KONSPEKT LEKCJI Z CHEMII

CELE OPERACYJNE:

UCZEŃ:

KATE

GORIA

WYM.

PROGR.

1

   zna grupę aminową (-NH₂) i jej charakter chemiczny,

A

2

2

   zna grupę karboksylową (-COOH) i jej charakter chemiczny,

A

2

3

   potrafi wyjaśnić na czym polega charakter kwasowy grupy karboksylowej,

B

3

4

   potrafi wyjaśnić na czym polega charakter chemiczny zasadowy grupy

aminowej,

C

4

5

   potrafi zaprojektować budowę cząsteczki aminokwasu na podstawie nazwy i podać definicję budowy cząsteczki,

C

3

6

   potrafi napisać wzór strukturalny kwasu aminooctowego,

B

2

7

   zna nazwę systematyczną, zwyczajową i skrót Gly aminokwasu,

A

3

8

   potrafi napisać wzory strukturalne innych aminokwasów

1.       2-aminopropionowy,

2.       γ-aminobutanowy,

3.       o-aminobenzoesowy,

D

5

9

   potrafi wskazać, które aminokwasy są optycznie czynne,

D

5

10

   potrafi wnioskować o charakterze chemicznym związków zawierających dwa rodzaje grup funkcyjnych,

D

5

11

   potrafi zaplanować eksperyment w celu sprawdzenia charakteru chemicznego glicyny – zobojętnianie kwasu solnego i zasady sodowej za pomocą glicyny w obecności wskaźników,

D

4

12

   wie jak sprawdzić (charakter) odczyn roztworu glicyny za pomocą papierka uniwersalnego,

C

3

13

   potrafi wyjaśnić proces powstawania jonu obojnaczego,

C

4

14

   potrafi wykazać dlaczego odczyn roztworu glicyny jest obojętny mimo obecności w cząsteczce grupy kwasowej i zasadowej,

D

5

15

   potrafi zapisać postać jonu obojnaczego,

C

3

16

   umie przeprowadzić eksperyment – zobojętnianie kwasu solnego i zasady sodowej za pomocą glicyny,

C

4

17

   potrafi formułować wnioski (na podstawie wyników eksperymentu) dotyczące amfoterycznego charakteru aminokwasów jako konsekwencji dwóch rodzajów grup funkcyjnych,

C

5

18

   potrafi napisać równanie reakcji glicyny z HCl i NaOH i nazwać produkty,

B

3

19

   potrafi określić właściwości fizyczne glicyny (na podstawie obserwacji),

C

3

20

   potrafi przewidzieć możliwość łączenia się ze sobą cząsteczek aminokwasów dzięki posiadaniu dwóch rodzajów grup funkcyjnych,

D

4

21

   potrafi napisać równanie reakcji kondensacji dwóch cząsteczek glicyny i nazwać produkt,

C

3

22

   potrafi w produkcie kondensacji zaznaczyć wiązanie peptydowe.

B

3

I   WYMAGANIA KONIECZNE I PODSTAWOWE

A: UCZEŃ ZAPAMIĘTA:

B: UCZEŃ ROZUMIE:

C:UCZEŃ UMIE:

   grupę aminową i jej charakter chemiczny

   grupę karboksylową i jej charakter chemiczny,

   nazwę zwyczajową, systematyczną i skrót  Gly.

   na czym polega charakter kwasowy grupy karboksylowej,

   zapis wzoru strukturalnego glicyny,

   równanie reakcji glicyny z HCl i NaOH i umie je zapisać,

   na czym polega wiązanie peptydowe pomiędzy cząsteczkami aminokwasów.

   zaprojektować budowę cząsteczki aminokwasu na podstawie nazwy,

   sformułować definicje budowy cząsteczki aminokwasu,

   zapisać postać jonu obojnaczego,

   napisać równanie reakcji kondensacji dwóch cząsteczek glicyny i nazwać produkt,

   określić właściwości fizyczne glicyny na podstawie obserwacji,

   sprawdzić odczyn roztworu glicyny za pomocą papierka uniwersalnego.

