Zuchy

Jan Brzozowski

>>Twoja opinia<<

Czy zuch jest "dojrzały"?

Nie należy wymagać od nich aby zachowywały się jak ludzie dorośli.
"Dojrzałe" bowiem jest nie to zachowanie, które opowiada wymaganiom i oczekiwaniom ludzi dorosłych lecz takie, które jest mniej więcej typowe dla osób w tym samym wieku.

Pamiętaj więc:
Zachowanie "dojrzałe" to zachowanie mniej więcej typowe dla osób w tym samym wieku.

Co więc jest typowe dla zucha?

Podstawowe właściwości zucha

Dziecko w wieku 7-9 lat staje się stopniowo coraz bardziej samodzielne umysłowo.

Przedszkolak zapamiętuje mimowolnie, bawiąc się i obcując z dorosłymi. Gdy ma już 7-8 lat coraz częściej chce dowiedzieć się czegoś nowego, nauczyć się czegoś.
Uczy się więc zdobywać wiedzę w sposób dowolny.
Nie jest to wcale łatwe, łatwiej się zapamiętuje i dłużej pamięta to, co jest zabarwione uczuciowo, to co jest związane z zainteresowaniami i przeżyciami.
Największe przeżycia u uczniów wywołuje zabawa.

Jeśli więc chcemy nauczyć swoje zuchy czegoś nowego, zaproponuj im nową, pasjonującą zabawę.
Zuchy bawią się zespołowo. Bardzo lubią różnego rodzaju gry ruchowe, gdzie ustalone są dokładnie zasady działania, których trzeba przestrzegać. Zabawy takie mają zwykle charakter współzawodnictwa, rywalizacji. Rodzi się skłonność do podporządkowania swojego "ja" dobru drużyny lub "szóstki".
Zucha coraz bardziej interesuje nie sama czynność zabawy, lecz jej wynik.

Tak więc zabawy powinny mieć określony cel i zasady.
Obserwując zuchy w czasie zabawy z nami, należy zdobywać informacje na temat ich rozwoju społecznego. Należy zaobserwować, które zuchy najlepiej przestrzegają zasad zabawy, umieją działać dla dobra grupy, są najbardziej odpowiedzialne za podejmowane działanie. Te są najbardziej dojrzałe społecznie.
Ale wśród nich są mniej odpowiedzialne i bardziej "samolubne" i tymi należałoby się zająć. Nie należy się denerwować jeżeli zuchy nie potrafią czynić realnych planów na dalszą przyszłość lub nie wiedzą jakie mogą być skutki jakiegoś ich działania. Jest to w tym wieku normalne. Należy się starać, aby uczyły się to rozumieć.

Pomocą w tym rozumieniu może być także rozwijanie spostrzegawczości. Konkursy i zabawy wymagają dokładnego obserwowania zjawisk i przedmiotów oraz znajdowania i odkrywania nowych momentów i szczegółów. Należy się bawić z zuchami jak najczęściej, a pomożemy im w rozwoju.

Przede wszystkim zaś należy pamiętać: Zuchy pociąga samo działanie, lubią prace wymagające od nich jak najwięcej aktywności.
Gdy utrudnia im się aktywność, dzieci stają się "nieznośne", muszą bowiem wyładować swoją energię w inny sposób.

Człowiek tym szybciej i lepiej się rozwija, im więcej ma możliwości samodzielnego działania.

Możliwość samodzielnego działania wpływa także na rozwój emocjonalny zuchów.
Małe dziecko jest początkowo całkowicie niesamodzielne, jest całkowicie zdane na opiekę otoczenia, które się o nie troszczy, za nie myśli i wszystko dla niego robi. Tak więc dziecko jest również emocjonalnie zależne od swoich bliskich.
Potrzebuje opieki i boi się, że zostanie opuszczone . Potrzebuje samych oznak życzliwości, lęka się objawów niechęci.

Rozwijając samodzielność zuchów powinniśmy pozwolić im więc także stać się bardziej niezależnymi uczuciowo.
Działanie samodzielne to dla zuchów działanie wspólne z rówieśnikami.
7-latki dążą do towarzystwa rówieśników, ale w istocie każde dziecko jest jakby odizolowane od innych. Nie interesują się opinią kolektywu i taka opinia jeszcze nie istnieje. Nie mają specjalnych wymagań w doborze kolegów. Kolegą jest ten, kto blisko mieszka, siedzi w tej samej ławce. Stopniowo się to zmienia. 10- 11-latki zaczynają liczyć się z opinią społeczną. Ważne są już nie tylko opinie rodziców, "pani" ,druha, ale także opnie kolegów. Kolegą zaś jest ten, kto jest wesoły, dobrze się uczy, lubi bawić się wspólnie itd.

