Działa tylko w IE - sorry!    
     

Nowa Huta


POZIOM ROZWOJU BIOLOGICZNEGO I SPRAWNOŚCI FIZYCZNEJ
MŁODZIEŻY NOWEJ HUTY
Z UWZGLĘDNIENIEM POCHODZENIA WIEJSKIEGO
I ŚREDNIEGO WYKSZTAŁCENIA RODZICÓW

1.Wstęp

Proces rozwoju indywidualnego, uwarunkowany czynnikami dziedzicznymi, pozostaje w stałej zależności od środowiska biograficznego i społecznego. Czynniki genetyczne wyznaczają zasadniczy kierunek, tempo i ostateczne efekty procesów rozwoju, lecz czynniki środowiskowe warunkują realizację wyznaczonych przez genotyp możliwości rozwoju. Te czynniki środowiska związane są zapewne ze standardem życiowym ludności, który w Polsce jest obecnie wyrównywany czego przykładem może być Nowa Huta - krakowska dzielnica kontrastów pod względem zróżnicowania środowiskowego mieszkańców, czasu ich przybycia i kwalifikacji zawodowych. Przeprowadzone badania mieszkańców tej dzielnicy dowiodły, że w większej części składa się ona z ludności napływowej ze wsi i innych miast, która przybyła tutaj z chwilą uruchomienia w 1949 roku nowego Kombinatu Metalurgicznego im. Lenina (obecnie T. Sendzimira), znajdując dogodne dla siebie warunki bytu i zarobkowania. Wpłynęły one w znacznym stopniu na przebieg procesów urbanizacji migrantów, a przede wszystkim na poprawę takich czynników jak: racjonalne odżywianie, zmniejszenie obciążenia pracą fizyczną oraz podwyższenie poziomu higieny pracy i wypoczynku. W związku z tym należałoby oczekiwać, iż istniejące różnice w poziomie i tempie rozwoju dzieci wiejskich i miejskich populacji nowohuckiej winny zanikać.

Celem niniejszej publikacji jest zbadanie w jakim stopniu zachowały się różnice w rozwoju morfologicznym dzieci pochodzenia wiejskiego, rodziców z wykształceniem średnim w stosunku do innych grup stanowiących skład badanej populacji nowohuckiej.

2.Materiały i metody

Materiały do niniejszej publikacji zostały udostępnione autorce publikacji w 1967 roku przez Katedrę Antropologii Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego w Krakowie stanowiąc podstawę opracowania pracy magisterskiej (Satora 1971). Związane one były z wynikami wieloletnich badań około 11 tysięcy osobników obojga płci w wieku od 4 do 18 lat. W pracy naukowej S. Panka i E. Piaseckiego "Nowa Huta - integracja ludności w świetle badań antropologicznych" zostały określone grupy młodzieży w zależności od zróżnicowania środowiskowego rodziców, ich kwalifikacji zawodowych oraz czasu przybycia do Nowej Huty. W publikacji została więc poddana szczegółowej analizie grupa chłopców (A) wydzielonych z grupy II, których rodzice urodzili się na wsi, posiadali średnie wykształcenie i przybyli do Nowej Huty do 1957 roku. Jako serie porównawcze w stosunku do niej, przyjęto trzy grupy. Grupę oznaczoną II - migrantów ze wsi przybyłych do Nowej Huty do 1957 roku posiadających zróżnicowane wykształcenie, III - migrantów z miast przybyłych do Huty do 1957 roku i IV - migrantów przybyłych do Huty w okresie późniejszym 1961 - 1966 roku.