II WYMAGANIA ROZSZERZAJĄCE

C: UCZEŃ UMIE:

D: UCZEŃ UMIE:

   wyjaśnić na czym polega charakter chemiczny zasadowy grupy aminowej,

   wyjaśnić proces powstawania jonu obojnaczego,

   przeprowadzić eksperyment – zobojętnianie kwasu solnego i zasady sodowej za pomocą glicyny.

   zaplanować eksperyment w celu sprawdzenia charakteru chemicznego glicyny – zobojętnianie kwasu solnego i zasady sodowej za pomocą glicyny,

   przewidzieć możliwość łączenia się ze sobą cząsteczek aminokwasów dzięki posiadaniu dwóch rodzajów grup funkcyjnych.

III WYMAGANIA DOPEŁNIAJĄCE

C: UCZEŃ UMIE:

D: UCZEŃ UMIE:

   formułować wnioski (na podstawie wyników eksperymentu) dotyczące charakteru aminokwasów jako konsekwencji dwóch rodzajów grup funkcyjnych.

   wnioskować teoretycznie o charakterze związków zawierających dwa rodzaje grup funkcyjnych

   pisać wzory aminokwasów na podstawie nazw typu: kwas       γ-aminobutanowy, o-aminobenzoesowy,

   wskazać, które aminokwasy są optycznie czynne,

   wykazać dlaczego odczyn roztworu glicyny jest obojętny mimo grupy kwasowej i zasadowej.

NAUCZYCIELA:

UCZNIA: (przewidywane):

  
co oznacza nazwa hydroksykwas,

   podaj przykład, wzór, nazwę, zaznacz węgiel asymetryczny, określ konfigurację D, L,

   jakie są konsekwencje występowania dwóch różnych grup funkcyjnych dla właściwości chemicznych,

   związek posiadający w budowie cząsteczki grupę karboksylową i hydroksylową,

  COOH               kwas:

    |

   H -  C^* - OH            D-2-hydroksopropionowy

          |

          CH₃                             D-mlekowy

      dwa izomery optyczne

   związek ma właściwości jednej i drugiej grupy:

a)       reaguje z zasadami > sole,

b)       ulega estryfikacji,

c)       grupa –OH może się utleniać,

   temat dzisiejszej lekcji „Właściwości aminokwasów na przykładzie kwasu aminooctowego”

   na podstawie nazwy grupy wywnioskuj jakie grupy funkcyjne występują i określ ich charakter chemiczny,

   napisz wzór prostego aminokwasu – aminooctowego, zaznacz grupy funkcyjne nazwij je,

   napisz wzór strukturalny 2-aminopropionowego, ustal inne nazwy,

   określ, czy są optycznie czynne aminokwasy przedstawione wzorami,

   „Właściwości aminokwasów na przykładzie kwasu aminooctowego.”

   związek – amionokwas zawiera grupę:

a)       aminową-charakter zasadowy,

b)       karboksylową – charakter kwasowy,

NOTATKA:

1 Aminokwasy są to pochodne węglowodorów, które w swoich cząsteczkach zawierają dwa rodzaje grup funkcyjnych: karboksylową i aminową.

   a) kwas aminooctowy, glicyna, Gly,   -  nie jest optycznie czynny,

                            CH₂NH₂COOH

                   grupa aminowa      grupa  karboksylowa

                       (zasadowa)                (kwasowa)

b)       kwas 2-aminopropionowy, α-aminopropionowy, alanina, Ala,

optycznie czynny,

               COOH  

                |

           H-C^*-NH₂

                        |

               CH₃

   jakie są konsekwencje we właściwościach chemicznych obecności dwóch rodzajów grup funkcyjnych o przeciwstawnym charakterze chemicznym,

   jakie cechy należy określić,

   jakiego odczynu roztworu należy się spodziewać na podstawie obecności w cząsteczce grup o charakterze zasadowym i kwasowym ,

   jaki może być charakter chemiczny,

   należy określić odczyn roztworu aminokwasu i charakter chemiczny,

   obojętny, ulega dysocjacji, nie ulega dysocjacji,

   kwasowy? zasadowy? obojętny? amfoteryczny?