Dziecko w tym wieku przede wszystkim:

• chce przebywać z rówieśnikami;
• chce mieć określone miejsce w grupie;
• chce wiedzieć co jest dobre, a co złe i jak trzeba się zachować w różnych sytuacjach;
• potrzebuje zrozumienia i sympatii ze strony starszych;
• potrzebuje ruchu;
• chce działać, być aktywnym.

Podstawowe właściwości harcerzy:

Wraz z wiekiem z dokonującym się rozwojem człowieka zmieniają się jego właściwości.
U harcerzy w wieku 13-18 lat widoczny jest dalszy rozwój intelektualny. Prowadzi on do osiągnięcia coraz większej samodzielności umysłowej.
Człowiek o umyśle samodzielnym ma poglądy uzasadnione takie, na których poparcie potrafi przytoczyć jakieś argumenty. Młody człowiek musi zatem wypracować własne poglądy i własny stosunek do otaczającego go świata. Nic też dziwnego, że harcerze są krytyczni.
Coraz więcej wiedzą o świecie i coraz lepiej potrafią myśleć logicznie. Łatwiej więc dostrzegają rozmaite sprzeczności i niekonsekwencje. Łatwo spostrzegają sprzeczności między postępowaniem ludzi, a głoszonymi przez nich zasadami, między teorią a praktyką w programach społecznych, między nauką a religią.
Nie należy więc unikać dyskusji, lecz starać się pobudzać wszystkich do zauważania problemów i sprzeczności. Należy przedstawiać własne poglądy i uzasadniać je, nie zmuszać jednak do przyjmowania ich za swoje.
W dyskusji, podczas zderzania się różnych argumentów łatwiej krystalizują się poglądy, powstają sądy uzasadnione.

Silny jest także u młodzieży krytycyzm moralny. Młodzi ludzie próbują przeciwstawiać się tym panującym normom i obyczajom, które odczuwają jako nie słuszne. Koledzy, którzy naruszają normy uważane za nie słuszne są cenieni i popierani przez innych jako odważni i nie zależni.
Harcerze stosunkowo rzadko buntują się przeciw głębokim i istotnym zasadom moralnym. Raczej przeciwnie - jest to zwykle bunt w ich obronie, przeciwko ich naruszaniu i moralności powierzchownej.

Młodzi ludzie zaczynają tworzyć plany zreformowania własnego życia i zreformowania społeczeństwa.
Projekty te mają pewne cechy, które wskazują na niepełną jeszcze samodzielność intelektualną młodych ludzi. Harcerzom często trudno jest zauważyć związek interesującego ich fragmentu rzeczywistości z innymi. Trudno też im zauważyć zależności między rozmaitymi wydarzeniami, zjawiskami, postępowaniem ludzi, itp. W ich projektach reform przeważnie więcej miejsce zajmuje krytyka, negacja, mniej natomiast jest propozycji pozytywnych, propozycji zmian w krytykowanej dziedzinie rzeczywistości. Żądania i cele są śmiałe, ale często młodzież nie interesuje się tym czy są one możliwe do osiągnięcia.
Dyskutując z harcerzami powinniśmy wskazywać im zależności między różnymi wydarzeniami i zjawiskami, dążyć do tego, aby nie tylko krytykowali rzeczywistości ale myśleli także nad propozycjami zmian. Należy wspólnie zastanawiać się czy propozycje zmian można w ogóle realizować i jakie mogą być tego sposoby. W ten sposób przyczynimy się do przyśpieszenia rozwoju intelektualnego harcerzy.

Wiemy ,że rozwój emocjonalny człowieka przejawia się w coraz większej niezależności emocjonalnej.

Człowiek zależny emocjonalnie od otoczenia to taki, który:

• niechętnie podejmuje działania słuszne, ale nie popularne;
• boi się wyrażać własne poglądy wobec ludzi o innych przekonaniach;
• przesadnie pragnie być popularny i lęka się " robienia sobie wrogów"
• obawia się, że narazi się opinii otoczenia i będzie izolowany.