Wydzielona grupa migrantów ze wsi (A) została zilustrowana w oparciu o 615 ankiet stanowiących całość badanego materiału z którego wybrano 12 cech mających zobrazować poziom rozwoju morfologicznego i sprawność fizyczną danej grupy na tle trzech pozostałych.
Cechy te przedstawiają się następująco:

  • wysokość ciała,
  • ciężar ciała,
  • siła mięśni ramion,
  • skok wzwyż,
  • grubość tkanki tłuszczowej,
  • obwód przedramienia,
  • grubość nadgarstka,
  • wskaźnik smukłości,
  • wskaźnik biodrowo-barkowy,
  • liczba zębów,
  • owłosienie łonowe,
  • rozwój narządów płciowych.
Badany materiał opracowano najprostszymi metodami statystycznymi obliczając średnie arytmetyczne, zasięg zmienności, średnią różnicę roczną oraz procentowy udział. Średnie arytmetyczne przedstawione w postaci tabel i wykresów uwidoczniły różnice i podobieństwa między porównywanymi grupami a badanym materiałem.

3.Analiza materiału

Jak już zaznaczono we wstępie opracowanie miało odpowiedzieć na pytanie czy wykształcenie rodziców i środowisko z jakiego pochodzą wybrane grupy chłopców (wieś czy miasto) wpływają na rozwój cech biologicznych i sprawnościowych młodzieży Nowej Huty. Zebrane w 1967 roku materiały wykazały wyraźne różnice pod względem środowiskowym i kwalifikacji zawodowej mieszkającej tam ludności. Badana seria dzieci i młodzieży niezależnie od tego czy ich rodzice pochodzili ze wsi czy też z miasta w przeważającej części urodziła się i wychowywała w Nowej Hucie. W prawdzie dzieci ze wsi nie miały dobrego startu życiowego w porównaniu z młodzieżą urodzoną w mieście, jednak dogodne warunki pracy zarobkowej rodziców wpłynęły na podwyższenie stopy życiowej ludności (lepsze regularne odżywienie, dobre warunki mieszkaniowe oraz korzystne warunki do rekreacji i wypoczynku). Przeprowadzone badania wykazały, że takie cechy jak wysokość, ciężar ciała, obwód przedramienia i grubość tkanki tłuszczowej są cechami labilnymi i bardzo podatnymi na wpływ środowiska. Łatwo to zauważyć w grupie (A) obejmującej chłopców pochodzenia wiejskiego, którzy posiadają stosunkowo mały ciężar ciała, wynikający z mniejszej ilości tkanki tłuszczowej, związany być może z mało kalorycznym i urozmaiconym pożywieniem w stosunku do innych badanych grup. Ta mała ilość tkanki tłuszczowej ramienia u chłopców wiejskich, prawdopodobnie mogła być spowodowana rozwojem umięśnienia, co potwierdzone zostało w dużej sile, jaka cechuje chłopców tej grupy. Badana grupa (A) w większości omawianych cech, wykazuje najlepszy rozwój, zarówno pod względem morfologicznym, jak i sprawnościowym. Szczególnie można to zauważyć w takich cechach jak: wysokość ciała, siła, skok wzwyż, wielkość obwodu przedramienia, grubość nadgarstka i wysokość wskaźnika biodrowo-barkowego. Pozostałe cechy wykazują mniejsze lub większe zróżnicowanie międzygrupowe, jednak największe różnice występują między badaną grupa (A) a grupą migrantów przybyłych do Nowej Huty po 1961 roku.

Grupa chłopców (A) wykazuje wyższy poziom tkanki tłuszczowej w stosunku do migrantów późno przybyłych, niższy natomiast w stosunku do chłopców z miasta, gdzie różnice międzygrupowe są minimalne i nieistotne. Podobnie przedstawia się sytuacja w obrębie wskaźnika smukłości, gdzie różnice są niewielkie i nieistotne statystycznie. W zakresie wyrzynających się zębów stałych, badana grupa (A) wykazuje lepszy poziom rozwoju w stosunku do migrantów ze wsi o zróżnicowanym wykształceniu, gorszy natomiast do grupy przybyłej do Nowej Huty w latach 1961-1966.

Ogólnie badana grupa chłopców ze wsi mających rodziców ze średnim wykształceniem okazała się najbardziej zaawansowaną w rozwoju i niezależnie od swojego wiejskiego pochodzenia, świetnie zaadoptowała się do nowych warunków środowiska miejskiego, dominując często w stosunku do pozostałych grup i to w dużej liczbie przedziałów wiekowych (najczęściej powyżej 15 roku życia).

