Realizacja ścieżek edukacyjnych na zajęciach technikiGłównym celem pracy edukacyjnej jest dążenie do wszechstronnego rozwoju każdego ucznia. Aby to osiągnąć należy realizować zadania w zakresie nauczania, kształcenia umiejętności i wychowania w sposób harmonijny i wzajemnie się uzupełniający. Jest to możliwe pod warunkiem współdziałania i współpracy wszystkich nauczycieli w procesie nauczania. Istotnym czynnikiem wspomagającym przyswajanie przez uczniów systemu wiedzy, umiejętności i postaw w sposób spójny i całościowy jest integracja przedmiotowa. W przybliżeniu oznacza to wspólne nauczanie danego zakresu z perspektywy różnych przedmiotów, zaś praktycznie polega na współpracy nauczycieli, rozpatrywaniu zbieżnych zagadnień i ich korelacji czasowej, a nawet realizowaniu wspólnych przedsięwzięć np. metodą projektów. W szkole podstawowej i w gimnazjum Podstawa programowa kształcenia ogólnego wprowadziła obowiązkowe nauczanie przedmiotów (bloków przedmiotowych) oraz ścieżek edukacyjnych czyli zestawu treści i umiejętności o istotnym znaczeniu wychowawczym, których realizacja może odbywać się w ramach nauczania różnych przedmiotów (bloków) lub w postaci odrębnych zajęć . Problematyka ścieżek edukacyjnych musi być ujęta w szkolnym zestawie programów nauczania, a za ich realizację odpowiadają nauczyciele przedmiotów, którzy podczas realizacji własnego programu uwzględniają treści danej ścieżki. Ścieżki edukacyjne realizowane są najczęściej w dwojaki sposób: - dyrektor przydziela godziny pozostające w jego dyspozycji na realizację ścieżki jako odrębnego przedmiotu;
- wybrane treści ścieżek są realizowane przez nauczycieli poszczególnych przedmiotów, którzy włączają je do swego programu nauczania.
Drugi sposób nie wymaga osobnych godzin w planie nauczania, lecz konieczna jest współpraca nauczycieli przy takim modelu realizacji ścieżki. Każdy nauczyciel powinien dokonać analizy podstawy programowej ścieżek oraz swego przedmiotu i porównać występujące w nich treści. Wynikiem takiego podejścia jest dostosowanie wybranych treści ścieżek do programu nauczania własnego przedmiotu. Oczywiste jest, że treści poszczególnych ścieżek będą bardziej uwzględnione w konkretnych przedmiotach, zaś w innych mniej. Pojawi się grupa tzw. przedmiotów wiodących wobec danej ścieżki edukacyjnej np.: przyroda, wf, godzina z wychowawcą i technika zawierają stosunkowo dużo treści edukacji prozdrowotnej w porównaniu z innymi przedmiotami. Mając dokładne porównanie treści przedmiotowych i treści ścieżek zespoły międzyprzedmiotowe mogą konstruować szczegółowe programy nauczania poszczególnych ścieżek dla własnej szkoły. Na potrzeby nauczycieli techniki dokonałem analizy porównawczej podstaw programowych techniki i poszczególnych ścieżek edukacyjnych. Jak pokazuje zestawienie tabelaryczne, przedmiot technika powinien w szkole podstawowej i w gimnazjum szczególnie uwzględniać treści edukacji: prozdrowotnej, ekologicznej, czytelniczej i medialnej oraz regionalnej. W gimnazjum dodatkowo należy ująć w programie nauczania treści ścieżki Obrona cywilna. Tabela przedstawia zbieżność treści poszczególnych ścieżek edukacyjnych i treści przedmiotu technika występujących w Podstawach programowych kształcenia ogólnego . Szkoła podstawowa Ścieżka | Treść ścieżki edukacyjnej | Treści przedmiotowe z techniki |
 | Higiena ciała, odzieży, obuwia, miejsca pracy i wypoczynku. | Różnorodne materiały, ich cechy i zastosowania. |
Bezpieczeństwo na drodze podczas gier i zabaw ruchowych; pierwsza pomoc w niektórych urazach. | Bezpieczne, kulturalne i odpowiedzialne postępowanie uczniów w środowisku technicznym, w tym bezpieczne poruszanie się w ruchu drogowym jako pieszy, pasażer i rowerzysta. |
Urozmaicenie i regularność posiłków, estetyka ich spożywania, zabezpieczenie żywności przed zanieczyszczeniem i zepsuciem. | Różnorodne materiały, ich cechy i zastosowania.
Maszyny i instalacje (urządzenia gospodarstwa domowego).
Analiza środowiska ucznia z punktu widzenia technicznego (dom, mieszkanie). | | Radzenie sobie w sytuacjach trudnych i umiejętność szukania pomocy; zachowania sprzyjające i zagrażające zdrowiu. | Bezpieczne, kulturalne i odpowiedzialne postępowanie uczniów w środowisku technicznym. | | Poznawanie zagrożeń cywilizacyjnych oraz nabycie umiejętności właściwego zachowania się w przypadku kontaktu z przedmiotami niebezpiecznymi, toksycznymi, łatwopalnymi, wybuchowymi, niewybuchami i niewypałami. | Analiza środowiska ucznia z punktu widzenia technicznego (dom, mieszkanie, miejsce pracy i zabawy, miasto, wieś). |  | Wpływ codziennych czynności i zachowań w domu, szkole, miejscu zabawy i pracy na stan środowiska naturalnego. | Analiza środowiska ucznia z punktu widzenia technicznego (dom, mieszkanie, miejsce pracy i zabawy, miasto, wieś).