Należałoby jeszcze omówić dojrzałość społeczną młodych ludzi:
Człowiek w pełni dojrzały społecznie przyswoił sobie normy i zasady współżycia społecznego, kieruje się tymi zasadami w działaniu oraz jest odpowiedzialny za działania, które podejmuje.

Dla okresu młodzieńczego charakterystyczną jest mała odpowiedzialność za działania praktyczne oraz za skutki tych działań.

Młody człowiek często gotów jest ponieść największą odpowiedzialność osobistą za swoje czyny, aż do aktów bohaterstwa, ale jest mało wrażliwy na konsekwencje społeczne swego działania, które nie są tak łatwo dostrzegalne. Dlatego we wszystkich poczynaniach praktycznych młodzież łatwo daje się pokierować przez ludzi dorosłych, którzy lepiej widzą konsekwencje bardziej odlegle i nieraz usiłują posługiwać się młodzieżą do realizacji własnych celów. Celom tym młodzież przeciwstawiałaby się najostrzej gdyby były one dla niej widoczne.
W miarę dorastania stopniowo zmniejsza się wpływ rodziny na młodego człowieka, ponieważ rozszerza on swoje kontakty ze światem. Często występują konflikty z rodzicami, ich autorytet się zmniejsza, osłabia się także więź emocjonalna między dzieckiem a rodzicami. Przyczyną tych zmian w stosunku do rodziców często jest ich nieumiejętne postępowanie. Rodzice nie zauważają, że dzieci się zmieniają i nie umieją się do tych zmian dostosować. Także dążenie młodzieży do swobody i niezależności powoduje osłabienie więzi z rodzicami.
W tej sytuacji młodzi ludzie szukają oparcia wśród swoich rówieśników. Powszechnym zjawiskiem w tym wieku jest powstawanie wśród młodzieży grup koleżeńskich. Przynależność do grupy powoduje, że młody człowiek ma poczucie pewności i bezpieczeństwa, nie czuje się samotny i niezrozumiany. Jednak, aby nie być przez grupę odrzuconym musi poddać się jej wpływom.

Wszystkie te prawidłowości rozwojowe sprawiają, że ogromne znaczenie ma ujęcie aktywności społecznej młodzieży w ramy organizacji o określonym programie wychowawczym i pozostającej pod kontrolą i opieką dorosłych. Istnieje bowiem w tym okresie ogromne niebezpieczeństwo, że młody człowiek ulegnie wpływom niewłaściwym z wychowawczego punktu widzenia.

Podsumowując można powiedzieć jak ogromna powinna być rola drużynowego, człowieka, który powinien pomagać harcerzom w:

• kształtowaniu naukowego poglądu na świat;
• przyswajaniu norm i reguł życia społecznego;
• znajdowaniu właściwych kryteriów oceny moralnej;
• uczeniu się szacunku dla celów ogólno społecznych;
• wytwarzaniu umiejętności i nawyków zespołowego współdziałania.

Zainteresowania

Zainteresowania harcerzy to ważny element psychiki, informujący dość dokładnie o motywach ich działań. Informacje o zainteresowaniach łatwo uzyskać stosując:

• obserwacje;
• wywiady;
• kwestionariusze ankietowe z pytaniami;
• tzw. inwentarze zainteresowań, będące odmianą kwestionariuszy.

Warto zapamiętać kilka porad praktycznych.

1. Korzystać z podanych technik należy rozważnie i rozsądnie. Wprowadzać je stopniowo na zbiorki zastępu (nie na jednej zbiórce i nie na wszystkich jednocześnie).
2. Jeśli dokona się doboru określonej techniki, to trzeba stosować ją tak, by harcerze nie czuli się jak króliki doświadczalne, lub że ktoś wdziera się w ich życie. Należy wpleść ją w zbiórkę w taki sposób, by stanowiła formę wspólnej zabawy.
3. Przed zastosowaniem techniki opisowej trzeba zapoznać się z nią bardzo starannie. Nie wolno czytać pierwszy raz pięć minut przed zbiórką lub bezpośrednio po niej.
4. Zebrane informacje badający zachowuje tylko dla siebie. Wykorzystuje je w organizacji dalszej pracy, w prowadzeniu zbiórek i tylko temu celowi mogą służyć.

Poniżej kilka praktycznych przykładów badań zainteresowań harcerzy.