4.Wnioski

Analizując wyniki badań antropometrycznych i sprawnościowych grup dzieci i młodzieży przybyłych do Nowej Huty nasuwają się następujące spostrzeżenia:

  1. Opracowywana grupa chłopców wiejskich, których rodzice posiadali średnie wykształcenie (A) w większości badanych cech, okazała się najbardziej zaawansowana w rozwoju, zarówno cech biologicznych jak i sprawnościowych, jakkolwiek różnice międzygrupowe są tutaj na ogół nieznaczne.
  2. Takie cechy morfologiczne jak wysokość i ciężar ciała najlepiej reprezentowane są przez chłopców badanej grupy (A), przy czym różnice między tą grupą a grupą chłopców z miasta są niewielkie w przeciwieństwie do grupy wiejskiej i rodziców o zróżnicowanym wykształceniu i chłopców późno przybyłych, gdzie zróżnicowanie jest bardziej widoczne.
  3. Chłopcy opracowywanej grupy (A) wykazują również największą siłę i skoczność i podobnie jak w wyżej omawianych cechach najmniej różnicują się z grupą chłopców z miasta.
  4. Grupa chłopców wiejskich o średnim wykształceniu rodziców (A) wykazuje wyższy poziom rozwoju tkanki tłuszczowej w stosunku do migrantów późno przybyłych, niższy natomiast w stosunku do migrantów z miasta i wsi o zróżnicowanym wykształceniu rodziców.
  5. Chłopcy badanej grupy (A) górują nad rówieśnikami pozostałych trzech grup w obwodzie przedramienia i podobnie jak w innych cechach najmniejsze różnice istnieją między tą grupą a grupą chłopców z miasta.
  6. W związku z dużym obwodem przedramienia i stosunkowo dużą siłą chłopców omawianej grupy (A), należałoby sądzić, że budowa ich odznacza się silnym kośćcem i grubą tkanką mięśniową.
  7. Na podstawie przedstawianych trzech wskaźników smukłości, biodrowo-barkowego i ilorazu wysokości siedząc i wysokości ciała pomnożonego przez 100 można stwierdzić, że badani chłopcy wiejscy (A) mają dość długie nogi oraz szersze biodra niż barki w porównaniu z chłopcami pozostałych trzech grup społecznych.
  8. W próbie oceny badanej grupy (A) można stwierdzić, że na ogół wszystkie cechy morfologiczne i sprawnościowe wykazują wyższy poziom, co świadczy o wyraźnym procesie zaawansowanej adaptacji do środowiska miejskiego, o czym mogło zadecydować średnie wykształcenie rodziców. Pod względem budowy ciała grupa ta nawiązuje jeszcze do cech, które przypisuje się populacji wiejskiej posiadającej budowę krępą. Należy jednak tutaj zaznaczyć, że różnice w budowie są minimalne.

Literatura

  1. Miernik Z. 1965 - "Sprawność ruchowa chłopców z miasta i ze wsi w wieku 7,5-15,5 lat". Rocznik Naukowy t. IV. Cz. 2.
  2. Milicer H. 1961 - "Badania nad fizycznym rozwojem młodzieży". Wychowanie Fizyczne i Sport t. V. nr 4
  3. Panek S., Piasecki E. 1970 - "Nowa Huta - integracja ludności w świetle badań antropologicznych" M.T.A. nr 80
  4. Satora M. 1971 - "Poziom rozwoju biologicznego i sprawności fizycznej młodzieży Nowej Huty z uwzględnieniem wykształcenia i pochodzenia z miasta lub ze wsi - charakterystyka morfologiczna chłopców w grupie rodziców z wykształceniem średnim pochodzenia wiejskiego". Praca magisterska opracowana w Zakładzie Biologii i Antropologii Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego w Krakowie.
  5. Skład M., Witkowski M. 1966 - "Zależność między niektórymi wskaźnikami budowy ciała, a sprawnością fizyczną chłopców". Wychowanie Fizyczne i Sport t. X nr 1.

         
     
           
Strona główna Opinie W sieci Downloads Publikacje O stronie