Technologie ekologiczne w środowisku ucznia.
Różnorodne materiały, ich cechy i zastosowania | | Style życia i ich związek z wyczerpywaniem się zasobów naturalnych. | | Przykłady miejsc (w najbliższym otoczeniu), w których obserwuje się korzystne i niekorzystne zmiany zachodzące w środowisku przyrodniczym. |  | Katalogi. Kartoteki. Zautomatyzowany system wyszukiwania danych. |
Teksty, dokumentacje techniczne oraz kalkulacje ekonomiczne (pojęcia, symbole, znaki i rysunki); normalizacja w technice i w życiu codziennym. | | Rodzaje mediów, ich istota i zasady funkcjonowania. | | Funkcje i charakterystyka komunikatów medialnych: drukowanych, obrazowych, dźwiękowych, audiowizualnych i multimedialnych. | | Podstawowe elementy języka poszczególnych rodzajów mediów. Rodzaje i gatunki przekazów medialnych. |  |
Najbliższe otoczenie domu rodzinnego, sąsiedztwa i szkoły. |
Analiza środowiska ucznia z punktu widzenia technicznego (dom, mieszkanie, miejsce pracy i zabawy, miasto, wieś). | Gimnazjum Ścieżka | Treść ścieżki edukacyjnej | Treści przedmiotowe z techniki |
| Bezpieczeństwo i pierwsza pomoc:
a) przepisy bezpieczeństwa w domu, szkole, miejscu publicznym;
b) ryzyko związane z różnymi rodzajami aktywności i sytuacjami życiowymi;
c) pierwsza pomoc w najczęstszych przypadkach zagrożenia życia; wzywanie pomocy w nagłych wypadkach; zachowanie w sytuacjach katastrof. | Problemy bezpiecznego wykorzystania wytworów współczesnej techniki; urządzenia techniczne stosowane w środowisku życia ucznia; bezpieczeństwo poruszania się po drogach.
Materiały konstrukcyjne; wymagania użytkowe, bezpieczeństwa, ekonomiczne i konstrukcyjne. | Żywność i żywienie:
a) skład żywności, układanie jadłospisów, ich różnice ze względu na kulturę, wiek, stan zdrowia, rodzaj pracy
b) higiena produkcji i przechowywania, przenoszenie i przechowywanie żywności, prawa konsumenta, reklama żywności. | Technologie - narzędzia i urządzenia techniczne stosowane do przetwarzania różnych materiałów.
Problemy bezpiecznego wykorzystania wytworów współczesnej techniki; urządzenia techniczne stosowane w środowisku życia ucznia. |
| Przyczyny i skutki niepożądanych zmian w atmosferze, biosferze, hydrosferze i litosferze. |
Materiały konstrukcyjne; wymagania użytkowe, bezpieczeństwa, ekonomiczne i konstrukcyjne.
Problemy bezpiecznego wykorzystania wytworów współczesnej techniki. | | Żywność - oddziaływanie produkcji żywności na środowisko. | | Zagrożenia dla środowiska wynikające z produkcji i transportu energii; energetyka jądrowa - bezpieczeństwo i składowanie odpadów. | |
Główne zabytki przyrody i architektury w regionie |
Związki techniki z rozwojem kultury i różnych dyscyplin wiedzy technicznej. |
| Dokumenty gromadzone w bibliotece i ich wartość informacyjna. | Prezentacja wybranych wielkich polskich i zagranicznych wynalazców w dziedzinie techniki. | | Pojęcia komunikacji medialnej: znak, symbol, kod, język, denotacja, konotacja. | Projektowanie i konstruowanie; ochrona praw autorskich, wynalazczość, ochrona patentowa; młodzieżowy ruch twórczości technicznej.
Technologie - narzędzia i urządzenia techniczne stosowane do przetwarzania różnych materiałów; pomiary i regulacje techniczne.
Bezpieczeństwo poruszania się po drogach. | | Drogi, formy i kanały komunikowania się ludzi, funkcje komunikatów. | | Formy komunikatów medialnych: słownych, pisemnych, obrazowych, dźwiękowych, filmowych i multimedialnych. | | Kody ikoniczne i symboliczne. Języki poszczególnych mediów. Formy i środki obrazowe. |  |
Ochrona przed skutkami powodzi, pożaru i innych zagrożeń. | Materiały konstrukcyjne; wymagania użytkowe, bezpieczeństwa, ekonomiczne i konstrukcyjne;
Problemy bezpiecznego wykorzystania wytworów współczesnej techniki; |
Katastrofy drogowe i kolejowe - zasady zachowania się. | Problemy bezpiecznego wykorzystania wytworów współczesnej techniki; urządzenia techniczne stosowane w środowisku życia ucznia;
Bezpieczeństwo poruszania się po drogach. | | Zasady pierwszej pomocy w nagłych wypadkach. | Bezpieczeństwo poruszania się po drogach. |
|