Inwentarz zainteresowań

Zastanów się nad każdym z pytań i wpisz na nie odpowiedzi, a tam, gdzie są one podane - wybierz tą, która najlepiej określa twoje zainteresowania:

1. Czym interesujesz się najbardziej? (wymień według ważności wszystkie swoje zainteresowania szkolne, harcerskie, inne).
   Moje zainteresowania
   

   Szkolne	Harcerskie	Inne

2. Jakie książki czytamy najchętniej (podkreśl właściwą odpowiedź)?
   1. przygodowe;
   2. fantastyczno - naukowe;
   3. historyczne;
   4. baśnie;
   5. komiksy;
   6. kryminały;
   7. popularnonaukowe;
   8. inne (jakie?) ........
3. Wymień tytuły kilku programów telewizyjnych, które oglądasz najchętniej?
   1. ...................
   2. ...................
   3. ..................
4. Wymień trzy ulubione zajęcia domowe:
   1. ............
   2. ............
   3. ............
5. Wymień trzy ulubione czasopisma ,które czytasz najchętniej:
   1. ..............
   2. ..............
   3. ..............
6. Wyobraź sobie, że masz do dyspozycji wolny dzień: rodzice wyjechali, posiłki są przygotowane, lekcje na najbliższe dni odrobione, słowem - nie masz żadnych obowiązków - a i w telewizji program jest nie ciekawy.
   Napisz jak byś ten wolny dzień spędził?
   ..............................................................................................................................................
   ..............................................................................................................................................
   ..............................................................................................................................................
7. Każdy coś gromadzi, ma określone hobby. Napisz:
   1. co zbierasz aktualnie? ............................
   2. co chciałbyś zbierać? ..........................
8. Wymień zajęcie, które chciałbyś zorganizować ze swoim zastępem lub dla swojego zastępu?
   1. Ognisko;
   2. Bieg terenowy;
   3. Mecz sportowy;
   4. Zwiad;
   5. Kominek;
   6. Turniej gier stolikowych;
   7. Pożyteczną grę społeczną;
   8. Wesołe zawody;
   9. Inne ( jakie).......

Zastępowemu nie wolno zapominać, że w wieku szkolnym zainteresowania harcerzy są zmienne, co w pewnej mierze, zależy od tego, czy harcerz zaspokaja swoje ambicje w realizacji danego zainteresowania. Kwestionariusz nie wykryje tzw. zamiłowań, czy budzących się, jeszcze nie uświadomionych dobrze, zainteresowań harcerza.

Kwestionariusz

1. W czym chciałbyś wziąć udział (podkreśl wybrane zajęcie)?
   • W oglądaniu ciekawego filmu czy w grze terenowej?
   • W rozwiązywaniu łamigłówek i zagadek czy w wycieczce?
   • W pracy społecznej, która spotka się z uznaniem nauczycieli czy w zabawie?
   • W prywatce czy atrakcyjnym rajdzie?
   • W sportowych zawodach czy w występie teatralnym lub kabaretowym dla młodszych dzieci?
   • W ognisku harcerskim czy w festiwalu piosenki harcerskiej?
2. Wymień trzy nazwiska najbardziej ulubionych autorów książek ( jeśli nie pamiętasz nazwiska, podaj tytuł książki)?
   1. ................
   2. ................
   3. ................
3. Napisz wiadomość z ostatniego tygodnia (miesiąca), która cię zainteresowała, zaintrygowała lub była trudna do uwierzenia?
   ..........................................................
   ..........................................................
   ..........................................................
4. Wyobraź sobie, że masz możliwość przedstawienia w telewizji audycji dla swoich kolegów. Napisz, o czym byłaby ta audycja?
   ..........................................................
   ..........................................................
   ..........................................................
5. Podkreśl, którą z podanych technik harcerskich lubisz najbardziej?
   1. samarytanka;
   2. terenoznawstwo;
   3. pionierka;
   4. sygnalizacja.
   5. węzły;
6. Wyobraź sobie, że masz możliwość zaproszenia na najbliższą zbiórkę trzech ludzi. Kogo byś zaprosił (podaj zawód lub nazwisko?
   1. ...............
   2. ...............
   3. ..............
   
   O co chciałbyś ich zapytać lub o czym porozmawiać?
   1. .............
   2. ............
   3. ............
7. Wymień dwie dziedziny sportu (konkurencje lub zajęcia sportowe), które uprawiasz lub chciałbyś uprawiać:
   1. ...........
   2. ...........

Wypisz czytelnie swoje imię i nazwisko:............. ..............

