci w mojej klasie, dlatego stosuję ją często, przy każdej nadarzającej się sytuacji. Niekoniecznie przeznaczam na nie całe zajęcia, najczęściej są to fragmenty zajęć lub nawet tylko "momenty" twórcze. Wiem, że wystarczy podać temat, a uczniowie zaczynają żyć nową sytuacją. Po krótkim czasie uzgodniliśmy wspólnie, że następnym tematem jakim się zajmiemy będzie "Chrońmy nasze wspólne środowisko - Ziemię". Było to związane z obchodzonym co roku 22 kwietnia Międzynarodowym Dniem Ziemi. Po obejrzeniu filmu pokazującego piękno gór i morza, zaczęliśmy się zastanawiać, co można zrobić dla swojego najbliższego środowiska, aby nasza Ziemia była zdrowa, czysta, piękna. Układaliśmy hasła wzywające do dbania o czystość: "Ziemia nie należy do nas, my należymy do Ziemi", "Wrzucaj śmieci do kosza", "Zakupy pakuj w jak najmniejszą ilość worków foliowych", "Nie łam gałęzi" itp. Gromadziliśmy informacje, które doprowadziły nas do wniosku, że wszyscy ludzie na naszej planecie korzystają ze wspólnych dóbr, jakimi są: - powietrze;
- wody rzek mórz i oceanów;
- ziemia i jej bogactwa;
- roślinność i zwierzęta.
Informacje i hasła powiesiliśmy na tablicach w klasie. Wykonywaliśmy rysunki do tematu: - powietrze czyste i zanieczyszczone,
- woda czysta i brudna
- ziemia zanieczyszczona i urodzajna
Dzieci układały zagadki o zwierzętach, którym grozi wyginiecie: - "Miś, a nie miś, jest symbolem ochrony środowiska. Żywi się liśćmi eukaliptusa"
- "Duże zwierzę, które zamiast nosa ma róg"
- "Owłosiona krowa, która żyje w Puszczy Białowieskiej"
- "Biały miś"
- "Duży biały ptak. Nazwa jego podana jest w wierszu J. Brzechwy"
- "Żuraw i czapla". Wybierz rodzaj męski.
Interpretowaliśmy słownie i ruchem treści wierszy "Smog i smok". "Skarb nad skarby", "Rzeczka". Zapoznaliśmy się z treścią wierszy. Klasa podzieliła się na grupy. Część dzieci miała interpretować ruchem treść wierszy, a dzieci płynnie czytające, wybrane metodą wspólnego wyboru w grupie, czytały treść wierszy. Inscenizacja improwizowana wpłynęła na wnikliwą analizę problemów zawartych w treści wierszy. Nauczyliśmy się kilku piosenek z płyty Majki Jeżowskiej "Królestwo zielonej polany", które także interpretowaliśmy ruchem. Z pudełek po zapałkach dzieci wykonały "wiatraki" - urządzenia produkujące energię bez zanieczyszczenia powietrza. Wykonaliśmy doświadczenie, z którego dowiedzieliśmy się, że rośliny oddychają. Wyglądało ono następująco: świeżą roślinę z korzeniami włożyliśmy do naczynia z wąskim otworem i nalaliśmy wody. Roślinę i naczynie przykryliśmy torbą foliową i obwiązaliśmy szczelnie sznurkiem. Na wewnętrznej powierzchni torby pojawiła się para wodna. To znak, że roślina oddycha. Wykorzystując mapę najbliższej okolicy, zorientowaliśmy się, gdzie znajdują się lasy w pobliżu naszej miejscowości. Rozpoznawaliśmy gatunki drzew w najbliższej okolicy. Odgadywaliśmy zagadki dotyczące mieszkańców wód. Wszystkie zdobyte wiadomości i świadomość potrzeby ochrony środowiska pozwoliły dzieciom w prawidłowy sposób rozwiązać test pt. "Sprawdź, czy jesteś przyjacielem przyrody". Należało podkreślić prawidłową odpowiedź na zadane pytania: - W trakcie wycieczki do lasu jesz drugie śniadanie. Co robisz ze śmieciami?
- Zabierasz ze sobą lub zakopujesz w ziemi (1p.)
- Zostawiasz w miejscu, gdzie jadłeś (2p.)
- w twoim domu nazbierało się dużo starych gazet. Co z nimi robisz?
- Wyrzucasz na śmietnik (2p.)
- Zanosisz je do punktu skupu makulatury lub wyrzucasz do specjalnie oznaczonego pojemnika (1p.)
- Lubisz napoje w puszkach. Co robisz z pustą puszką?
- Wrzucasz do kosza na śmieci (2p.)
- Wrzucasz do specjalnie oznakowanego pojemnika (1p.)
- Co robisz ze szklanymi opakowaniami?
- Wyrzucasz do kosza na śmieci (2p.)
- Wyrzucasz do specjalnie oznakowanego pojemnika (1p.)
- Robisz zakupy. Jeśli masz wybór, pakujesz je:
- W torbę z papieru (1p.)
- W plastikową reklamówkę (2p.)
- Myjesz zęby:
- Woda leję się z kranu przez cały czas (2p.)
- Nalewasz wody do kubka i zakręcasz kran (1p.)
Dodaj otrzymane punkty i przeczytaj rozwiązanie. - 6 punktów - Wspaniale! Jesteś przyjacielem przyrody!
- 8 punktów - Jesteś na dobrej drodze, aby się stać przyjacielem przyrody. Musisz jeszcze przemyśleć kilka spraw związanych z jej ochroną. Zastanów się jeszcze raz nad odpowiedziami, za które otrzymałeś po 2 punkty.
- 9-12 punktów - powinieneś jeszcze raz przeczytać wszystkie teksty, które czytaliśmy.
Mam nadzieję, że twój kolejny wynik będzie wynosił 6p. Większość dzieci uzyskała 6 punktów. Trzy osoby 8 punktów. Znaczy to, że zdecydowana większość uczniów rozumie potrzebę dbałości o naturalne środowisko. Nauczyciele mogą pomóc dzieciom aktywnie dochodzić do rozumienia otaczającej je rzeczywistości poprzez popieranie dziecięcej zdolności do podejmowania decyzji, usamodzielnienie dzieci oraz wyzwolenie w nich wiary w siebie i w sens intelektualnych wysiłków. Istotną rolę w takim podejściu odgrywają pytania twórcze, badawcze, które aktywizują procesy poznawcze dziecka i ułatwiają mu odwoływanie się do uprzednich doświadczeń, co sprzyja dojściu drogą rozumowania do nowych wiadomości.
Bibliografia: - Way B. "Drama w wychowaniu dzieci i młodzieży" Warszawa 1995.
- Pietrasiński Z. "Psychologia sprawnego myślenia" Warszawa 1961.
- Pankowska K. "Edukacja przez dramę" Warszawa 1997.
- Machulska H. "Drama. Poradnik dla nauczycieli i wychowawców" Warszawa 1991.
|