   jak można sprawdzić te hipotezy?

   doświadczalnie:

a)       papierek uniwersalny (charakter), odczyn roztworu,

b)       zobojętnianie (wobec wskaźników) kwasów i zasad,

   należy wykonać doświadczenie według instrukcji,

NOTATKA:

2. Badanie właściwości glicyny:

a)       fizycznych,

b)       odczynu roztworu glicyny,

c)       zobojętnianie kwasu solnego i zasady sodowej glicyną w obecności F i OM

   na podstawie wyników doświadczenia zweryfikować hipotezy,

   jak tłumaczyć można obojętny odczyn roztworu,

   odczyn roztworu jest obojętny,

   glicyna zobojętnia kwas i zasadę, ma więc charakter zasadowy i kwasowy, a więc amfoteryczny, odpowiedzialne są grupy kwasowa i zasadowa,

   ilość jonów H⁺ i OH^- w roztworze w stosunku do wody nie ulega zmianie, dysocjacja zachodzi wewnątrz cząsteczki,

NOTATKA:

   a) substancja stała, rozpuszcza się w wodzie, biała,

   b) odczyn roztworu obojętny gdyż zachodzi dysocjacja wewnętrzna i powstaje jon obojnaczy, ilość jonów H⁺ i OH^- nie ulega zmianie,

CH₂NH₂COOH     à    CH₂NH₃⁺ COO^- 

                                        jon obojnaczy

   c) reaguje z NaOH

CH₂NH₂COOH + NaOH    à    CH₂NH₂COONa  +   H₂O

                                                      glicynian sodu

   d) reaguje z HCl

CH₂NH₂COOH + HCl    à      CH₂—COOH

                                              |

                                              HCl

                                                 cchlorowodorek glicyny

Glicyna ma właściwości amfoteryczne.

   czy mogą reagować ze sobą cząsteczki mające różne przeciwstawne grupy funkcyjne.

   mogą łączyć się w wyniku reakcji różnych grup w różnych cząsteczkach – grupa karboksylowa i aminowa zachowują się nietypowo.

   napisać równanie reakcji dwóch cząsteczek glicyny,

NOTATKA:

  CH₂-COOH + CH₂-COOHà CH₂-CONH-CH₂-COOH  +  H₂O

   |                        |                         |     wiązanie peptydowe

  NH₂                   H- N-H                    NH₂

                                                          glicylo-glicyna  Gly-Gly

Aminokwasy ulegają kondensacji tworząc peptydy

   podsumowanie wiadomości:

a)         jak zbudowane są cząsteczki aminokwasów,

b)         napisz wzory związków,

   jak obecność dwóch grup o różnym charakterze (przeciwstawnym) wpływa na właściwości chemiczne związków chemicznych,

   podanie definicji,

NOTATKA:

4.       Napisz wzory strukturalne aminokwasów:

a)       kwas 3-aminopropionowy:

CH₂-CH₂-COOH

 |

NH₂

b)       kwas γ-aminobutanowy:

CH₂-CH₂-CH₂-COOH

 |

NH₂

c)       kwas aminobenzoesowy :     C₆H₄NH₂COOH

d)       kwas D-2-aminooctowy:

COOH

         |

    H-C*-NH₂

         |

        CH₂

         |

        CH₃

   powoduje odczyn obojętny roztworu, charakter amfoteryczny i zdolność do dysocjacji,

   wystawianie ocen,

   zadanie zadania domowego.

NOTATKA:

Ułóż równanie reakcji powstawania tripeptydu alanylo-glicylo-glicyny, Ala-Gly-Gly, zaznacz wiązanie peptydowe.