Oddaj wypełniony kwestionariusz zastępowemu.

Data ........

Indywidualna karta zainteresowań

Wypełnij kartę dopisując dalszy ciąg zapoczątkowanego zdania, tak by przedstawiło prawdę o tym, co cię najbardziej interesuje:

1. Oglądam.................................................
2. Czytam..................................................
3. Słucham................................................
4. Wykonuję (umiem robić)................. ............................
5. Zbieram..................................................
6. Interesuję się...................... .............................
7. Lubię....................................................

Imię i nazwisko ........... Data .........

Wszystkie karty zainteresowań można wpiąć w skoroszyt lub trzymać ułożone alfabetycznie w dopasowanym do ich formatu pudełku, tworząc swoistą kartotekę.

Zebrane w kwestionariuszach lub kartach zainteresowań wiadomości pozwolą zastępowemu:

• Zorientować się jakie rodzaje zainteresowań przeważają w zastępie (różnorodne czy jednolite),
• Wykorzystać zainteresowania harcerzy, powierzając im organizację różnych form pracy( kominków, inscenizacji, turniejów, zadań między zbiórkowych itp.),
• Podczas zbiórek wykorzystać ich wiedzę i umiejętności,
• Jeśli są to zainteresowania indywidualne, włączyć harcerzy w życie społeczne zastępu, np. do zredagowania gazetki, opracowanie quizu, turnieju,
• Organizować giełdy hobbistów, wymianę doświadczeń i takie elementy rywalizacji, które sprzyjać będą poznawaniu nowych obszarów wiedzy ogólnej i harcerskiej.

Kwestionariusze i karty zainteresowań trzeba aktualizować nie częściej niż raz na pół roku.

Na podobnej zasadzie, jak w podanych kwestionariuszach, można ułożyć ankietę, której tematem będzie dokładne zaplanowanie dnia każdego harcerza z zastępu uwzględniając:

• czas na wypoczynek;
• czas na naukę;
• czas na pomoc w domu;
• czas na rozrywkę itp.

Techniki badań ról, postaw, cech, zachowań harcerzy

Technikę "Zgadnij kto" stosuje się, by poznać jakie role pełnia w zastępie harcerze, bądź jakimi odznaczają się cechami. Dla utrzymania właściwej atmosfery na zbiórkach ważna jest dla zastępowego informacja, jak wzajemnie oceniają się harcerze oraz porównanie ich oceny z własną.

Przystępując do badania należy odczytać wszystkim harcerzom z zastępu instrukcję:

"Scharakteryzuję wam, bez wymieniania nazwisk, pewne osoby z naszego zastępu, które doskonale znacie. Waszym zadaniem jest zgadnąć o kogo mi chodzi, kto najbardziej pasuje do przedstawionego opisu? Jeśli będzie wam się zdawało, że pasują do nazwiska kilku osób, to wypiszcie wszystkie. Jeśli natomiast nie będziecie mogli domyśleć się o kogo chodzi, postawcie kreskę."

Po zapoznaniu harcerzy z instrukcją wręcza im karteczki z przykładowymi pytaniami ( ich wybór zależy od tego, jaki rodzaj informacji chcemy uzyskać). Oto przykładowy zestaw pytań:

1. Jest zawsze uśmiechnięty, zadowolony, nigdy nie narzeka .........
2. Jest zawsze spokojny, zrównoważony, nieśmiały, małomówny .........
3. Wszyscy w zastępie go bardzo lubią ...........
4. Zawsze ma interesujące pomysły .............
5. To jest ktoś, kto zawsze pomaga innym ..........
6. To jest ktoś, kto zawsze pożyczy, gdy się go poprosi ..............
7. To jest ktoś, kto chętnie bierze udział w zabawie i grach ...............
8. To jest ktoś , kto zawsze potrafi wszystko dobrze zorganizować ..............
9. To jest ktoś, kto zawsze przebywa sam, nie bawi się z innymi .............
10. To jest ktoś, kto umie wszystko naprawić ..........

"Poznajemy się wzajemnie" - pod takim hasłem wykorzystuje się czasem wyniki, prezentując je w formie graficznej raz w miesiącu na tablicy w kąciku zastępu w izbie harcerskiej. Za każdym razem będą to odpowiedzi wszystkich harcerzy na jedno z pytań.

>>Twoja opinia<<

Strona główna Opinie W sieci Downloads Publikacje O stronie