Zaburzenia zachowania


Zaburzenia zachowania u dzieci upośledzonych umysłowo - ich podłoże oraz sposoby oddziaływania

Wśród dzieci upośledzonych umysłowo bardzo często występują zaburzenia sfery emocjonalnej. Poziom rozwoju emocjonalnego jest zależny od dojrzałości CUN oraz doświadczeń życiowych. Dzieci upośledzone umysłowo są tymi, którym życie stwarza sytuacje trudne, mające wpływ na zaburzenia równowagi emocjonalnej. Są one narażone na permanentne napięcia emocjonalne powodowane przez bezradność, nie zrozumienie sytuacji i wielokrotnie też odrzucenie przez bliskich. W populacji dzieci upośledzone umysłowo należy dodatkowo wyodrębnić dzieci wychowywane poza rodziną, czyli w różnego typu zakładach, internatach. Posiadają one nie zaspokojone potrzeby miłości, akceptacji i deprywację więzi rodzinnych. Dzieci przebywające w internatach mają także nie zaspokojoną potrzebę kontaktu społecznego. Obserwuje się u nich "lepkość uczuciową", chęć nawiązywania wszelkich kontaktów. Robią to w każdy możliwy sposób - czasem zaskakują nas bardzo dziwnymi zachowaniami - robią to świadomie, aby tylko zwrócić na siebie uwagę.

Generalnie zachowaniem człowieka kierują dwa procesy nerwowe - pobudzanie i hamowanie. Optymalnym jest stan równowagi między tymi procesami. Przyczyną zaburzeń w obrębie procesów nerwowych mogą być wszelkie uszkodzenia CUN. Dziecko jest wówczas nadmiernie pobudliwe lub zahamowane. Zaburzenia obejmują sferę emocjonalną lub ruchową. Występują jako: nadmierna ruchliwość, zahamowanie psychoruchowe, nieadekwatne reakcje emocjonalne do bodźca - apatia, bierność, agresja, impulsywność, gwałtowność; zahamowanie emocjonalne - manifestujące się obojętnością, zamykaniem w sobie, wycofywaniem; chwiejność emocjonalna - przechodzenie z płaczu w śmiech.

Zaburzenia emocjonalne u dzieci upośledzonych umysłowo mogą mieć złożoną przyczynę. W wielu przypadkach mamy do czynienia z uszkodzeniem CUN, na które nakładają się negatywne wpływy środowiskowe.

W ostatnich latach coraz głośniej mówi się, że część zaburzeń może mieć charakter depresyjny. Wcześniej klinicyści twierdzili, że pewne symptomy, ogólnie rozpoznawane jako depresyjne były konsekwencją upośledzenia umysłowego. Uważano, że populacja upośledzona umysłowo jest odporna na zaburzenia o charakterze afektywnym. Obecnie badacze tego problemu twierdzą, że depresja u osób upośledzonych umysłowo może manifestować się poprzez takie zaburzenia zachowania jak: niepohamowana agresja, zamykanie się w sobie, płacz, dysforyczny nastrój, poczucie winy, pobudzenie bądź spowolnienie psychoruchowe. Zaburzenia depresyjne u dzieci upośledzonych umysłowo można wyjaśnić wpływem czynników organicznych, ale także charakterem relacji rodziców z dzieckiem - agresja skierowana do dziecka, lekceważenie go, zaniedbywanie potrzeb dziecka, unikanie kontaktu z dzieckiem, maltretowanie go.

Jak wynika z powyższego, zaburzenia zachowania występują u dzieci upośledzonych umysłowo mogą mieć różną przyczynę. Bez względu jednak co wywołuje owe zachowania powinniśmy podjąć działania, które wprowadzą choć trochę harmonii w funkcjonowanie zaburzonego dziecka. Szczególną pomocą trzeba otoczyć zespoły klasowe. Klasa, to grupa przypadkowo dobranych dzieci. O składzie klasy decyduje głównie kryterium wiekowe lub poziom umiejętności. Spotykają się tu uczniowie o różnych charakterach, zainteresowaniach, potrzebach. Wszyscy oni posiadają dodatkowo dysfunkcje układu nerwowego. Różnorodność zaburzeń emocjonalnych towarzyszących upośledzeniu umysłowemu sprawia, że w klasie panuje "ciężki klimat" i "zła komunikacja".

Ten specyficzny klimat jest wyrazem cierpienia jednostek. Aby zredukować owe cierpienie, pomóc w zrozumieniu otaczającego świata, trzeba podjąć oddziaływanie, które zainteresują dzieci i zostaną zaakceptowane przez nie. Metoda, która jest dziecku najbliższa jest zabawa. Zabawa już jest celem samym w sobie. Terapeutyczna wartość zabawy tkwi w jej spontaniczności, radości, fantazji. Radość płynąca z zabawy uspokaja nerwy, zapewnia lepsze funkcjonowanie dziecka. W toku zabawy dziecko odreagowuje złe emocje, napięcia, lęki, odpręża się psychicznie i fizycznie. W zabawie dziecko wywołuje w sobie różnorodne stany emocjonalne, uczy się je poznawać, a także kontrolować ich jakość i nasilenie. Zdobywa wiedzę w sytuacjach "na niby", czyli bez ewentualnych konsekwencji, które mogłyby go dotknąć w sytuacji rzeczywistej. Zabawa jest treningiem doznawania i uświadomienia sobie emocji. Dodatkowo zabawa zaspokaja potrzeby: ruchowe, poznawcze, społeczne.

Atrakcyjne zabawy zaangażują cały zespół klasowy. Systematycznie proponowane dzieciom spełnią swoje zadanie. Staną się terapią dla dzieci, które same cierpią z powodu swego zachowania i utrudniają funkcjonowanie innym. Zabawy prowadzone regularnie zaspokoją potrzeby jednostek, zniosą niepotrzebne napięcia i agresję. Dzięki nim w klasie zapanuje dobry klimat.

         
     
           
Strona główna Opinie W sieci Downloads Publikacje O stronie